Κατά την ιδίαν πεδινήν οδόν μίαν ώραν προβαίνοντες (απὸ το Βόλο), ερχόμεθα εις τα Λεχώνια. Αυτά κείνται επί μιας με χωράφια, αμπέλους, κήπους νεραντζίων, κίτρων και άλλων διαφόρων οπωρίμων δέντρων φυτευμένης πεδιάδος...

(Νεωτάτη της Θεσσαλίας Χωρογραφία-Ιωάννης Αναστασίου Λεονάρδος, 1836)

Π Ρ Ο Σ Ο Χ Η ! Μπορείτε να αντιγράφετε κείμενα κ.ά. από το ιστολόγιο. Αυτό, ΔΕΝ αποκλείει αναφορά στην ΠΗΓΗ. - Φωτογραφίες άλλων να μην ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝΤΑΙ - Ιδιωτικά αρχεία να ΜΗΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝΤΑΙ.

Παρασκευή 25 Οκτωβρίου 2013

Οικογένεια Τοπάλη

Η οικογένεια Τοπάλη  
(Ρουμάνου)
Το επώνυμο Τοπάλης (= από το τουρκ. topal, κουτσός) το συναντάμε σ’ όλη την Ελλάδα.
Στη Μαγνησία Τοπάληδες υπήρχαν αρκετοί κι είχαν καταγωγή από τη Μακρινίτσα. Αρχικά γνωστός ήταν ο έμπορος Δημήτριος Τοπάλης, σύζυγος της Αριστέας Αθ. Κοκοσλή (αδελφή του γνωστού λεχωνίτη βουλευτή Νικόλαου Κοκοσλή). Παιδιά του ήταν ο Κωστής (δικηγόρος, βουλευτής και υπουργός), ο Γιαννάκης (γιατρός και υπουργός), ο Αλέξανδρος (δήμαρχος Παγασών), ο Νικολής (ανώτερος κρατικός υπάλληλος).
Εδώ, θα γνωρίσουμε μια άλλη οικογένεια με το ίδιο επώνυμο, που δεν έχει σχέση με την προηγούμενη. Είναι η με ηπειρώτικη καταγωγή, απ' το τζουμερκιώτικο Συράκο, οικογένεια του Παναγιώτη Σπυρ. Τοπάλη, που έμεινε γνωστή αρχικά στην Αγχίαλο και στις Μικροθήβες (τσιφλίκι του Άκετσι) στα 1903, μετέπειτα  στα Λεχώνια (Τοπαλέικο κτήμα και Σχολείο), στο Βόλο, αλλά και στη Μαγνησία με τη θυσία των γυναικών στο σταθμό των Κάτω Λεχωνίων στα 1944.
Είναι η γνωστή οικογένεια του «Ρουμάνου» Τοπάλη (όπως ονομαζόταν απ’ τους ντόπιους, για να ξεχωρίζει ίσως απ’ την παραπάνω), λόγω της προηγούμενης εγκατάστασής της στη Ρουμανία και της νέας πατρίδας τους τα Λεχώνια, που τότε ήταν αδιαίρετα.
Το τραγικό αυτής της οικογένειας ήταν πως ξεκληρίστηκε. Ξεκίνησε με το χαμό του γιου από χιονοστιβάδα στις Άλπεις. Συνεχίστηκε μετά, με το θάνατο του πατέρα από πτώση σκάλας στα Λεχώνια. Τελευταίο, ο απαγχονισμός των γυναικών από τους κατακτητές και τους συνεργάτες τους, επίσης στα  Λεχώνια. 
Μ’ αυτή τη μαύρη σελίδα στην Ιστορία της Κατοχής, (ΕΔΩ) κλείνει και ο κύκλος της οικογένειας του Παναγή Τοπάλη.
(Για τα μέλη της οικογένειας θα υπάρξουν αναλυτικές αναφορές, ειδικά για τον πατέρα και την κόρη που η δράση τους άφησε τα «αποτυπώματά» τους στην περιοχή μας).

Λουκία Τοπάλη
(Από το ΔΗΚΙ)
Γεννήθηκε στις 20-1-1875. Καταγόταν από πλούσια και διακεκριμένη οικογένεια. Η ολλανδέζα μορφωμένη νέα Lucie van Schelle (Λουκία), από το Solok της Ινδονησίας, ολλανδική τότε αποικία, ήταν η σύζυγος του Παναγή Τοπάλη. Στις 29-4-1896 παντρεύτηκαν στη Χάγη της Ολλανδίας και απόκτησαν δύο παιδιά. Τον Κωνσταντίνο που γεννήθηκε στα 1898 και τη Σοφία στα 1906.
Σ’ όλη τη ζωή της υπήρξε συμπαραστάτης σ’ όλες τις ενέργειες της οικογένειας και πάντα κοντά στις γυναίκες του τόπου, που κατά καιρούς βρισκόταν. Το τέλος και γι’ αυτήν ήταν τραγικό στις 7 Ιουνίου  1944! Θάφτηκε μαζί με την κόρη της στον περίβολο της εκκλησίας του Αγ. Γεωργίου.

