Κατά την ιδίαν πεδινήν οδόν μίαν ώραν προβαίνοντες (απὸ το Βόλο), ερχόμεθα εις τα Λεχώνια. Αυτά κείνται επί μιας με χωράφια, αμπέλους, κήπους νεραντζίων, κίτρων και άλλων διαφόρων οπωρίμων δέντρων φυτευμένης πεδιάδος...

(Νεωτάτη της Θεσσαλίας Χωρογραφία-Ιωάννης Αναστασίου Λεονάρδος, 1836)

Π Ρ Ο Σ Ο Χ Η ! Μπορείτε να αντιγράφετε κείμενα κ.ά. από το ιστολόγιο. Αυτό, ΔΕΝ αποκλείει αναφορά στην ΠΗΓΗ. - Φωτογραφίες άλλων να μην ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝΤΑΙ - Ιδιωτικά αρχεία να ΜΗΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝΤΑΙ.

Τρίτη 20 Απριλίου 2021

Οι θησαυροί του Πηλίου...

   Τούτες τις μέρες η μνήμη των επιζώντων της εποχής του καταστροφικού σεισμού της Άνοιξης του 1955, ζωντανεύει. Σεισμική δόμηση 6,2 βαθμών,  συγκλόνισε την περιοχή και όλη τη Μαγνησία. Μεγάλες καταστροφές έπαθαν τα χωριά του Πηλίου που βρίσκονται αντίκρυ στον Παγασητικό, όπως και ο Βόλος, αφού το επίκεντρο ήταν στα Λεχώνια. Ο σεισμός ήταν η αιτία να αλλάξει το «χρώμα» και η αισθητική  των  χωριών, αλλά και της πόλης. 

------------------------------------------------------------------------

Ένα σπουδαίο κείμενο της εποχής από τον ΚΙΤΣΟ Α. ΜΑΚΡΗ στο περιοδικό

ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΤΕΧΝΗΣ, Ιούνιος 1955, σελ. 486-87, μας μιλάει για τις καταστροφές των θησαυρών του Πηλίου από τους ανθρώπους... 

ΟΙ ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΤΟΥ ΠΗΛΙΟΥ 

ΠΡΟΣΕΙΣΜΙΚΑ ΚΑΙ ΜΕΤΑΣΕΙΣΜΙΚΑ

Η Ιστορία είναι πολύ παλιά, και δεν μπορούμε να την παρακολουθήσουμε. Μπορούμε όμως να την υπολογίσουμε με ασφάλεια ά ό.τι γίνεται εδώ και είκοσι χρόνια, γιατί από τότε έχουμε στοιχεία. Είναι απόλυτα βέβαιο πώς ό,τι γίνεται στα τελευταία είκοσι χρόνια, θα γίνονταν και παλιότερα : μια συνεχής καταστροφή των καλλιτεχνικών θησαυρών του Πηλίου. Η άγνοια, η αδιαφορία, η ανακαινιστική δραστηριότητα, από χρόνια τώρα συνεργάζονται στην καταστροφή ή στην παραμόρφωση των παλιών σπιτιών, των εκκλησιών, των γεφυριών και των άλλων μνημείων της λαϊκής τέχνης. Ας το πούμε απ’ την αρχή : Οι σεισμοί απλώς επιτάχυναν το ρυθμό της καταστροφής. Μερικά παραδείγματα, από τις άπειρες περιπτώσεις, θα δείξουν πιο καθαρά την καταστροφή.

Στο αρχονταρίκι τού μοναστηριού του Άη -Λαυρέντη βρίσκονταν μια θαυμαστή ζωγραφική φρίζα, έργο του 13ου αιώνα. Έπιανε και τους τέσσερες τοίχους τού αρχονταρικιού (δωματίου υποδοχής). Θέμα της η πομπή με την οποία πήγαινε ο Πατριάρχης στα Σουλτανικά Ανάκτορα για να «φιλήσει χέρι», να πάρη, δηλαδή, την έγκριση της εκλογής του από το Σουλτάνο. Το ταβάνι τού αρχονταρικιού ήταν κι' εκείνο διακοσμημένο με ζωγραφιές, ενώ ο βορεινός του τοίχος σκεπάζονταν από ένα ωραιότατο ξυλόγλυπτο ντουλάπι με παραθύρες. Εδώ και δέκα χρόνια όλα αυτά καταστράφηκαν τελείως.

Στην Ανακασιά, δυτικά από την πλατεία, σε μια καμπή τού καλντεριμιού, υπήρχε μια γραφική βρύση με διπλή κάμαρα, ωραία πέτρινη πελεκητή λεκάνη καί σκαλιστές γούβες. Δένονταν περίφημα με τα γύρω της κτίρια. Δραστήριος κοινοτάρχης, εδώ καί λίγα χρόνια, γκρέμισε την παλιά βρύση καί στη θέση της έστησε μια τετράγωνη τσιμεντένια που την κάλυψε με γκρίζα βιομηχανικά πλακάκια. Άσχημο καί ψυχρό κατασκεύασμα, τελείως ξένο προς το τοπίο.

Στις Μηλιές, μέσα στην εκκλησία της Αγίας Τριάδας, υπήρχαν ωραιότατες τοιχογραφίες του 13ου και 19ου αιώνα. Στους επιτρόπους της εκκλησίας φάνηκαν παλιές και μαυρισμένες. Ανέθεσαν σ’  έναν «πρακτικό» να τις ξανακαινουργιώση. Με λαδομπογιά τούς πέρασε καινούργιες φανταχτερές φορεσιές, έβαλε στους Αγίους κοκκινάδι στα μάγουλα και στα χείλια, τους πέρασε με πρόστυχη μπρουτζίνα τα φωτοστέφανα, έκανε και μερικά βάρβαρα διακοσμητικά. Επίσης το λεπτοδουλεμένο ξυλόγλυπτο τέμπλο αλείφτηκε με παχύ στρώμα μπρουτζίνας. 

Στον Άγιο 'Ονούφριο, μέσα στη ρεματιά, υπήρχε ένας υδρόμυλος με ζωγραφιές του Θεόφιλου. Έπεσε, εδώ και δεκαπέντε χρόνια, η στέγη και η βροχή, ξέπλυνε τις ζωγραφιές. Στο μοναστήρι του Άη-Γιάννη της Συκής ο λαϊκός γλύπτης Μίλιος Ζουγιανιοπολίτης, έκανε τα τέλη του 18ου αιώνα ωραιότατα ανάγλυφα σε πέτρα. Ο ευσεβής ζήλος τα σκέπασε με απανωτά στρώματα ασβέστη και τώρα πια δε φαίνεται τίποτα. Επειδή μάλιστα ή πέτρα των γλυπτών ήταν συγγενής με τον ασβέστη, ο καθαρισμός τους είναι προβληματικός.

