Κατά την ιδίαν πεδινήν οδόν μίαν ώραν προβαίνοντες (απὸ το Βόλο), ερχόμεθα εις τα Λεχώνια. Αυτά κείνται επί μιας με χωράφια, αμπέλους, κήπους νεραντζίων, κίτρων και άλλων διαφόρων οπωρίμων δέντρων φυτευμένης πεδιάδος...

(Νεωτάτη της Θεσσαλίας Χωρογραφία-Ιωάννης Αναστασίου Λεονάρδος, 1836)

Π Ρ Ο Σ Ο Χ Η ! Μπορείτε να αντιγράφετε κείμενα κ.ά. από το ιστολόγιο. Αυτό, ΔΕΝ αποκλείει αναφορά στην ΠΗΓΗ. - Φωτογραφίες άλλων να μην ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝΤΑΙ - Ιδιωτικά αρχεία να ΜΗΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝΤΑΙ.

Τρίτη 8 Οκτωβρίου 2013

Ο δεσπότης Γερμανός -Σκιάθος

Ο δεσπότης Γερμανός και "Η εικόνα της Παναγίας Κουνίστρας Σκιάθου" 
(Μέρος Α΄)
    Στο μοναστήρι της Παναγίας Κουνίστρας (Εικονίστριας) Σκιάθου υπήρχε η ομώνυμη γνωστή εικόνα. Τα χρόνια εκείνα φυλαγόταν στην εκκλησία των Τριών Ιεραρχών, μητρόπολη της κωμοπόλης.  
Ο νέος δεσπότης Γερμανός, μην έχοντας επισκοπικό μέγαρο και γραφεία, αφού αυτά δωρήθηκαν απ’ τον προηγούμενο μητροπολίτη Γρηγόριο στο Πτωχοκομείο Βόλου, έπρεπε να ανεγείρει καινούρια. Βρήκε λοιπόν τον παπικό -αλλά κι ορθόδοξο- αλάθητο τρόπο είσπραξης χρημάτων*.
Την κοντινή εικόνα της Παναγίας Ξενιάς -Αλμυρού, που ανήκε στη μητρόπολη απ' το 1900, δεν την πήρε, αφού στα 1909 με νόμο, η επαρχία Αλμυρού ξαναπέρασε στη μητρόπολη Λαρίσης. 
Έτσι στράφηκε στην Παναγία Κουνίστρα, ως ανήκουσα στη δικαιοδοσία της μητροπόλεως. Τότε οι Β. Σποράδες ανήκαν εκκλησιαστικά στον Δημητριάδος. Βέβαια μετά το γεγονός αυτό, τις 16 Νοεμβρίου 1909 με το Νόμο 3434 και τη νέα διοικητική διαίρεση του κράτους (ΦΕΚ 282/Α/2-12-1909),  πέρασε ως τα σήμερα στη μητρόπολη Χαλκίδος!
Πώς όμως ξεκίνησε η προσπάθεια του νεοεκλεγμένου τότε δεσπότη, για την μεταφορά της εικόνας απ’ τη Σκιάθο στο Βόλο; Τα δημοσιεύματα στις εφημερίδες της εποχής -τοπικές κι αθηναϊκές-δίνουν όλα τα γεγονότα. Η εφημερίδα «Η ΘΕΣΣΑΛΙΑ» καταγράφει τα γεγονότα στα φύλλα της 15ης , 17ης , 18ης και 19ης Δεκεμβρίου 1908 
 κι αναφέρει:
(Το ίδιο και στις 17 Δεκεμβρίου σελ.1, όπου και φιλοξενεί κείμενο του σκιαθίτη κοσμοκαλόγερου Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη -στο Μέρος Β΄ της ανάρτησης)
Κι ο βολιώτικος «ΚΗΡΥΞ» πιο δηκτικός κάνει αναφορές-δημοσιεύσεις τις ίδιες ημερομηνίες. [σημ. Ο ΚΗΡΥΞ, εφημερίδα του Δημοσθένη Κούρτοβικ, αρχικά έπαιρνε αποστάσεις από τις ενέργειες του δεσπότη. Μετά λίγα χρόνια τα γύρισε και ήταν η εφημερίδα που δημιούργησε μαζί του ζήτημα με το Παθεναγωγείο. Πρωτοστάτησε και "σήκωσε" το θέμα της γλώσσας. Οδήγησε σε εξέγερση και συλλαλητήρια την πόλη του Βόλου με τα δημοσιεύματά της και τη συνδρομή του δεσπότη.]
Στις 28 Δεκεμβρίου  όμως, λέει πώς  ο δεσπότης «εξύβρισε» τους Σκιαθίτες:
Οι αθηναϊκές εφημερίδες με τηλεγραφήματα και ανταποκρίσεις αναφέρονται στα πρωτάκουστα γεγονότα, λέγοντας πως οι κάτοικοι εξεγέρθηκαν από ...παρεξήγηση των προθέσεων του μητροπολίτη:
Βέβαια,  «Η ΘΕΣΣΑΛΙΑ» δικαιολογεί το δεσπότη κάνοντας «παραινέσεις» :
Ο νομάρχης Παγανέλης κατηγορήθηκε απ' τους συμπορευόμενους με το δεσπότη ως αντιπολιτευόμενος ! Ο νησιώτης δικηγόρος και βουλευτής Αιγειαλίδης, που στην ενθρόνιση του Γερμανού είχε εκφωνήσει πύρινο λόγο για καλωσόρισμα, τώρα υβρίστηκε απ΄το δεσπότη ως υποκινητής!