Κωνσταντίνος Τοπάλης
Γιος του Παν. Τοπάλη ήταν ο Κωνσταντίνος. Γεννήθηκε το 1898. Τελείωσε το Γυμνάσιο και το πανεπιστήμιο της Γενεύης όπου από το 1912, είχε εγκατασταθεί η οικογένειά του. Διδάκτορας των επιστημών της χημείας, προοριζόταν για γιατρός, έχοντας κάνει πολλές μελέτες και ανακοινώσεις σε θέματα σχετικά με τη βοτανολογία και τη ζωολογία.
 Όμως δεν πρόφτασε, αφού στις 23 Αυγούστου 1923, στο Grandgletscher των ελβετικών Άλπεων και σε υψόμετρο 3.720μ. βρήκε το θάνατο από χιονοστιβάδα, σε ηλικία μόλις 26 ετών. Ήταν μαζί με το συνάδελφό του ορειβάτη Τσάχμαν. Βρέθηκαν νεκροί  πέντε μέρες μετά καταπλακωμένοι από το χιόνι.
Ο Κων-ντίνος ήταν δεινός ορειβάτης-αλπινιστής, γνώστης του βουνού και μέλος ορειβατικών συλλόγων. Ξεκίνησε από το Βόλο όπου έζησε και τα παιδικά του χρόνια. Ήταν συνεργάτης επίσης του περιοδικού «Ηχώ των Άλπεων» του Ελβετικού Ορειβατικού Συνδέσμου.
Προς τιμήν του- στη μνήμη του- και στην ίδια θέση που χάθηκε, έκτισαν κτήριο-καταφύγιο οι γονείς του κι οι Ελβετοί  έδωσαν το όνομά του: «Καταφύγιο Κώστα Τοπάλη».
Το καταφύγιο
[ο καλός φίλος Αντώνης Ζ. -που τον ευχαριστώ ιδιαίτερα- 

έστειλε με σχόλιο τη φωτογραφία που βρήκε.
(Δείτε τη διεύθυνση στο σχόλιο)]
Πηγές :
(σ’ όλες τις δημοσιεύσεις για την οικογένεια Τοπάλη)             
- Εφημερίδες.
- Περιοδικό ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ, Οκτώβριος 1897
- Ημερολόγιο ΠΟΚΙΛΗ ΣΤΟΑ, Αθήναι 1898
- Το χθες και το σήμερα των Κάτω Λεχωνίων, Δημ. Σχολείο Κάτω Λεχωνίων 1996.
- Η τελευταία ζωή στο Τσιφλίκι του Παναγή Τοπάλη : Ακέτσι-Καραμπάς-Δημητριάδα-Καινούργιο ,    Γιώρ. Διονυσίου, Βόλος 1996
- «Παναγής Τοπάλης», άρθρο του Γ. Διονυσίου, Περιοδικό ΜΑΓΝΗΣΙΑ, τχ 4, 2005.
-«Αναδρομή στα περασμένα -Φλόγες στη Μαγνησία», δίτομο, Νίκος Στουρνάρας - 1995
- Προφορικές διηγήσεις

Τετάρτη 23 Οκτωβρίου 2013

Δήμος Νηλείας (4)

Ο δήμος Νηλίας (!) 
κατά την Ελληνική Χωρογραφία : γεωγραφία, ιστορία, στατιστική πληθυσμού και αποστάσεων - Ιωάννη Εμμ. Νουχάκη- Λοχαγού - Εν Αθήναις 1901

Δευτέρα 21 Οκτωβρίου 2013

Δήμος Νηλείας (3)

Η σφραγίδα του δήμου
(από το βιβλίου του Κ.Λιάπη " Ο μεγάλος Αϊ-Γιώργης κλπ")
 
