Μεθώνη και πάλι

Αντιγραφή από το "Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Θεσσαλικών Σπουδών" 

(Αρχαιολογικός Άτλας Θεσσαλίας) και την υποσελίδα "Ν. Μαγνησίας - Μεθώνη"

Παγκυριώτ'κα

Ιούλιος και τα "παγκύρια" στα πηλιορείτικα χωριά -παρ' όλην την κακή συγκυρία- καλά κρατούν. Βλέπετε, η Αγ. Μαρίνα, ο Αϊ-Λιας, η Αγ. Παρασκευή, ο Αγ. Παντελεήμονας πάντα θα γιορτάζονται εν "τυμπάνω και χορώ"!

Βέβαια πολλοί λένε, πως αυτά σήμερα έχουν ευτελιστεί! Τα ίδια ακριβώς έλεγαν και πριν εκατό χρόνια! Ωστόσο:

εφημερίδα ΚΗΡΥΞ, Βόλος, 1912

Παρακάτω υπάρχουν κάποιες "παγκυριώτ'κες" μουσικές επιλογές. 

Οι δύο πρώτες είναι με νταούλια (εκτελέσεις από Πηλιορείτες μουσικούς)  και οι δύο επόμενες "νεωτερικές"! 

Αυτό, γιατί στα πηλιορείτικα πανηγύρια η αρχή γινόταν (από τις αρχές του περασμένου αιώνα) από τα νταούλια που έπαιζαν διάφορους σκοπούς (ΕΔΩ). 

Μετά ακολουθούσε η λαϊκο-δημοτική ορχήστρα που έπαιζε εκτός των δημοτικών, επίσης λαϊκά, αλλά και ευρωπαϊκά κομμάτια.Τέτοιες ορχήστρες υπήρχαν αρκετές: Γ. Ζήση-Γυφτογιώργη, Θεοχ. Παντίδη, Κων. Ζαχαρά, Αχιλ.Χατζηζήση, Οδ. Σίδερη, Θαν. Γκιόλμα, Ορ. Κατσαγεώργη, Φάμπα, Καραδέμητρου κλπ.  Έτσι:  

Το πρώτο η Rosamunte ή Rosamunta (Γερμανική πόλκα) *  ήταν το αρχικό ανάκρουσμα των περισσότερων ορχηστρών -σε κακή εκτέλεση συνήθως! 

Το ίδιο κομμάτι έχει διασκευάσει και ο Γιάννης Μαρκόπουλος στο δίσκο Θεσσαλικός κύκλος (1974) και είναι τρίτο στη σειρά. 

Το δεύτερο είναι η γνωστή -ελληνικότατη- Γιάνκα που χορεύονταν μανιωδώς στις πλατείες τις δεκαετίες 1960 -70!

ΓΑΜΗΛΙΟ (νταούλια)

ΣΑΓΓΑΡΙΟΣ (νταούλια)

ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ (Rosamunde) *

ΓΙΑΝΚΑ    

*  Ευχαριστώ τον αγαπητό κ. Θεόδωρο Γκαβαρδίνα που μου το θύμισε!

Αγριά

Καλοκαίρι και μια "βόλτα" στη δροσερή Αγριά είναι ό,τι χρειάζεται !!! 

(Από τη συλλογή του ΔΗΚΙ)

Ο Αγιολαυρεντίτης Κων-νος Σακελλαρίδης (ΕΔΩ)  συντάκτης και ιδρυτής της εφημερίδας ΘΕΣΣΑΛΙΑ, γράφει για την Αγριά στο φύλλο της 17ης Οκτωβρίου 1881, λίγο πριν την απελευθέρωση του Βόλου. 

Είναι μια "εικόνα" του επινείου, ίσως η παλιότερη ! Από τότε "έτρεξε πολύ νερό στ'αυλάκι" κι όλοι μας γνωρίζουμε την κωμόπολη και την ανάπτυξή της.