Θα μπορούσανε να κάνουμε ένα μακρύ κατάλογο με ασβεστώματα  παλιών τοιχογραφιών, με αντικαταστάσεις της πλακόστρωσης των πλατειών με τσιμέντο, με παραμορφώσεις αρχοντικών, με επιζωγραφίσεις, και με πολλούς άλλους βανδαλισμούς. 

Ύστερα ήρθαν οι σεισμοί. Το τι έγινε είναι γνωστό. Οι καταστροφές σε έργα τέχνης είναι ανυπολόγιστες. Μερικά χωριά είναι πια ένας θλιβερός σωρός από ερείπια. Διατηρήθηκαν κυρίως τα νεώτερα κτίσματα πού είναι καί τα λιγότερο ενδιαφέροντα από την πλευρά της λαϊκής τέχνης. Θα προσπεράσουμε όμως αυτές τις καταστροφές, γνωστές κι' από τις περιγραφές των εφημερίδων, για να ιδούμε τι έγινε μετά τους σεισμούς. 

Οι σεισμοί δεν υπήρξαν εγωιστές. Δεν αποτελείωσαν το καταστροφικό τους έργο. Άφησαν αρκετά περιθώρια δράσης και στους ανθρώπους. Μόλις σταμάτησαν οι σεισμοί ήρθαν οι μπουλντόζες και οι δυναμίτες. Ολόκληρα αρχοντικά έγιναν, μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, σωροί -από ξύλα και πέτρες. Το αρχοντικό του Μπαντή, στη Δράκια, θυσιάστηκε για να προχωρήση ο δρόμος. Λίγα του ξυλόγλυπτα σώθηκαν, χάρη στην ιδιωτική πρωτοβουλία, την τελευταία στιγμή. Ο ίδιος δρόμος έφαγε, λίγο πιο πάνω, κι' ένα καλά διατηρημένο σπίτι με εξωτερικές τοιχογραφίες. Η εγκατάλειψη συμπληρώνει το έργο των σεισμών.

Στην Ανακασιά, το σπίτι, του Κοντού με τις ζωγραφιές του Θεόφιλου έπαθε σοβαρές ζημιές αλλά είναι επισκευάσιμο. Ο ιδιοκτήτης του δεν έχει τα μέσα να κάνει μόνος του τις επισκευές. Έκρουσε όλες τις πόρτες χωρίς αποτέλεσμα. Με τις βροχές καί τα χιόνια του χειμώνα το σπίτι θα πέσει και μαζί του και σε λαϊκές τοιχογραφίες.

Στην Ανεμούτσα είναι η εκκλησία του Σταυρού με τοιχογραφίες των αρχών του 14ου αιώνα και μ’ ένα καταπληκτικό τέμπλο της ίδιας εποχής. «Πλήρης αποσύνθεσις των μαζών της τοιχοποιίας», «πιθανότης αμέσου καταρρεύσεως» λέει η σχετική έκθεση του μηχανικού. Κι’ όμως το τέμπλο μένει ακόμα μέσα.

Κι’ εδώ τα παραδείγματα θα μπορούσαν να αυξηθούν, αλλά νομίζω πώς είναι αρκετά για να μπορέσει ο αναγνώστης να βγάλει μόνος του τα συμπεράσματα.




Δευτέρα 5 Απριλίου 2021

Ιωάννης Γουργιώτης

Ένα κείμενο του Πηλιορείτη εκπαιδευτικού και ερευνητή κ. Γιάννη Κονιόρδου, για τον εκ Μηλεών αιγυπτιώτη δικηγόρο & συμβολαιογράφο Ιωάννη Γουργιώτη. Διαβάστε το!

https://drive.google.com/file/d/18QYyQjsXn4jNZBDrMA_swIZl8ERBo2th/view?fbclid=IwAR3yrSDpndvIHDpyCS3eA4SCai16ZQoAlU4e0llcktDM436KZbDUjNGx8Gs 


Τετάρτη 31 Μαρτίου 2021

Ονοματοθεσία δρόμων του Βόλου

 

Ονόματα γεγονότων και τοπικών ηρώων του 1821

--------------------------------------------------------------------

  ΘΕΣΣΑΛΟΙ

Γεωργίου Καραϊσκάκη: Συνοικία Αγίου Κων-νου. Κλεφταρματολός του Αλήπασα, στρατηγός και γενναίος αγωνιστής στις μάχες της Αράχοβας, του Δίστομου, του Φαλήρου.  

Γεωργάκη Ολύμπιου: Συνοικία Νεαπόλεως. Φιλικός και κλεφταρματολός. Πολέμησε στο Δραγατσάνι και ανατινάχτηκε στη μονή Σέκου.

Θύμιου Βλαχάβα: Συνοικία Αγίου Κων-νου. Χασιώτης, προεπαναστατικός αρματολός με σημαντική δράση στη Θεσσαλία.

Επισκόπου Ρωγών Ιωσήφ: Συνοικία Κάραγατς. Εθνομάρτυρας από τα Αμπελάκια Θεσσαλίας. Διακρίθηκε στην πολιορκία Μεσολογγίου όπου συνελήφθηκε και απαγχονίστηκε στις 13-4-1826.

Ρήγα Φεραίου: Συνοικίες Επτά Πλατανίων, Μεταμορφώσεως, Αναλήψεως και Αγίου Κων-νου. Ο Ρήγας Βελεστινλής υπήρξε σπουδαίος πρωτομάρτυρας και πρόδρομος της Επανάστασης. Ξεσήκωσε τους Έλληνες και τους Βαλκάνιους με τη δράση του και τα γραπτά του. Τύπωσε τη μεγάλη «Χάρτα της Ελλάδος», το «Θούριο», προκηρύξεις, τη «Διακήρυξη για την Ελληνική Δημοκρατία» κ.ά. Μαρτύρησε από τους Τούρκους στο Βελιγράδι.

Χριστόφορου Περραιβού: Συνοικία Αγίου Κων-νου. Θεσσαλός Φιλικός, σύντροφος του Ρήγα, αγωνιστής, αξιωματικός και συγγραφέας πολεμικών απομνημονευμάτων και Ιστορίας. Συμμετείχε στις πολεμικές επιχειρήσεις στο Μεσολόγγι και στην Πέτρα.


        ΠΗΛΙΟΡΕΙΤΕΣ

Άνθιμου Γαζή: Συνοικίες Επτά Πλατανίων, Μεταμορφώσεως, Αγίου Νικολάου και Αγίου Κων-νου. Μηλιώτης αρχιμανδρίτης, δάσκαλος του Γένους, Φιλικός και αγωνιστής. Υπήρξε πρωτεργάτης της Επανάστασης στο Πήλιο και τη Μαγνησία. 