     Στοιχεία για το δήμο Νηλείας του 1912
... λίγο πριν αλλάξει ο τότε αυτοδιοικητικός χάρτης της χώρας και καταργηθούν οι δήμοι. Μαζί τους καταργήθηκε κι ο δικός μας δήμος Νηλείας. (Αυτό έγινε με τον καινοτόμο Νόμο ΔΝΖ'/1912 του Βενιζέλου, που οι αγροτικοί οικισμοί αποτέλεσαν τις Κοινότητες κι οι πρωτεύουσες Νομών-αστικόι οικισμοί τους νέους Δήμους)
Τη θέση του δήμου Νηλείας πήραν οι τότε Κοινότητες -μαζί κι η Κοινότης Άνω Λεχωνίων. Αυτό έγινε μέχρι τη νέα συνένωση (Νόμος 2539/1997 -σχέδιο "Καποδίστριας") που εντάχτηκε στο δήμο Αρτέμιδας. Μαζί με τ' Άνω Λεχώνια συνενώθηκαν κι άλλες τρεις κοινότητες, του Αγίου Βλασίου, του Αγίου Λαυρεντίου και των Κάτω Λεχωνίων. Τούτη η νέα διαίρεση της τοπικής αυτοδιοίκησης δεν κράτησε πολλά χρόνια, αφού με το Νόμο 3852/2010, έγινε η σημερινή συνένωση ο γνωστός "Καλλικράτης", όπου ο οικισμός των Άνω Λεχωνίων είναι ενταγμένος στον ενιαίο πια δήμο Βόλου.

Σάββατο 19 Οκτωβρίου 2013

Ο δεσπότης Γερμανός –Το τέλος

Ο δεσπότης Γερμανός  και το τέλος της …πολιτείας του!
Τον Οκτώβριο του 1917 ο Μητροπολίτης Αθηνών -όπως τότε λεγότανε ο Αρχιεπίσκοπος- Θεόκλητος (Μηνόπουλος) κηρύσσεται έκπτωτος με το νόμο άρσης της μονιμότητας, του Βενιζέλου. (Ήταν αυτός επικεφαλής της Ι. Συνόδου που στις 12 Δεκεμβρίου 1916 μαζί με διαδηλωτές  στο Πεδίο του Άρεως, αναθεμάτισαν τον «σατανά» του τόπου, Ελευθ. Βενιζέλο).
Ο Γερμανός τότε είναι υποψήφιος για το θρόνο. Όμως εκλέγεται ο Μελέτιος (Μεταξάκης) -τότε δεσπότης Κιτίου Κύπρου και μετέπειτα πατριάρχης Κων-πόλεως και Αλεξάνδρειας, με παρέμβαση και επιλογή του Βενιζέλου. Στις 29 Δεκεμβρίου 1921 καθαιρέθηκε κι αυτός από την Εκκλησία της Ελλάδας, μετά από μήνυση του πανεπιστημιακού καθηγητή Παύλου Καρολίδη, αλλά και την επιστροφή του βασιλιά. Στη θέση του για δυο χρόνια ξανάρχεται πάλι …ο καθαιρεμένος Θεόκλητος!
Στις αρχές του 1923, ο βασιλόφρονας αρχιεπίσκοπος Αθηνών Θεόκλητος πάλι εκθρόνιζεται, από την επαναστατική κυβέρνηση Στυλ. Γονατᾶ. Αμέσως άρχισαν διεργασίες για εκλογή νέου προκαθήμενου. Ο Γερμανός  έβαλε υποψηφιότητα, με αντίπαλο τον καθηγητή πανεπιστημίου Χρυσόστομο (Παπαδόπουλο) που εκλέχτηκε. (Σημ. Σ’ αυτή την εκλογή συναντάμε και τον αρχιμ. Κων. Παγώνη, συνυποψήφιο στο τριπρόσωπο του εκλεγέντα και «παλιό γνώριμο» του Γερμανού) Ο Γερμανός δεν μπόρεσε να το δεχτεί και τότε άρχισε πόλεμο εναντίον του αρχιεπισκόπου, με λιβελογραφήματα και αμφισβητήσεις! Μάλιστα έφτασε πάλι να συνωμοτήσει για την ανατροπή του, με το δεσπότη Καρυστίας Παντελεήμονα (Φωστίνη). 
Στα 1925 δημιουργεί και συνωμοτική επισκοπική ομάδα, για να κάνει μεταρρυθμίσεις κι εκκαθαρίσεις στη Σύνοδο!
Στα επόμενα χρόνια ο δεσπότης Γερμανός δεν ασχολείται ουσιαστικά με τα αρχιεπισκοπικά –αφού υπάρχει Αρχιεπίσκοπος. Τότε άρχισε να εφαρμόζεται από το Μάρτη του 1924 και το Νέο Ημερολόγιο (Γρηγοριανό). Αν και αρχικά δεν έφερε ουσιαστικές αντιρρήσεις, μετά 10 χρόνια αλλάζει γραμμή! Τέλη του 1934 και μετά τη 16η σύνοδο της Ιεραρχίας, αντιδρά επαναστατώντας εναντίον της διοικούσας Εκκλησίας με το πρόσχημα της προστασίας των Παλιοημερολογιτών. 
Το Μάη του 1935 παρασύρει κι άλλους δυο δεποτάδες και δημιουργεί άλλη Σύνοδο. Οι τρεις επίσκοποι χειροτόνησαν αργότερα κι άλλους επτά αρχιμανδρίτες και το σχίσμα έγινε πια οριστικό! 
Στην Αθήνα και το Βόλο γίνονται συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας από παλιοημερολογίτες και οι αποσχισθέντες συλλαμβάνονται:
Ο Γερμανός κι οι υπόλοιποι καλέστηκαν για να δώσουν εξηγήσεις σε συνοδικό δικαστήριο, αλλά δεν εμφανίστηκαν.
 Έτσι καθαιρέθηκαν οριστικά στις 14 Ιουνίου 1935 και στο Γερμανό επιβλήθηκε τελικά η ποινή της καθαίρεσης και ο περιορισμός του στο μοναστήρι Χοζοβιώτισσας στην Αμοργό. 
Ο πρώην Δημητριάδος …έγινε πια αρχιεπίσκοπος -θέση που χρόνια επεδίωκε, αλλά των αποσχισθέντων ορθόδοξων χριστιανών!
Η μητρόπολή μας έμεινε κενή με τοποτηρητή τον π. Γεώρ. Μπελώνια. Το κλίμα μεταξύ των πιστών είναι βαρύ και ο διχασμός σοβαρός.
Το κτήριο της μητρόπολης, ο διπλανός ναός του Νέου Αποστόλου και τα γραφεία,  περνούνε (ήταν γραμμένα σαν δικά του) με εντολή του καθαιρεμένου πια Γερμανού, στους παλιοημερολογίτες. Μαζί και πάμπολλοι ναοί της περιοχής που ακολουθούν το παλιό ημερολόγιο και αντιδρούν στην επίσημη γραμμή της Εκκλησίας. Οι πιστοί δεν εκκλησιάζονται κι ο πρώην επίσκοπος με εκφοβισμό καλούσε απ’ την Αθήνα κλήρο και λαό να τον ακολουθήσουν!
 Το επισκοπικό γραφείο ελέγχεται από τους αποσχισθέντες και οι κληρικοί δεν ξέρουν «κατά πού να κάνουν»! 
Ο Σύνδεσμος Κοινοτήτων Πηλίου οργανώνει διαμαρτυρία στο Βόλο και καλεί τον κόσμο να μην υπακούει τις εντολές του Γερμανού:
 Διάφοροι συνεχείς τίτλοι από άρθρα στον ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ που έδιναν όλο χρονικό :
Στη ΘΕΣΣΑΛΙΑ της 4-1-1936 βρισκουμε και το παρακάτω σατιρικό ποίημα: 