                                                Αντιγραφή σε μονοτονικό με διατήρηση της ορθογραφίας)

"Εν Αγριά τη 15 Οκτωβρίου 1881

Το μικρόν τούτο επίνειον των δύω ευάνδρων κωμοπόλεων Αγίου Λαυρεντίου και Δρακείας το κληθέν υπό των κατοίκων των περιχώρων χωρίων Αγριά, ίσως διότι ενταύθα οι αλιείς ήγρευον πλουσίαν άγραν ιχθύων, είναι αξιάγαστον χωρίδιον παρά την ακτήν ομωνύμου, ορμίσκου και ου μακράν της αρχαίας Δημητριάδος κείμενον. Και αληθώς έχει τι διερχόμενός τις ενταύθα  να θαυμάση, αν είναι ερευνητής και φίλος της φύσεως, ήτις απλούται πέριξ περίπου τριάκοντα λιθόκτιστων οικιών. Ενταύθα η χλόη και το άνθος θάλλει πάντοτε, αι δε ελαίαι, οι αμπελώνες και οι εκ παντοειδών καρποφόρων δένδρων κήποι αποπνέουσι γλυκυτάτην ευωδίαν, ενώ η θαλασσία αύρα δροσερά και αθώα ψαύει τους καρπούς των.

Βεβαίως η Αγριά ένεκα των ολίγων πλησίον αύτης κειμένων ελών καθίσταται, μάλιστα το θέρος, νοσώδης τόπος, και ούτε έχει την θέσιν και την θέαν των Λεχωνίων, ολίγον απώτερον ανατολικώς κειμένης κώμης, ούτε την ωραιότητα και την ευρωστίαν των πηλιωτίδων χωρών. Εν τούτοις αν καθυστερή εις ταύτα κατά το θέρος, σήμερον και τον χειμώνα παρουσιάζει πλεονεκτήματα αξιόλογα ούσα και υγιεινό και ευχάριστος εις κατοικίαν, αφού καθ’ όλον τον χειμώνα βλέπει τις ως εν ανοίξει πέριξ του ανθούσαν την χλόην και θάλλον το άνθος. Eίναι αμφίβολον αν το πάλαι κατά την αρχαιότητα ο ορμίσκος ούτος του Παγασητικού κόλπου ήτο εν χρήσει εις τους ναυτιλλομένους και εμπορευομένους και αν υπήρχε πολίχνιον ή κώμη κατοικημένη εκ των της θετταλομαγνηττκής χερσονήσου κατοίκων, διότι ουδέν ίχνος αρχαίων ερειπίων παρατηρήται ενταύθα και τοις πέριξ, καίτοι τινές ισχυρίσθησαν ότι ώδε ακριβώς έκειτο η Νηλία.

Οπωσδήποτε η Αγριά σήμερον δια την θέσιν της πλησίον μίαν και ημίσειαν ώρα του Βώλου κειμένη και κατοικισθείσα εκ των κατοίκων των δύο κωμοπόλεων της Δρακείας και  του Αγίου Λαυρεντίου θέλει καταστή βαθμηδόν πολίχνη αξιόλογος, διότι ενταύθα εφεξής θα αποθηκεύωνται τα των πέριξ κωμοπόλεων προς εμπορίαν προϊόντα, αντί να μεταφέρωνται ως είθισται νυν, εις τας κωμοπόλεις του Πηλίου εκ των τόπων της παραγωγής και είτα πάλιν να επαναφέρωνται ενταύθα εις φόρτωσιν προς μεταβίβασιν εις άλλους λιμένας.