Αντώνη Στέφου: Συνοικία Μεταμορφώσεως. Ζαγοριανός αγωνιστής και Φιλικός. Πολέμησε στο Πήλιο και έπεσε ηρωικά στη μάχη της Μακρινίτσας στην Επιδρομή του Δράμαλη το Μάιο του 1821.

Γιάννη Δήμου: Συνοικία Χιλιαδούς, Καλλιθέας, Κάραγατς. Μηλιώτης Φιλικός και επαναστάτης, συνεργάτης του Ανθ. Γαζή.  

Γρηγορίου Κωνσταντά: Συνοικίες Επτά Πλατανίων, Μεταμορφώσεως, Αναλήψεως, Αγίου Νικολάου και Αγίου Κων-νου. Μηλιώτης κληρικός, δάσκαλος του Γένους και λόγιος. Δίδαξε στ’ Αμπελάκια, στην Πόλη και στις Μηλιές όπου δημιούργησε με το Γαζή στα 1814 τη Σχολή των Μηλεών. Πήρε μέρος στην κήρυξη της Επανάστασης. 

Δανιήλ Φιλιππίδη: Συνοικία Αγίου Κων-νου και Κάραγατς. Μηλιώτης λόγιος, κληρικός, Δάσκαλος του Γένους και Φιλικός. Έγραψε μαζί με τον Γρ. Κωνσταντά τη «Μερική Γεωγραφία» κ.ά. 

Δημητρίου Καλαμίδα: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Μιτζελιώτης πρόκριτος και Φιλικός. Πολέμησε στα Βρυσάκια και το 1822 στο Τρίκερι. Σκοτώθηκε στην Αταλάντη το 1826.

Δημητρίου Χατζηρήγα: Συνοικία Νέας Δημητριάδας. Εύπορος μακρινιτσιώτης και Φιλικός. Οργανωτής της εξέγερσης στο Πήλιο πολέμησε στην πολιορκία του Κάστρου του Βόλου, στην Αγιά και τρεις μέρες στη Μακρινίτσα με τις δυνάμεις του Δράμαλη.

Ευστάθιου Κουτμάνη: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Τρικεριώτης ναύαρχος, γιος του ένδοξου Κων. Κουτμάνη. Πήρε μέρος σε αρκετές ναυμαχίες.

Θωμά Αλαγιάννη: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Καπετάνιος των επαναστατών Πηλίου, διορισμένος από τους Ανθ. Γαζή και Γ. Δήμου.

Ιωάννη & Δημητρίου Πλατυγένους: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Πορταρίτες ευεργέτες και έμποροι. Αναφέρονται και σαν οπλαρχηγοί της Πορταριάς.

Ιωάννου Βελέντζα-Στρατηγού: Συνοικία Αγίου Γεωργίου. Αλμυριώτης αγωνιστής, χωροφύλακας και χιλίαρχος. Πήρε μέρος στα επαναστατικά κινήματα του 1821, καθώς και των 1854 και 1878.

Μαργαρίτη Δημάδη: Συνοικία Νέας Δημητριάδας. Αργαλαστιώτης Φιλικός και αντιπρόσωπος των Μαγνησιωτών στις Α΄& Β΄ Εθνοσυνελεύσεις.

Μήτσου Βασδέκη: Συνοικία Αγίου Γεωργίου. Μήτρος ή Μήτσος Βασδέκης-Μπασδέκης οπλαρχηγός αγωνιστής του 1823 και μέλος της γνωστής οικογένειας.

Μπασδέκη: Συνοικία Αγίου Γεωργίου και Καλλιθέας. Πηλιορείτικη οικογένεια αρματολών και οπλαρχηγών με μεγάλη δράση στους αγώνες του τόπου.

Σπύρου Ζήρα: Συνοικία Νεαπόλεως. Πηλιορείτης κλεφταρματολός με προεπαναστατική δράση στην  Ήπειρο.

Φιλίππου Ιωάννου: Συνοικία Αγίου Κων-νου. Ζαγοριανός Φιλικός, λόγιος και καθηγητής Πανεπιστημίου. Πήρε μέρος στην πολιορκία του Κάστρου του Βόλου σαν γραμματέας .

Φρουρίου: Συνοικία Παλαιών. Βυζαντινό  Κάστρο ή Φρούριο του Γόλου, όπου εκεί ήταν παλιά πόλη του Βόλου. Πολιορκήθηκε από τους επαναστάτες του Πηλίου το Μάιο του 1821, χωρίς επιτυχία. Κατεδαφίστηκε στα 1889.


      ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΤΟΠΩΝ & ΣΗΜΕΙΩΝ

Αλαμάνας: Γέφυρα του Σπερχιού όπου και η περίφημη μάχη στις 23-4-1821.

Αραπίτσας: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Ποτάμι και καταρράχτης της Νάουσας, οπου έπεσαν οι γυναίκες με τα παιδιά τους στις 21-4-1821, για να αποφύγουν την αιχμαλωσία.

Αράχοβας: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Κωμόπολη της Βοιωτίας όπου έγινε η περίφημη μάχη στις 26-11-1826, με τον Γεωρ. Καραϊσκάκη.

Βαλτετσίου: Συνοικία Νεαπόλεως. Τόπος της Αρκαδίας όπου έγινε στις 12-5-1821 η μάχη με τους Θ. Κολοκοτρώνη, Πλαπούτα, Μαυρομιχάλη κ.ά.

Βέργας: Συνοικία Νεαπόλεως. Μεσσηνιακή κοινότητα ορμητήριο των Μαυρομιχαλαίων, γνωστή από την ομώνυμη μάχη.

Γραβιάς: Συνοικία Παλαιών. Χωριό της Παρνασσίδας, όπου στις 8-5-1821 στο ιστορικό χάνι της πολέμησε ο Οδυσ. Ανδρούτσος.

Δερβενακίων: Συνοικία Νεαπόλεως. Ιστορική τοποθεσία της Πελοποννήσου όπου ο Θ. Κολοκοτρώνης κατατρόπωσε τη στρατιά του Δράμαλη στις 26-7-1821.

Διστόμου: Συνοικία Αγίου Γεωργίου. Ρουμελιώτικη ιστορική κωμόπολη πεδίο μαχών.

Δραγατσανίου: Συνοικία Νεαπόλεως. Πόλη της Μολδοβλαχίας όπου έγινε η γνωστή μάχη με τον Υψηλάντη.

Καλαβρύτων: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Ιστορική πελοποννησιακή κωμόπολη που πρωταγωνίστησε στην Επανάσταση.