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ
Των αγίων Χριστουγέννων εορτάζουμε και πάλι
και κάθε καλός ορθόδοξος έχει χαρά μεγάλη
είνε η εορτή που ομιλεί εις την καρδιά του χριστιανού
και μια ευχή ζητεί να έχη, του Σεβασμιωτάτου Γερμανού.
Εις την φάτνην των αλόγων Χριστός γεννάται σήμερον
και όχι όπως νομίζουν οι κουτοί προ δεκατριήμερον.
Μα μέσα του ο Δεσπότης λέγει: Δεν βαστώ και θα το πω,
τζάμπα έχασα την φάτνην μου ο άλογος εγώ. 
Τελικά η λύση ήλθε απ’ τη Σύνοδο, που τοποθέτησε μητροπολίτη τον 63χρονο Ιωακείμ (Αλεξόπουλο) δεσπότη τότε Φωκίδας, στις 6 Οκτωβρίου 1935. Είναι ο γνωστός δεσπότης που παρόλη την ηλικία του, έφερε ηρεμία στην τοπική Εκκλησία. Είναι αυτός που βοήθησε την περιοχή στα δύσκολα χρόνια του Πολέμου και της Κατοχής και δίκαια επωνομάστηκε «Ο άγιος»!
Ο Γερμανός στα χρόνια της κατοχής, όντας μοναχός και πάντως όχι μεταμελημένος, προσπαθεί να επανέλθει στις τάξεις των Επισκόπων. Τότε φεύγει απ’ τους παλιοημερολογίτες και πείθει τους κατοχικούς Κυβερνήτες να βγάλουν Νόμο που θα τον ξαναδίκαζε. Δεν πρόφτασε όμως, αφού πέθανε στα 72 του, στις 7/20 Μαρτίου 1944.
Τέλος, παρόλη την αναταραχή που έφερε στην Εκκλησία, αυτή τον συγχώρεσε!