Το εμπόριον των ελαίων και των ελαιών, όπερ εστί  και το κυριώτατον προϊόν των Πηλιωτών εξάγεται συνήθως εκ των μικρών ορμίσκων των παρά την μεσημβρινήν ακτήν του Πηλίου κειμένων, ήτοι της Αγριάς, των Καλονερών, της Αφήσου, του Χόρτου και της Μηλίνας, οι δε κάτοικοι τα επίνεια ταύτα άτινα δεν μετεχειρίσθησαν άλλοτε, ούτε κατώκησαν εν αυτοίς ένεκα του φοβου των πειρατών και των τούρκων, θέλουσι σήμερον μετά την ένωσιν αυτών μετά της Ελλάδος τα χρησιμοποιήσει ως διαρκείς, είτε ως χειμερινάς αυτών κατοικίας κτίζοντες οικίας και αποθήκας. Πλην δε των κυρίων προϊόντων ούτω, ενταύθα εξάγονται και τα ωραία οπωρικά του Πηλίου, ως τα γνωστά ευώδη μήλα, τα ωραία απήδια, τα κεράσια, τα γεώμηλα και πολλά άλλα είδη, εξαιρέσει των οίνων, οίτινες μεταφέρονται εις Βώλον και ανά πασαν την Θεσσαλίαν, υπό το όνομα οίνοι του Αγίου Λαυρεντίου. 
Υπό την έποψιν ταύτην ως επίνειον εμπορικόν εξεταζομένη η Αγριά κατέχει την πρώτην θέσιν μεταξύ των λοιπών επινείων. Διότι ενταύθα μετακομίζονται τα προϊόντα, πλην των της Δρακείας και των του Αγίου Λαυρεντίου, και τα πλείστα του Αγίου Γεωργίου και του Καραμπασίου και άλλων μικρών κωμών. Δι’ ό και η ελληνική Κυβέρνησις οφείλει προς εύκολίαν του εμπορίου τους σταθμούς τούτους να μη θεωρήση ως επουσιώδεις, αλλ’ ως σημεία τα οποία πρέπει να συστηθώσιν τελωνειακοί σταθμοί ανάλογοι προς τας απαιτήσεις του εμπορίου και της εξασφαλίσεως των δημοσίων συμφερόντων. Ευκταίον θα ήτο ενταύθα, εάν προς την τόσον ωραίαν της φύσεως καλλονήν προσετίθετο και η της τέχνης, ήτοι αν οι έχοντες ιδιοκτησίας εις τα πέριξ ολίγα έλη, τα οποία σχεδόν απεξηράνθησαν νυν, υπεχρεούντο υπό της Κυβερνήσεως ίνα ανοίξωσι τάφρους πηρός αποστράγγισιν των λιμναζόντων υδάτων ότε αληθώς ήθελε εκλίπει το νοσώδες κλίμα και θα καθίστατο ο τόπος ούτος ο άριστος προς συνοικισμόν, αφού φύσει κατ’ ουδέν υστερεί.

Οποίαι τω όντι θα καθίσταντο αι ωραίαι του Πήλιου ακταί προ πολλού, εάν η τουρκική εξουσία προυνόει περί αυτών ουχί να εξοδεύση, αλλά να φροντίση να δώσει τας αναγκαίας οδηγίας και διαταγάς και προ πάντων την ασφάλειαν, καθ’ όσον, ως είρηται, είχον την διάθεσιν και την θέλησιν οι κάτοικοι και απόδειξις η οίκοθεν αυτών φροντίς, αλλά δεν ηδύναντο να χωρήσωσι και προσωτέρω αφ’ εαυτών εκτεθειμένοι όντες εις φυσικούς και επίκτητους κινδύνους.

Εφέτος ένεκα της αφορίας του έτους τούτου ενταύθα μόνον οι έμποροι των ελαιών και των γεωμήλων φαίνονται κινούμενοι, πάσα δε άλλη εργασία δεν υπάρχει ως συμβαίνει κατά τα άλλα έτη της ευφορίας. Το επιόν όμως έτος προμηνύεται εύφορον, διότι ως παρατηρεί τις όλα τα είδη των δένδρων είσί εύρωστα και ευθαλή, ο δε καιρός λίαν υποβοηθηκτικός και κατάλληλος εις την ανάπτυξίν των."

Η Κρήνη του Τοπάλειου Σχολείου (2)

Σε μια παλιότερη ανάρτηση μιλήσαμε (ΕΔΩ) για την εικονιζόμενη νεοκλασική κρήνη του Τοπάλειου Σχολείου και το αέτωμα με το όνομα της δωρήτριας Σοφίας Π. Τοπάλη, που είχε αφαιρεθεί(!) 

Η κ. Δ/ντρια του Σχολείου -προς τιμήν της- αποκατέστησε το μνημείο λίγους μήνες μετά τη γνωστοποίηση ! 

Η κρήνη στα 1930

Η κρήνη το χειμώνα του 2014

Η κρήνη σήμερα καλοκαίρι, 16-7- 2015

Θάλασσα και Πήλιο

Ένα όμορφο, επίκαιρο κείμενο του Λαυκιώτη εκπαιδευτικού Δημήτρη Λαμπαδάρη, που δημοσιεύτηκε στο βολιώτικο ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ στις 12-7-1961. 