Καλτεζών:  Συνοικία Νεαπόλεως. Ιστορικό αρκαδικό χωριό, όπου έγινε η Συνέλευση στη Μονή των Καλτεζών.

Καρτερίας: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Ατμοκίνητο πολεμικό σκάφος με πλοίαρχο τον Άγγλο Άστιγα που βομβάρδισε στα 1827 το Κάστρο του Βόλου.

Μεσολογγίου: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. «Ιερά Πόλις» της Στερεάς, γνωστή για την αντίστασή της στις δύο πολιορκίες του 1822 και 1825-26. Δοξάστηκε με την ηρωική «Έξοδο» των πολεμιστών και κατοίκων καθώς και με το ολοκαύτωμα.

Ναβαρίνου: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Όρμος στη νοτιοδυτική Πελοπόννησο όπου έγινε η γνωστή ναυμαχία τον Οκτώβριο του 1827, με τον ενωμένο ευρωπαϊκό στόλο και τους Τουρκοαιγύπτιους.

Παλαιάς Μιντζέλας: Συνοικία Αγίου Νικολάου. Ναυτικό χωριό που υπήρχε ως το 1828, που οι Τούρκοι το κατέστρεψαν ολοσχερώς. Οι κάτοικοι τότε εγκαταστάθηκαν στη σημερινή Αμαλιάπολη του Αλμυρού.

Σουλίου: Συνοικία Παλαιών. Ομάδα ορεινών Ηπειρώτικων χωριών που αντιστάθηκαν στον Αλήπασα κι αργότερα οι Σουλιώτες σκορπισμένοι, αγωνίστηκαν για την Επανάσταση.

Τριπολιτσάς: Συνοικία Αγίου Γεωργίου. Αρκαδική πρωτεύουσα γνωστή από την πολιορκία της και η πρώτη περιοχή απελευθέρωσης από τους Τούρκους.

Ύδρας: Συνοικία Νεαπόλεως. Ιστορικό νησί του Σαρωνικού, γνωστό από το ναυτικό αγώνα του 1821.

Φιλελλήνων: Συνοικία Αγίου Νικολάου και Αναλήψεως. Ευρωπαίοι και Αμερικανοί που πρόσφεραν ηθική, υλική και προσωπική βοήθεια στον Αγώνα, μέσα από το κίνημα του Φιλελληνισμού.

Φιλικής Εταιρείας: Συνοικία Νεαπόλεως. Μυστική οργάνωση που το 1814 ίδρυσαν οι Τσακάλωφ, Ξάνθος και Σκουφάς στην Οδησσό. Οργάνωσε τους υπόδουλους Έλληνες, οραματιζόμενη την ελευθερία τους. 

Χίου: Συνοικία Αγίας Παρασκευής. Νησί του Αιγαίου γνωστό και για την ολοκληρωτική καταστροφή του στις 2-4-1821 από τα στρατεύματα του Καρά Αλή.

Ψαρών:  Συνοικία Νεαπόλεως. Νησί του Αιγαίου γνωστό και για την καταστροφή του στις 24-6-1824 από το στράτευμα του Χοσρέφ πασά. Μανιακίου: Συνοικία Καλλιθέας. Ιστορικός τόπος της Μεσσηνίας, όπου έγινε η πολύωρη μάχη του Παπαφλέσσα με τον Ιμπραήμ το Μάιο του 1826.

25ης Μαρτίου 1821: Συνοικία Αγίου Γεωργίου.

----------------------------------------

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ

Άγγελου Γέροντα: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Φιλικός και δημογέροντας Αθηνών. Βοήθησε στην προπαρασκευή του Αγώνα στην Αττική.

Αθανασίου Διάκου: Συνοικία Μεταμορφώσεως. Ήρωας της Αλαμάνας, οπλαρχηγός της Λειβαδιάς.

Αθανασίου Τσακάλωφ: Συνοικία Νεαπόλεως. Ηπειρώτης συνιδρυτής της Φιλικής Εταιρείας με μεγάλη δράση στη μύηση μελών. Υπήρξε υπασπιστής του Ιερού Λόχου στη Μολδοβλαχία και στο Δραγατσάνι με τον Υψηλάντη. Μετά ήλθε στην Ελλάδα προσφέροντας τις υπηρεσίες του.

Αλέξανδρου Μαυροκοδάτου: Συνοικία Αγίου Νικολάου και Κάραγατς. Φαναριώτης πολιτικός, αγωνιστής και πρωθυπουργός.

Αλέξανδρου Υψηλάντου: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Μέλος της μεγάλης φαναριώτικης οικογένειας, υπασπιστής του Τσάρου, ηγέτης της Φιλικής Εταιρείας και αρχηγός της εξέγερσης στις Παραδουνάβιες χώρες. Πολέμησε στο Δραγατσάνι όπου νικήθηκε, αιχμαλωτίστηκε και φυλακίστηκε. 

Αναστασίου Τσαμαδού: Συνοικία Νεαπόλεως. Υδραίος καπετάνιος και αγωνιστής του ναυτικού αγώνα με το δικό του πλοίο «Άρης».  Το Μάιο του 1821 επικεφαλής των υδραιοσπετσιώτικων καραβιών μπήκε στον Παγασητικό, ενισχύοντας την εξέγερση του Πηλίου. Πολέμησε σε Ερεσό, Πάτρα, Σφακτηρία.

Ανδρέα Ζαΐμη: Συνοικία Νεαπόλεως. Γόνος προκρίτων των Καλαβρύτων, αγωνιστής και πολιτικός.

Ανδρέα Λόντου: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Πελοποννήσιος Φιλικός, κοτζαμπάσης του Αιγίου, αγωνιστής των Δρεβενακίων, στρατιωτικός και πολιτικός.

Ανδρέα Μιαούλη:  Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Υδραίος ναυτικός και ναύαρχος του στόλου. Πήρε μέρος σε πολλές ναυτικές επιχειρήσεις και στη ναυμαχία του Γέροντα.

Ανδρέα Πιπίνου: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Υδραίος αγωνιστής – σημαντικός πυρπολητής στη Χίο, στις Σπέτσες, στη Σάμο και στη Σφακτηρία.

Αντώνη Βρατσάνου: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Ψαριανός αγωνιστής και ήρωας. Πήρε μέρος σε ναυτικές επιχειρήσεις και στην άμυνα του νησιού του.

Αντώνη Οικονόμου: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Υδραίος Φιλικός πλοίαρχος και οργανωτής του νησιού του. Εκδιώχτηκε από τους προεστούς και δολοφονήθηκε από τους ίδιους στο Κρανίδι.

Αντωνίου Κριεζή: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Υδραίος ναύαρχος που πήρε μέρος σ’ όλες σχεδόν τις ναυτικές επιχειρήσεις του Αγώνα. Έγινε γερουσιαστής, αυλάρχης και πρωθυπουργός.