Επίλογος 1:
ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΗΘΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ
 -τόμος Δ' - σελ 406
Επίλογος 2:
Ο Γερμανός, στις σχεδόν τρεις δεκαετίες επισκοπείας του στο Βόλο έκανε κι αρκετά έργα, όπως ναούς, κήρυγμα, συνεργασία με αρχαιολόγους κ.ά. Αλίμονο αν δεν είχε και θετικά! Το κακό είναι, πως υπερίσχυσαν τα αρνητικά!
Ήταν άνθρωπος καιροσκόπος, φιλόδοξος στον ανώτατο βαθμό, ισχυρογνώμονας και με μεγάλες εμμονές. Το ποίμνιο της τοπικής εκκλησίας δοκιμάστηκε για πάρα πολλά χρόνια και διχάστηκε κατά καιρούς. Βέβαια, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως απώτερος σκοπός των αρχιμανδριτών είναι η επισκοπική εκλογή και των επισκόπων η αρχιεπισκοπή. Ο Γερμανός όμως ξεπέρασε όλα τα όρια! Επίσης δεν πρέπει να ξεχνάμε την πολιτική ατμόσφαιρα (κινήματα, δολοπλοκίες, συνωμοσίες, επεμβάσεις κλπ), που μόνον σταθερή δεν ήταν τις δεκαετίες της επισκοπείας του. Βέβαια η ίδια περίπου κατάσταση επικρατούσε και στα εκκλησιαστικά πράγματα (αναρρήσεις, καθαιρέσεις, δολοπλοκίες κλπ) γι’ αυτό και κατηγορήθηκε από τους αντιπάλους του ως «βενιζελικός», άποψη που δεν είναι μάλλον σωστή. Ο εαυτός του και μόνον αυτός τον ενδιέφερε!
Κι ενώ ο επίσκοπος πρέπει να «ίσταται εις τόπον και τύπον Χριστού», ετούτος μόνον …απέναντί του στάθηκε! Κι όταν σύμφωνα με τον Ιγνάτιο το Θεοφόρο «πάντες τω επισκόπῳ ακολουθείτε», ετούτος δίχασε τους πιστούς!
 Ήταν με μια λέξη, ένα «αντιπαράδειγμα θρησκευτικού ηγέτη», όπως είπε κι ένας φίλος…   

Πηγές: 
(σ’ όλες τις εγγραφές για το δεσπότη Γερμανό)
-Εφημερίδες
-"ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ" Περιοδικό Ζωσιμά Εσφιγμενίτη, Βόλος, 1901
-ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΗΘΙΚΗ ΕΓΚΥΚΛΟΠΑΙΔΕΙΑ, τόμος Δ', σελ 404-6
-Το Παρθεναγωγείο του Βόλου, Α΄& Β΄τόμοι, Χαρ. Χαρίτου, έκδοση  Γενική Γραμματεία Νέας  Γενιάς, Αθήνα 1989
- Ο ρόλος της Πην. Χριστάκου, στη διαμόρφωση κατηγορίας εναντίον του Παρθεναγωγείου   Βόλου, Χαρ. Χαρίτου, Αρχείο Θεσσαλικών Μελετών, τ. Ε'.
-Πηνελόπη Χριστάκου : προσωπογραφία μιας λησμονημένης εκπαιδευτικού,  Χαρ. Χαρίτου, Αρχείο Θεσσαλικών Μελετών, Εκπαιδευτικά. Τ.20,1990.
-Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ ΙΩΑΚΕΙΜ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΣ:Η ζωή και το έργο του - Τσιλιβίδης Δημ. 1996
-ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΣ ΓΕΡΜΑΝΟΥ 1909 -άρθρο - Τσιλιβίδης Δημ.- τχ 16- ΕΘΕ
-Ταραχές στη Σκιάθο για την εικόνα της Παναγίας Κουνίστρας το 1908  -άρθρο – Τσιλιβίδης Δημ.-τχ 17- ΕΘΕ-
-Η επαρχία Δημητριάδος 1821 - 1923 - π.  Συρεγγέλας Ιωάννης -2005, Διατριβή 
-Οι προκαθήμενοι Αθηνών και πάσης Ελλάδος- Μητροπ. Χριστόδουλου- Βόλος 1997
- Προφορικές διηγήσεις 