(Αντιγραφή σε μονοτονικό με την ορθογραφία απαράλλακτη)

Καλοκαιρινή ζωή

Θάλασσα και Πήλιο

Φούντωσαν για καλά οι ζέστες. Ο καύσωνας του Ιουλίου με το απίθανο ανέβασμα του υδραργυρικού θερμομέτρου δημιουργεί αναγκαστικά την αναπότρεπτη ανάγκη της δροσιάς. Το σπίτι -η ευλογία αυτή του Θεού- επιστρατεύεται στις κρίσιμες αυτές στιγμές για την αντιμετώπισι του προβλήματος. Χώνεσαι στα αδυτά του κι’ ελπίζεις ν’ αναπνεύσης λιγάκι. Δυστυχώς!! Ανίσχυρη καθώς είναι η θαλπωρή της οικιακής στέγης, επικαλείται τη συνδρομή ενός μερικού στρηπτήζ των ενοίκων. Και πάλι όμως ή ζέστη δεν υποφέρεται.

Η γενική ατονία το γνώρισμά της. Ανικανότητα για την κατανάλωσι του απαραιτήτου επιουσίου. Αδυναμία για μια, έστω και σύντομη, έντασι των σωματικών και των πνευματικών δυνάμεων. Ανατολική νωχέλεια στις κινήσεις, γενική βαρυεστημάρα στις εκδηλώσεις. Ολοκληρωμένη δηλαδή υπότασι της δραστηριότητος, που υπακούει μονάχα σ' ένα φάρμακο. Στη δροσιά.

Γι αυτό και ξεχύνονται καθημερινά όσοι δεν υποφέρουν τη ζέστη- και στο σημείο αυτό υπάρχει γενική η ομοφωνία -στις ακρογιαλιές, για ν’ απολαύσουν το δροσόλουσμα της γαλανής μας θάλασσας.

Μαγεία αυτή την εποχή η γαλανομάτα. Λαχταριστή και ήμερη, σαν την υπάκουη παιχνιδιάρα γάτα, γλείφει νωχελικά την αμμουδιά. Τα κυματάκια της κομματιάζονται αρμονικά σ’ ένα σωρό γλώσσες, γλωσσίτσες, που παιχνιδίζουν με τα βότσαλα της ακτής. Πρόσκλησι σ’ ένα δροσερό λουτρό υποδηλώνει το σιγανό της μουρμούρισμα. Τι κάθεσαι άνθρωπε και ξεροψήνεσαι στη λάβα του καλοκαιριού; Έλα στον κόρφο μου να σου χαρίσω τα ολόδροσα φιλιά μου. Γύρε κοντά μου να σε δροσίσω με την κρουσταλλένια μου άχνα. Σχίσε το κύμα και σμίξε μαζί του σ’ ένα λαχταριστό και μυρωμένο αφρόδροσο…

Αφάνταστα υποχρεωτικό το κάλεσμα. Πειθήνιος υπακούεις για να νοιώσης την ανακούφισι, τη δροσιά. Να ξαναδής τον εαυτό σου.

Ομαδική η συμπάθεια προς το υγρό στοιχείο τον τελευταίο καιρό. Τόσο που να μην μπορείς να τη δικαιολογήσης. Να οφείλεται τάχα στα προκλητικά του θέλγητρα;  Ή μήπως στην όψιμη ανακάλυψι των θεραπευτικών της προσόντων απ’ την ιατρική επιστήμη , που τ’ ανέσυρε πάμπολλα απ’ τ’ άσωτα βάθη του και τα σκόρπισε αφειδώλευτα στους κάθε λογής πάσχοντας...