Ασημάκη Φωτήλα: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Καλαβρυτινός πρόκριτος και Φιλικός. Στήριξε την έναρξη της Επανάστασης και σαν αντιπρόσωπος και πληρεξούσιος. Πολέμησε στα Καλάβρυτα και αλλού.

Γεωργίου Γενναδίου: Συνοικία Χιλιαδούς. Δάσκαλος του Γένους και λόγιος. Αντιπρόσωπος της Γ΄Εθνοσυνέλυσης.

Γεωργίου Λασσάνη: Συνοικία Νεαπόλεως. Κοζανίτης Φιλικός, γιατρός και φιλόλογος-συγγραφέας, Ιερολοχίτης στο Δραγατσάνι με τον Αλ. Υψηλάντη. Στα 1829 αγωνίστηκε με το Δημ. Υψηλάντη στη μάχη της Πέτρας.

Γεωργίου Σαχίνη:  Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Υδραίος αγωνιστής σε πολλές ναυτικές επιχειρήσεις.

Γεωργίου Σαχτούρη: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Υδραίος αντιναύαρχος με δράση στις ναυμαχίες Πατρών, Σπετσών Μυκάλης, Καφηρέα, Μεσολογγίου, Αλεξάνδρειας.

Γεωργίου Τερτσέτη: Συνοικία Χιλιαδούς. Επτανήσιος ποιητής, συγγραφέας και νομικός. Δικαστής του Θ. Κολοκοτρώνη που τον αθώωσε. Έγραψε με υπαγόρευση του Θ. Κολοκοτρώνη τα «ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ» του.

Δημητρίου Καρατάσου (Τσάμη) : Συνοικία Νεαπόλεως. Μακεδόνας αγωνιστής και χιλίαρχος επί Καποδίστρια. Γιος του Γερο-Καρατάσου.

Δημητρίου Παπανικολή: Συνοικία Νεαπόλεως. Ναυμάχος πλοίαρχος και πυρπολητής. Πήρε μέρος στις επιχειρήσεις, στην Ερεσσό και στο Γέροντα.

Δημητρίου Πετρουλάκη: Συνοικία Νεαπόλεως. Μανιάτης επαναστάτης και αγωνιστής.

Δημητρίου Πλαπούτα: Συνοικία Νεαπόλεως. Πελοποννήσιος αγωνιστής και στρατηγός στις περισσότερες επιχειρήσεις στην Πελοπόννησο με το Θεοδ. Κολοκοτρώνη.

Εδουάρδου Κόρδιγκτον: Συνοικία Νεαπόλεως. Άγγλος ναύαρχος, αρχηγός του ενωμένου στόλου στο Ναυαρίνο το 1827.

Εμμανουήλ Ξάνθου:  Συνοικία Νεαπόλεως. Έμπορος κι ένας από τους ηγέτες και ιδρυτές της Φιλικής Εταιρείας από την Πάτμο. Πρότεινε την αρχηγία της Ελλάδας στον Καποδίστρια που δεν δέχτηκε. Ίδρυσε την «Εθνική Κάσσα» ταμείο για την οικονομική ενίσχυση του Αγώνα. Πέθανε στην Αθήνα παραγκωνισμένος και πάμπτωχος.

Εμμανουήλ Παπά: Συνοικία Νεαπόλεως. Πλούσιος τραπεζίτης, Μακεδόνας Φιλικός και αρχηγός της εξέγερσης στη Μακεδονία και το Άγιο Όρος.

Ερρίκου Δεριγνύ: Συνοικία Νεαπόλεως. Φιλέλληνας Γάλλος ναύαρχος του γαλλικού πλοίου που ναυμάχησε στο Ναυαρίνο στις 8-10-1827.

Θεοδωρήτου Επισκόπου Βρεσθένης: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Φιλικός από τη Γορτυνία, αντιπρόσωπος στη Β΄Εθνοσυνέλευση. Σπουδαίος αγωνιστής, ιδρυτής σχολείων και εκκλησιών.

Θεόδωρου Κολοκοτρώνη:  Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Μεσήνιος αγωνιστής και στρατηγός, ο γνωστός Γέρος του Μοριά.

Θεόδωρου Νέγρη: Συνοικία Νεαπόλεως. Φιλικός και πολιτικός γραμματέας του ηγεμόνα Μολδοβλαχίας.

Ιάκωβου Τομπάζη: Συνοικία Νεαπόλεως. Υδραίος Φιλικός και αγωνιστής στις ναυτικές επιχειρήσεις στη Χίο, στην Ερεσό κι αλλού. Διέθεσε όλην την περιουσία του για τον Αγώνα.

Ιερολοχιτών: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Σώμα πολεμιστών του Αλ. Υψηλάντη στη μάχη του Δραγατσανίου.

Ιωάννη Δυοβουνιώτη: Συνοικία Νεαπόλεως. Στερεοελλαδίτης Φιλικός και αγωνιστής με τους Αθ. Διάκο και Πανουργιά.

Ιωάννη Κυριακού: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Σπετσιώτης πλοίαρχος που πήρε μέρος με το πλοίο του στον αποκλεισμό της Πάτρας, στη ναυμαχία του Καφηρέα και στο σπάσιμο του αποκλεισμού του Μεσολογγίου το 1825.

Ιωάννη Κωλέττη: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Ηπειρώτης Φιλικός, γιατρός, αγωνιστής και πολιτικός.

Ιωάννη Μάγιερ: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Ελβετός Φιλέλληνας, γιατρός και ελληνομαθής. Ίδρυσε την εφημερίδα «ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ» και πέθανε ηρωικά στην Έξοδο του Μεσολογγίου τον Απρίλιο του 1826.

Ιωάννη Ματρόζου: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Υδραίος αγωνιστής σε πολλές ναυμαχίες και στον Καφηρέα.

Ιωάννη Νοταρά:  Συνοικία Νεαπόλεως. Πελοποννήσιος οπλαρχηγός με δικό του σώμα πολεμιστών. Έδρασε στα Δερβενάκια, στη Μεσσηνία κατά του Ιμπραήμ, στην Αττική και στον Ανάλατο.

Ιωάνννη Γκούρα: Συνοικία Νεαπόλεως. Στερεοελλαδίτης αγωνιστής, φρούραρχος της Ακρόπολης, πρωτοπαλίκαρο του Οδυσσέα Ανδρούτσου και μετά εχθρός του.

Ιωάννου Καποδίστρια: Συνοικία Επτά Πλατανίων & Οξυγόνου. Διπλωμάτης, πολιτικός, Υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας και Κυβερνήτης της Ελλάδος τα χρόνια 1827-1831.