Υ.Γ. (Κυριακή 20-10-2013)
Ο φιλίστωρ φίλος Αντώνης Ζ. (http://volosmagnisia.wordpress.com/) μου έστειλε τέσσερα  σχετικά έγγραφα-ντοκουμέντα που βρήκε σε κάποια δημοπρασία.
Τον ευχαριστώ και τα μοιράζομαι μαζί σας:

Παρασκευή 18 Οκτωβρίου 2013

Φιρίκι

Το φιρίκι κι η φιρικιά
Ο Οκτώβρης περπατά στο δεύτερο δεκαήμερο! 
Τα κυδώνια, τα μήλα και τα κάστανα στο Πήλιο μαζεύτηκαν. Οι λωτοί κοντεύουν να ωριμάσουν και τα κούμαρα στο "ρ'μάγκι" αργούν. Τα "σούρβα" δεν υπάρχουν πια κι "οι μαν'τάρις" άρχισαν να βγαίνουν στα ψηλώματα. Ο περίπατος στο βουνό με τα "χεινουπουριάτ'κα" χρώματα ...μαγεία! 
Και τα γλυκά φιρίκια ωρίμασαν και συγκομίστηκαν. Κι αυτά τα λίγα, που έπεσαν στο χώμα κάτω "απ' τ'ς απαρατ'μένις μπ'λιές", κόκκινα-κόκκινα! Πριν σκεπαστούν απ' τα πεσμένα φύλλα, θα τα γευτούν ο πεινασμένος σκίουρος, ο περαστικός κυνηγός κι ο περιπατητής του σαββατοκυριακάτικου... 
Θα τα γευτούν όμως κι όσοι ξέρουν από αυθεντικά προϊόντα και γνήσια ποιότητα -όπως τα φιρίκια-αγοράζοντάς τα!  
Ας γνωρίσουμε τα "μηλαράκια" μας κι εδώ, γιατί είναι ένα κομμάτι της πηλιορείτικης ζωής, της παραγωγής, της παράδοσης,  και σίγουρα της οικονομίας :
Αντιγραφή (αυθαίρετη και ...λίγο πειραγμένη) από το ιστολόγιο 
της Όλγας  http://firiki.pblogs.gr
Το φιρίκι προέρχεται από την τούρκικη λέξη ερίκ ελμανσί= μήλο σαν κορόμηλο [ερίκ= αβράμηλον (=αβρά=μαλακά, τρυφερά) ελμά=μήλο]. Το λατινικό όνομα του δέντρου είναι Malus domestica Borkh.
Η «μπ’λιά - φιρ’κιά» λέγεται ότι προέρχονται από την περιοχή της Εφέσου ή του Πόντου, με τη δεύτερη πατρίδα να είναι η πιο σίγουρη, λόγω του κλίματος που ευδοκιμεί.
Ήρθε στο Πήλιο μάλλον το18ο ή 19ο αιώνα και πρωτοκαλλιεργήθηκε στη Ζαγορά. Οι Πηλιορείτες ως έμπειροι δεντροκαλλιεργητές, έμειναν έκπληκτοι απ’ τη νέα ποικιλία κι αμέσως άρχισαν να μπολιάζουν τα υποκείμενα με φιρίκι. Γέμισε όλο το Πήλιο με τα νέα δέντρα. Πέρασε  ύστερα στα ορεινά του Αλμυρού και στη Βόρεια Εύβοια. Τα «πίσου χουριά» (=ανατολικό Πήλιο) κατά την έκφραση των κατοίκων του κεντροδυτικού Πηλίου, είχαν ως τον Πόλεμο μονοκαλλιέργεια το φιρίκι! 
Στον «Προμηθέα» του ο Ζωσιμάς στα 1889, μας λέει ότι η Δράκια κι ο Αϊ-Λαυρέντης, είχαν 32 ποικιλίες μήλων και τα φιρίκια σε τρεις ποικιλίες. (ΕΔΩ) Δύο καλοκαιρινές και μια χειμωνιάτικη! Τότε γνωστά ως «ferikia», ήταν περιζήτητα στις αγορές της Θεσ/νίκης και των Αθηνών.
Ο Κ. Λιάπης γράφει πως στις αρχές του 20ου αιώνα στον Αϊ-Γιώργη είχαν φυτευτεί 8.000 φιρικιές! Πράγματι, τα αγιοργείτικα «χουράφια» προπολεμικά «κατέβαζαν χιλιάδις ουκάδις» μήλων! Ακόμη και σήμερα σε μέρη όπου το καλοκαίρι «δε διψούνι» υπάρχουν δέντρα -γερασμένα βέβαια- από την εποχή του ‘50!