Ό,τι κι αν συμβαίνη, γεγονός είναι ότι η θάλασσα έχει την τιμητική της. Στα πέντε δάκτυλα μετριούνται οι λάτρεις του βουνού. Άπειροι οι θιασώται του υγρού κάμπου. Παίρνει φαίνεται την εκδίκησί της η γλυκοκυματούσα. Βάλλει κατά των υψωμάτων. Και βάλλει τόσο εύστοχα. Θα θέλαμε μια εξαίρεσι σήμερα στο πεδίον βολής της. Ένα απυρόβλητο για το Πήλιο, το ξακουσμένο βουνό. Δεν εκπηγάζει από μάς η απάντησι. Η Ιστορία και η παράδοσι προστάζουν. Το καμάρι των βουνών μπορεί ισάξια με τη θάλασσα να χαρίση τη δροσιά, αν όχι περισσότερο. Και τη δροσιά και τη γιατρική. Δεν είναι δική μας η γνώμη. Ούτε πρωτοφανέρωτη δοξασία. Ανατρέχει πίσω 23 αιώνες. Στα 250 περίπου προ Χριστού ο Ηρακλείδης, ο επιλεγόμενος κριτικός στο βιβλίο του «Περιήγησις Ελλάδος» του οποίου διεσώθησαν αποσπάσματα, γράφει για το Πήλιο «Υψηλά εις την κορυφήν του όρους υπάρχει σπήλαιον, το καλούμενον Χειρώνιον και ιερόν του Ακραίου Διός. Εδώ, όταν ανατέλλη ο Σείριος, την εποχήν του μεγαλυτέρου καύσωνος αναβαίνουν οι περισσότερον επιφανείς και περισσότερον γηραλέοι εκ των πολιτών, αφού εκλεγούν ενώπιον του ιερέως ενδεδυμένοι καινουρyή πυκνόμαλλα δέρματα προβάτων, τοιούτον είναι συνήθως το ψύχος επάνω εις το όρος» ...

Πομπή λοιπόν από εκλεκτούς και γεροντοτέρους ανεβαίνει στο βουνό. Και η φορεσιά τους χειμερινή ή μάλλον πολική. Κατακαλόκαιρο και να φοράς το «κώδιον του Διός». Δέρμα δηλαδή προβάτου με μακρυά μαλλιά. Τόσο είναι το ψύχος. Ικετευτική πομπή , υποστηρίζουν  άλλοι, προς τον ακραίον Δία, να ρίξη τις βροχές και τούς κεραυνούς του. Όπως κι αν έχη το πράγμα το θέμα είναι σχετικό με τη δροσιά. Τη δροσιά, που χαρίζει το Πήλιο σ’ όσους το επισκεφθούν. Δεν σταματά όμως μέχρις εδώ ο λαογράφος εκείνος της εποχής, ο Ηρακλείδης. Προχωρεί και στη λαϊκή βοτανική και περιγράφει ένα θεραπευτικό βότανο. «Το βότανο αυτό, λέγει, γνωρίζει εν μόνον γένος της πόλεως Δημητριάδος, το οποίον ισχυρίζεται ότι κατάγεται απ’ τον Χείρωνα. Η παράδοσις, περί αυτού κληροδοτείται από πατρός εις υιόν και ούτω το φάρμακον φυλάσσεται μυστικόν, ώστε κανείς άλλος εκ των πολιτών δεν το γνωρίζει. Εκείνοι όμως που γνωρίζουν τα φάρμακα δεν επιτρέπεται να θεραπεύσουν τον άρρωστον επ’ αμοιβή, αλλ’ οφείλουν να πράττουν τούτο δωρεάν». Δωρεάν λοιπόν και η λαϊκή ιατρική στο Πήλιο με τα ντόπια βότανα. Την προσφέρει η μάνα φύσις με τις ανεξάντλητες δυνατότητες.

Αυτά ανιστορεί ο Ηρακλείδης. Και η αλήθεια τους δεν επιδέχεται καμμιά αμφισβήτησι. Δυτικά στο Πλιασίδι έχουν ανασκαφή τα θεμέλια του ναού του Ακραίου Διός, βορεινά δε υπάρχει το άντρο τού Κενταύραυ Χείρωνος.

Αυτό λοιπόν το Πήλιο, που είναι τόσο αγαπητό στη Μυθολογία και που μνημονεύεται από πλήθος συγγραφείς και ποιητάς ζητάει δικαιοσύνη. Τα δασιά του δάση απ’ τις οξυές, οι καστανιές, οι μηλιές, οι κερασιές, οι ελιές και τ’ αμπέλια, οι μυρτιές και οι δάφνες του, οι τερπνότατες κοιλάδες και το δροσερώτατο κλίμα του δικαιωματικά πρέπει να πάρουν και πάλι τη θέσι τους στην καλοκαιρινή ζωή μας, αποτελεί τούτο μια πράξι δικαιοσύνης. Και η δικαιοσύνη επιβραβεύεται πάντα.

                                                                                                      Δ. ΛΑΜΠΑΔΑΡΗΣ

(14-7-2015)