Κάρολου Φαβιέρου: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Γάλλος στρατιωτικός και Φιλέλληνας. Οργάνωσε εθνικό στρατό για να αντιμετωπίσει τον Ιμπραήμ χωρίς επιτυχία.

Κίτσου Τζαβέλλα: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Σουλιώτης καπετάνιος-αρχηγός των συμπατριωτών του. Πολέμησε στην α’ πολιορκία στο Μεσολόγγι, στην Άμπλιανη, στην Πελοπόννησο κατά του Ιμπραήμ, στην β’ πολιορκία και την Έξοδο καθώς και στη Στερεά με τον Καραϊσκάκη. Έγινε υπουργός Στρατιωτικών και Πρωθυπουργός. 

Κων-νου Δουμπιώτη: Συνοικία Καλλιθέας. Συνεργάτης από τη Χαλκιδική του Εμμανουήλ Παππά και πολεμιστής στη Θεσσαλία, Β. Σποράδες, Εύβοια.

Κων-νου Κανάρη: Συνοικία Αγίου Κων-νου. Ψαριανός, μέγας πυρπολητής που στις 6-/7-6-1822 έκαψε τη ναυαρχίδα του Καρα-Αλή. Έγινε πρωθυπουργός και ναύαρχος.

Λογγίνου Χέυδεν: Συνοικία Νεαπόλεως. Ρώσος ναύαρχος αρχηγός της μοίρας στη ναυμαχία του Ναβαρίνου. Μετά το τέλος του Αγώνα βοήθησε στην πάταξη της πειρατείας στο Αιγαίο.

Λόρδου Βύρωνος: Συνοικία Χιλιαδούς. Γνωστότατος Άγγλος Φιλέλληνας και ποιητής. Βοήθησε με όλα τα μέσα στο Μεσολόγγι, όπου και πέθανε στις 19-4-1824.  

Λυκούργου Λογοθέτη: Συνοικία Καλλιθέας. Σαμιώτης Φιλικός, γραμματέας και λογοθέτης του Πατριαρχείου και του Υψηλάντη. Αγωνιστής στη Σάμο.

Μαντώς Μαυρογένους: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Μυκονιάτισσα εξέχουσα ηρωίδα σε ναυτικές επιχειρήσεις σε Κάρυστο, Πήλιο, Φωκίδα. Δωρήτρια του Αγώνα για τον εξοπλισμό των πλοίων. Πέθανε λησμονημένη και πάμφτωχη.

Μάρκου Μπότσαρη: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Αγνός Σουλιώτης οπλαρχηγός με μεγάλη δράση στις μάχες στο Κομπότι, στο Μεσολόγγι και στο Καρπενήσι όπου και πέθανε.

Μαυρομιχάλη:  Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Μανιάτικη ιστορική οικογένεια με πολλά μέλη στον Αγώνα.

Μητροπολίτου Ευγένιου Καραβία. Συνοικία Κάραγατς. Ιθακήσιος λόγιος, Φιλικός και Εθνομάρτυρας. Απαγχονονίστηκε στην πύλη του Γαλατά στις 10-4-1821.

Μπουμπουλίνας Λασκαρίνας: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Υδραία, επιφανής μορφή του ναυτικού Αγώνα. Δώρισε τέσσερα πλοία καθώς και το πολεμικό «Αγαμέμνων». Πήρε μέρος σε πολλές ναυτικές επιχειρήσεις. 

Νάσου Φωτομάρα: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Σουλιώτης στρατηγός, Φιλικός και αγωνιστής στο Σούλι και στην Πελοπόννησο.

Νικηταρά: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Φιλικός και οπλαρχηγός της Πελοποννήσου. Πολέμησε στην κατάληψη της Καλαμάτας, στο Βαλτέτσι, στην άλωση της Τρίπολης, στα Δολιανά όπου πήρε και το προσωνύμιο «Τουρκοφάγος». Πολέμησε στα Δερβενάκια και στην Αράχοβα.

Νικολάου Κριεζώτου: Συνοικία Νεαπόλεως. Οπλαρχηγός της Επανάστασης πήρε μέρος σ’ ολες τις μάχες στην Εύβοια και στην Πέτρα.

Νικολάου Σκουφά: Συνοικία Νεαπόλεως. Ηπειρώτης έμπορος στη Ρωσία, πρωτεργάτης της Φιλικής Εταιρείας και φίλος με τους συνιδρυτές Τσακάλωφ και Ξάνθο. Υπήρξε δραστήριο μέλος προετοιμάζοντας την Επανάσταση.

Νταλιάνη Χατζημιχάλη: Ηπειρώτης αγωνιστής, έμπορος και Φιλικός. Πολέμησε στην Πελοπόννησο, στην Αττική και στην Κρήτη στα Σφακιά και στο Φραγκοκάστελλου.

Οδυσσέα Ανδρούτσου: Συνοικία Νεαπόλεως-Αγ. Αναργύρων. Αρματολός, Φιλικός και ήρωας στο Χάνι της Γραβιάς στις 8-5-1821.

Παναγιώτη Αναγνωστόπουλου: Συνοικία Νεάπολης. Πρωτεργάτης Φιλικός αξιωματούχος από την Ανδρίτσαινα.

Παναγιώτη Γιατράκου: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Λακεδαιμόνιος Φιλικός και πολεμιστής σε Δολιανά, Τρίπολη, Βαλτέτσι.

Παναγιώτη Σέκερη: Συνοικία Νεαπόλεως. Τριπολιτσιώτης πλούσιος έμπορος της Πόλης, ηγετική μορφή της Φιλικής Εταιρείας, εκλέχτηκε «Μέλος της Αρχής»  μετά το Σκουφά. Έδωσε όλη την περιουσία του για τον Αγώνα, φτώχυνε και αποποιήθηκε κρατικά αξιώματα.

Πανουργιά: Συνοικία Νεαπόλεως. Κλεφταρματολός των Σαλώνων με δική του ομάδα πολεμιστών. Πολιόρκησε τα Σάλωνα, Πολέμησε με Διάκο και Ανδρούτσο και κατά του Δράμαλη.

Παπαφλέσσα: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Φιλικός κληρικός, ενθουσιώδης αγωνιστής και ήρωας. Πολέμησε σε πολλά μέρη και έπεσε στο Μανιάκι το Μάιο του 1825 πολεμώντας τον Ιμπραήμ. Ήταν αντιπρόσωπος σε Εθνοσυνελεύσεις.

Πετιμεζά: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Επώνυμο μεγάλης ιστορικής οικογένειας αγωνιστών των Καλαβρύτων.

Σαντόρε Σανταρόζα: Συνοικία Νεαπόλεως. Ιταλός Φιλέλληνας, πολιτικός κι επαναστάτης. Πολέμησε και πέθανε το 1825 στη Σφακτηρία.