Αν σκεφτεί κάποιος πως η παραγωγή των χωριών τότε ήταν βασικά οι ελιές, τ’ αμπέλια, τα κάστανα, τα βιοτεχνικά προϊόντα κλπ, η εξάπλωση της μηλιοκαλλιέργειας με τα φιρίκια, έδωσε νέα οικονομική ώθηση στους πηλιορείτικους πληθυσμούς.
Αργότερα, το φιρίκι έγινε «γλυκό τ’ κουταλιού» - το γνωστό μηλαράκι, μαρμελάδα και «ζαχαρόπηκτα», από τις νοικοκυρές και από το εργοστάσιο του ΣΠΟΛΚ (ΕΔΩ) στα Λεχώνια, ειδικά όταν είχε μεγάλη παραγωγή. Και σε κάποιες παλιότερες εποχές το συναντούσαμε στα πανηγύρια, καρφωμένο σε καλαμάκι εξωτερικά καραμελωμένο, σαν γλειφιτζούρι ! 
Καλλιεργείται η φιρικιά σε υψόμετρο μεταξύ 300μ και 900μ. (ημιορεινά-ορεινά  μέρη) σε καλά αποστραγγιζόμενα εδάφη και κοντά σε περιοχές με καστανιές, κουμαριές, οξιές, για να υπάρχει εμπλουτισμός με οργανικά συστατικά  των πηλιορείτικων αβεστολιθικών εδαφών. 
Το κλίμα που ευδοκιμούν τα φιρίκια πρέπει να είναι χωρίς μεγάλες διαφορές θερμοκρασίας νύχτας- μέρας, να είναι σχετικά υγρό και με μεγάλη καθημερινή ηλιοφάνεια. Γι’ αυτό κι ορεινές περιοχές του Πηλίου που έχουν αυτές τις κλιματολογικές συνθήκες, φτιάχνουν και τα γευστικότερα φιρίκια. "Κουφνουτά", "μασουράτα" κι "άλ'κα"!
Έχουν όταν ωριμάσουν χρώμα κιτρινοκόκκινο. Κι όσο πιο πολύ τα βλέπει ο ήλιος πάνω στα δέντρα, τόσο πιο κόκκινα γίνονται και περισσότερο κοκκινίζει η ηλιόλουστη πλευρά. 
Η καλλιέργεια γινόταν πάντα και σήμερα πάλι γίνεται σε οπωρώνες με πεζούλες –λόγω των επικλινών και δύσκολων εδαφών. Όπως όλες οι μηλιές έτσι κι οι φιρικιές θέλουν την ίδια φροντίδα. Σκάψιμο στη ρίζα και ξελάκκωμα, λίπανση με κοπριά, κλάδεμα την άνοιξη πριν την ανθοφορία, ψεκασμούς, σκότωμα σκουληκιών στον κορμό, «άρι(ε)μα» δηλ. αραίωμα των μικρών μήλων μετά την καρποδεσία, πότισμα το καλοκαίρι και «μάζι(ε)μα». Παλιά «ραντίζανι» με «τ’ς μηχανές τ’ς πλάτ’ς» κι μ' ένα μόνο φάρμακο, το αρσενικό. Επειδή οι μηλιές ήταν ψηλές και η εκτόξευση του δηλητηρίου δεν έφτανε ως τις κορφές, ανέβαιναν πάνω σε τρισκέλι για να φτάσει!
Η συγκομιδή γίνεται πάντα με τα χέρια. Παλιά σε «ντ’μένες κούφες», σήμερα σε πλαστικούς κουβάδες.  Άρα η καλλιέργεια, ήταν κι είναι απαιτητική. Γίνεται στο τέλος του Σεπτέμβρη και αρχές του Οκτώβρη. 
Οι καλλιεργούμενες μηλιές-φιρικιές παράγουν καρπό, σχεδόν ανά διετία. Αρχίζουν να καρποφορούν μια 6ετία μετά τη φύτευση τους και στη 10ετία η παραγωγή γίνεται ικανοποιητική, αφού μεγαλώσουν τα δέντρα. Δίνουν καρπό για αρκετές δεκαετίες και σε μεγάλες ποσότητες. Υπήρχαν δέντρα που «κατέβαζαν» ως και τετρακόσιες οκάδες, δηλ. μισό τόνο!