Σπυρομήλιου: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Οπλαρχηγός της Στερεάς βοηθώντας στην απελευθέρωσή της. Πολέμησε στο Μεσολόγγι και με τον Καραϊσκάκη.

Σταμάτη Δουκάκη: Συνοικία Νεαπόλεως. Υδραίος Φιλικός και αγωνιστής με τον Υψηλάντη.

Στρατηγού Δημητρίου Καλλέργη: Συνοικία Νεαπόλεως. Κρητικός και αγωνιστής. Πολέμησε στο Νιόκαστρο τον Ιμπραήμ και στον Ανάλατο με τον Καραϊσκάκη.

Στρατηγού Ιωάν. Μακρυγιάννη: Συνοικία Χιλιαδούς και Καλλιθέας. Στερεοελλαδίτης πασίγνωστος αγωνιστής που έγραψε τα «ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΜΑΤΑ» του. Πολέμησε στην Πελοπόννησο, στην Ακρόπολη, στον Πειραιά.

Τζόρτζ Κάνιγκ: Συνοικία Νεαπόλεως. Άγγλος υπουργός Εξωτερικών, βοήθησε στην επίλυση του ελληνικού ζητήματος μετά την εισβολή του Ιμπραήμ.

Φραγκίσκου Άστιγξ: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Άγγλος Φιλέλληνας, κυβερνήτης της «Καρτερίας». Έλαβε μέρος στην καταβύθιση εχθρικών πλοίων και στον βομβαρδισμό του Κάστρου του Βόλου το Πάσχα του 1828. 

Χρήστου Αναγνωσταρά: Συνοικία Αγίων Αναργύρων. Αρκάς πολεμιστής, αρματολός και Φιλικός.

Χρίστου Καψάλη: Συνοικία Νεαπόλεως. Πρόκριτος Μεσολογγίου και αγωνιστής. Στην Πολιορκία το 1826, ανατίναξε το γεμάτο πυρομαχικά σπίτι του.  

 

   (Πηγή: ΔΡΟΜΟ-ΛΟΓΙΟ ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΒΟΛΟΥ, Δημήτρης Κωνσταντάρας-Σταθαράς, Ν. Ιωνία-Βόλος 2009)

Τρίτη 16 Φεβρουαρίου 2021

Το γεφύρι στο Παλιόκαστρο: Ένα διατηρητέο μνημείο που χρήζει προσοχής

(Δημοσίευμα στην εφημερίδα του Βόλου Η ΘΕΣΣΑΛΙΑ , σήμερα 16-2-2021)


Βλέποντας με θλίψη την καταστροφή του τοξωτού γεφυριού της Τσαγκαράδας, κτύπησε ένα καμπανάκι που θύμισε πως κι ένα άλλο πηλιορείτικο τοξωτό γεφύρι βρίσκεται σε κατάσταση λίαν επίφοβη. Είναι το διατηρητέο γεφύρι στο Παλιόκαστρο του Αγίου Βλασίου.

Αλλά ας δούμε πρώτα την ιστορία του: Βρίσκεται στο «ρεύμα Κουφάλας», ποτάμι που έχει τις βασικές του πηγές στην τοποθεσία «Κουφάλα», περιοχή πάνω από τον Άγιο Βλάση (παλιό Καραμπάσι) κι ανάμεσα στις περιφέρειες Αγίου Λαυρεντίου και Αγίου Γεωργίου Νηλείας που χωρίζει.
Κι είναι μια ρεματιά απαράμιλλου φυσικού κάλλους «κατάφυτος και κατάρρυτος» όπως αναφέρεται από όλους τους ντόπιους μελετητές και ιστορικούς με πρώτο τον Αργύρη Φιλιππίδη στη «Μερική Γεωγραφία» του, τον Νικόλαο Μάγνη στο βιβλίο του «Περιήγησις ή τοπογραφία της Θεσσαλίας και Θετταλικής Μαγνησίας», τον Νικόλαο Γεωργιάδη στη «Θεσσαλία» του, τον Ζωσιμά Εσφιγμενίτη στο «Ημερολόγιον Η ΦΗΜΗ», τον Τρύφωνα Ευαγγελίδη στο «Ελλάς», αλλά και τον περιηγητή Emile Isambret στο βιβλίο του «Οδοιπορικά Μακεδονίας, Ηπείρου και Θεσσαλίας» κ.ά.

Κατά μήκος του ποταμιού υπήρχαν τρία πέτρινα τοξωτά γεφύρια. Αυτά σημειώνονται στον χάρτη του παλιού Δήμου Νηλείας του 1899* .

Το πρώτο ήταν κι είναι στα Άνω Λεχώνια λίγα μέτρα πάνω από τη μεγάλη τρίτοξη γέφυρα του τρένου. Αυτό, ευτυχώς, βρίσκεται ακόμη σε καλή κατάσταση.
Στη «Θεσσαλία» της 8-3-1882 διαβάζουμε: (…) διετρέξαμεν ανωφερή και αθλίαν λιθόστρωτον οδόν, από της εντός του ποταμού μικράς τοξοειδούς γεφύρας εφθάσαμεν εις την πλατείαν (…) Αυτό ήταν το δεύτερο γεφύρι και βρισκόταν λίγο μετά τα Άνω Λεχώνια, που μέσω της αγροτικής περιοχής «Λαμπογιαννέικα» οδηγούσε μέσω καλντεριμιού στην πλατεία τού Αγίου Βλασίου.

Το γεφύρι αυτό, δυστυχώς, δεν υπάρχει σήμερα, αφού στα 1910 παρασύρθηκε από μεγάλη πλημμύρα. Στη θέση του σήμερα υπάρχει άλλο μικρό τσιμεντένιο.
Το τρίτο υπάρχον είναι αυτό του Παλιόκαστρου, το μεγαλύτερο από όλα. Βρίσκεται λίγο πιο κάτω από τη γέφυρα του αμαξιτού δρόμου. Ένωνε τον οικισμό Παλιόκαστρο με τον Άγιο Βλάση. Διατηρείται – φαινομενικά – σε πολύ καλή κατάσταση, αλλά από χρόνια έχει προβλήματα στα θεμέλιά του. Η βάση του έχει διαβρωθεί από τη ροή του νερού και είναι επείγουσα η συντήρηση και επισκευή του.