Η αποθήκευση μετά τη συγκομιδή και στην προ ψυγείων εποχή, γινόταν σε «ντάμια» ή «κατώϊα» σωρηδόν. Σιγά σιγά μετά, τα φόρτωναν σε «αρκάδες και γαλίκια», που τα έκλειναν από πάνω με λινάτσες και τα μετέφεραν με τα ζώα αρχικά και με τρένα ή καΐκια μετά, στις αγορές εντός κι εκτός Ελλάδας. Κι επειδή είναι ανθεκτικό φρούτο, προτιμούνταν πάντα απ’ τους εμπόρους.
Τα χωριά που είχαν κι έχουν τη μεγαλύτερη παραγωγή είναι η Δράκια, ο Αϊ-Γιώργης, ο Αϊ-Λαυρέντης, η Πορταριά, οι  Μηλιές, η Βυζίτσα, οι Πινακάτες, το Καραμπάσι κ.ά στο κεντροδυτικό Πήλιο. Στο ανατολικό όλα τα χωριά, με τη Ζαγορά να έχει τα πρωτεία.
Σήμερα άρχισε πάλι η καλλιέργειά του φιρικιού, που είχε σχεδόν εγκαταλειφτεί  τις προηγούμενες δεκαετίες για χάρη των νιόφερτων αποδοτικότερων ποικιλιών. 
Η διάθεσή του στις αγορές είναι καλή - αφού οι Νεοέλληνες άρχισαν να το γνωρίζουν. Οι τιμές επίσης είναι ικανοποιητικές, αν και λογικό είναι που είναι υψηλότερες των άλλων μηχανικά καλλιεργούμενων ποικιλιών μήλων.
Το γευστικότατο αυτό μηλαράκι σήμερα, είναι ένα προϊόν πιστοποιημένο. Στη βάση δεδομένων (μητρώο) DOOR της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μια θέση στις καταχωρίσεις απ’ την Ελλάδα κατέχει και το «φιρίκι Πηλίου».
Υ. Γ. 1   -Για το "βασιλιά των μήλων" το φιρίκι, διαβάστε και στο ...ΦΙΡΙΚΙ (ΕΔΩ)
Υ. Γ. 2   -Ο φίλτατος Μηλιώτης γιατρός κ. Θεόδ. Γκαβαρδίνας συμπλήρωσε τη δημοσίευση και τον ευχαριστώ: 
[…] Έτσι θα προσπαθήσω να περιγράψω μερικές ακόμα χρήσεις του.
Τα καλύτερα έφευγαν για τις διάφορες αγορές με το τραίνο από τις Μηλιές, τα Αργυρέικα τα Ογλά και τη Γατζέα. Τα δεύτερα πήγαιναν στην τοπική αγορά, ενώ τα "ευγάλματα" τα χρησιμοποιούσαν για μαρμελάδες, γλυκό του κουταλιού(τα μικρά) και πετιμέζι. Δεν ξεχνώ το πόσες ώρες έχω γυρίσει την κουτάλα  μέσα στο καζανάκι μέχρι να δέσει το πετιμέζι... 
Τέλος οι "πισιάδις" γίνονταν "μηλοκόμματα" για τροφή των ζώων κατά τη διάρκεια του χειμώνα.
[Σημείωση: Επειδή κάποιοι δε γνωρίζουν το πηλιορείτικο γλωσσικό ιδίωμα εξηγώ τις εντός εισαγωγικών λέξεις που έγραψε ο κ. Γκαβαρδίνας.
Ευγάλματα= φρούτα μη εμπορεύσιμα που στη διαλογή «έβγαιναν»- πετιόντουσαν- ως άχρηστα (δυσμορφία, μικρό μέγεθος, σκουληκοφαγωμένα  κλπ.)  
Πισιάδις= φρούτα που «έπεφταν» από το δέντρο πριν τη συλλογή τους λόγω ανέμου συνήθως ή αρρώστιας ή ωρίμανσης. Αλλού λέγονται χαμάδες(<χάμω).

Μηλοκόμματα= μήλα που κοβόντουσαν κομματάκια και δίνονταν στα οικόσιτα ζώα (κατσίκες, πρόβατα, κουνέλια, κότες) για να μπορούν να τα τρώνε ευκολότερα. Συνήθως τα αναμείγνυαν με πίτουρα για να γίνουν πιο θρεπτικά. Στα αλογομούλαρα έδιναν ελάχιστα γιατί αυτά «μεθούν» κι αυτά «ακέργια»(ολόκληρα).   
Αυτή ήταν η πραγματική «οικιακή οικονομία»! Τίποτα δεν πήγαινε τότε χαμένο! Διατρέφονταν άνθρωποι και ζώα. Σήμερα εφευρέθηκε η οικιακή κομποστοποίηση!]