Αυτό το πρόβλημα έχει βεβαίως διαπιστωθεί από την αρμόδια υπηρεσία Νεοτέρων Μνημείων, αφού κι αυτό το γεφύρι είναι με το ΦΕΚ933/Β/16-11-1988 διατηρητέο ιστορικό μνημείο «ως στοιχείο άνθησης των χωριών του Πηλίου κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας». Ωστόσο, υπήρχε και υπάρχει «έλλειψις πόρων» για τέτοια έργα!
Πριν χρόνια, κάτοικοι του Αγίου Βλασίου έκαναν μια πρόχειρη προσπάθεια να ανακόψουν τη συνέχεια της διάβρωσης, τοποθετώντας δοκάρια από παλιά τηλεγραφόξυλα!
Η ενέργεια όμως αυτή ήταν τότε προσωρινή. Χρειάζεται λύση μόνιμη με σοβαρή μελετημένη επισκευή. Κι αυτήν μπορεί να την πραγματοποιήσει μόνον η Πολιτεία.

Είναι καιρός για οριστική λύση για να μην κατηγορούμε μετά την αμεριμνησία μας!
Ναι, για να μη χάσουμε ένα ακόμη στοιχείο που είναι συνδεδεμένο με την ιστορία του τόπου μας και των ανθρώπων του! Να μη μας μείνει μόνο στις παλιές φωτογραφίες, όπως αυτό της Τσαγκαράδας!
------------------------------------------------------------------------------

* 1. Η φωτογραφία του γεφυριού είναι από τη συλλογή του Νίκου Μαστρογιάννη.
2. Ο χάρτης του 1899 είναι φιλοτεχνημένος από τον τότε σχολάρχη του Αγ. Λαυρεντίου Ιωαν. Σαρρή.

Πέμπτη 11 Φεβρουαρίου 2021

Ο Ναός του Αγίου Βλασίου του ομώνυμου χωριού

 

Ο Ναός του Αγίου Βλασίου του ομώνυμου χωριού

------------

Ο ναός προϋπήρχε σαν μοναστήρι στην ίδια θέση από χρόνια πριν οικοδομηθεί ο σημερινός. Πότε ακριβώς είναι άγνωστο. Το μοναστήρι αποτέλεσε τον πυρήνα του χωριού, αφού γύρω του χτίστηκε ο οικισμός. Δίπλα* από το ναό υπήρχε το κοιμητήριο που στις αρχές του 1900 μεταφέρθηκε δίπλα στο άλλο παλιό μονύδριο του Αγ. Νικολάου που ήταν μετόχι της Μονής του Αγ. Λαυρεντίου.

Ο σημερινός ναός «ετέχθη» στα 1820 όταν δεσπότης Δημητριάδος ήταν ο Αθανάσιος, γνωστός ως Κύπριος. Ήταν ο δεσπότης που πήρε μέρος στην εξέγερση του 1821 στο Πήλιο και που τον έπαψαν οι Τούρκοι ως συνεργάτη των επαναστατών και μαζί μ’ άλλους Πηλιορείτες τον εκτόπισαν στη Σκόπελο.

Κοιτώντας τις πηγές που αναφέρονται στο Ναό του Αγίου Βλασίου που σήμερα γιορτάζει, διαβάζουμε:

1. «Το Καραμπάσιον είναι χωρίον του δήμου Νηλείας [...] έχει μίαν εκκλησίαν την του Αγίου Βλασίου ανοικωδομηθείσαν τω 1836 μετά τριών ιερέων εγγάμων» . (Ημερολόγιον Η ΦΗΜΗ, Ζωσιμά Εσφιγμενίτη, 1887)

2. Τα ίδια λέει και ο Δωρόθεος Σχολάριος (ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΑΙ) στα 1887: «Καραμπάσι, χωρίον πλησίον των Λεχωνίων με μίαν Εκκλησίαν την του Αγίου Βλασίου».

3. Το ΦΕΚ 306Α/22-12-1927 που γίνεται η μετονομασία του χωριού από Καραμπάσι σε Άγιο Βλάσιο, επειδή υπήρχε ομώνυμος ο ναός.

4. Στα 1931 πάλι και στον «Μέγα Οδηγό Βόλου και Περιχώρων» υπηρετούν στο ναό του Αγίου Βλασίου τρεις ιερείς οι Γ. Δημόπουλος, Γ. Αργυρογιάννης, Κ. Ζαχαρογιάννης.

Όπως φαίνεται από την εντοιχισμένη λιθανάγλυφη πλάκα, κατασκευαστής ήταν ο αρχιμάστορας-αρχιτέκτων Δήμος Ζουπανιώτης γνωστός για τις κατασκευές εκκλησιών στο Πήλιο.

Είναι εκκλησία λιθόκτιστη ρυθμού τρίκλιτης βασιλικής με υπερυψωμένο το μεσαίο κλίτος και με γυναικωνίτη.

Σήμερα είναι πλήρως αγιογραφημένη.

Τα χρήματα που δαπανήθηκαν τότε ήταν εισφορές των κατοίκων του μαχαλά (τότε τα Καραμπάσι ήταν μαχαλάς του Αγ. Γεωργίου) , αλλά και εισφορών από Καραμπασιώτες της διασποράς.

Στα 1821 κάηκε ολοσχερώς από τους Τούρκους μαζί μ’ όλα τα κειμήλιά του. Γλίτωσε μόνον μία βυζαντινή εικόνα του Αγ. Παντελεήμονα του 1719.  

Μετά ο ναός στα 1921 ανακαινίστηκε και ενσωματώθηκε ο παλιός νάρθηκας, κτίζοντας καινούριο. Νέα πρόσφατη ανακαίνιση έγινε το 2009 με αποκάλυψη της τοιχοποιίας και κατασκευή νέας πλακόστρωτης στέγης.

Στον παλιό νάρθηκα, γίνονταν στα χρόνια της τουρκοκρατίας οι συσκέψεις των χωριανών «…περί ζητημάτων αφορώντων εις τα συμφέροντα της κοινότητος…και εξενέγκωσιν την γνώμην τωνμετά επιφθόνου αφελείας και πραότητος. Σημείον δε των συναθροίσεων τούτων είναι ο κώδων της εκκλησίας, τόπος δε ο νάρθηξ αυτής» . (εφημ. ΘΕΣΣΑΛΙΑ 10-3-1882)

Ο ναός είναι ενοριακός και γιορτάζει πάντα στις 11 Φεβρουαρίου στη μνήμη του πολιούχου Αγ. Βλασίου.

Το πανηγύρι είναι πάντα θρησκευτικό, με μεγάλη συμμετοχή ντόπιων και γυροχωριανών πιστών.

*       * Επίσης εκεί δίπλα υπήρχε και το σπίτι των ληστών Νικολάου και Ρίζου Ρίζου (Τσάμηδων) που αργότερα κατεδαφίστηκε.

-----------------------------------------------------------

Χρόνια Πολλά σ’ όσες/ους  γιορτάζουν και στους απανταχού Αγιοβλασίτισσες/ες!