* Ας θυμηθούμε τα (παπικά) «συγχωροχάρτια», τη σταυροφορία και τον «ήχο» του χρυσού και αργύρου στο δάπεδο των ναών, που χρηματοδοτούσαν πολέμους, Σταυροφορίες και έργα της Αναγέννησης. Το ίδιο διαχρονικά κάνουν  κι οι δικοί μας επίσκοποι, χωρίς συγχωροχάρτια βέβαια, αλλά με την περιφορά αγίων λειψάνων και εικόνων στα χωριά, στις γειτονιές και στα σπίτια.
 Γνωστά είναι τα διαρκή επικριτικά σχόλια για το δεσπότη Γρηγόριο και τον ηγούμενο Ξενιάς του αγιολαυρεντίτη Ζωσιμά Εσφιγμενίτη, για το ίδιο ζήτημα στο περιοδικό του, τον Προμηθέα !

Κυριακή 6 Οκτωβρίου 2013

Ο δεσπότης Γερμανός

Γερμανός (Μαυρομμάτης): ένας δεσπότης που έσπειρε διχόνοιες και δημιούργησε αναστάτωση  στη Μαγνησία και στην ελλαδική εκκλησία!
εφημερίδα ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ, Αθήναι Σάββατον 11-8-1907
Στα 1907 το καλοκαίρι, εκλέγεται νέος μητροπολίτης Δημητριάδος ο 35χρονος Γερμανός (Μαυρομμάτης), με καταγωγή τα Ψαρά. Πήρε τη θέση του Γρηγορίου Ε΄(Φουρτουνιάδη) (ΕΔΩ) που πέθανε κι είναι θαμμένος στο προαύλιο του ναού των Αγίων Θεοδώρων στα Παλιά- Βόλου. Καταγόταν από οικογένεια μπουρλοτιέρηδων και ήταν παιδί του Ανδρέα και της Αγγελικής. Τελείωσε το Γυμνάσιο της Χίου και τη Θεολογική Σχολή Αθήνας. Αναγορεύθηκε διδάκτορας (τότε πτυχιούχος) Θεολογίας και μετά χειροτονήθηκε διάκος από το Μητροπολίτη Αθηνών Γερμανό Καλλιγά. 
Μετά πήγε στο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας αναλαμβάνοντας τα γραφεία του, επί Σωφρονίου. 
Λίγο αργότερα επιστρέφει διωγμένος, αλλά ...ως ιεροκήρυκας Θεσσαλιώτιδος, Ηλείας και Δημητριάδος.
 Ήταν ιεροκήρυκας του Βόλου από το 1901ως το 1906. Ο λαός του Βόλου τον ήθελε για δεσπότη του και όταν εκλέχτηκε όλοι οι κάτοικοι ήταν χαρούμενοι, πιστεύοντας στην πριν «αγαθή και χρηστή πολιτεία» του.
Βέβαια ο Ζωσιμάς στον "ΠΡΟΜΗΘΕΑ" του, του έκανε έλεγχο, γιατί όντας ιεροκήρυκας-έμμισθος δημ. υπάλληλος- ιερουργούσε και πληρωνόταν. Επίσης ήλεγχε μαζί και το Δεσπότη που τον έπαιρνε μαζί του σε λειτουργίες, ενώ έπρεπε να κηρύττει σ' ενορίες της μητρόπολης! 
ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ, Αύγουστος 1901
Όμως μετά την εκλογή του και ως τα 1935 πολύχρονη δεσποτεία του, μόνο δεινά έφερε στην περιοχή μας. Ευτυχώς μετά την απομάκρυνσή του ήρθε ο Ιωακείμ, που έφερε ηρεμία παρά τις δύσκολες συνθήκες της εποχής του Πολέμου και της Κατοχής. 
 Ήταν ένας φιλόδοξος, μορφωμένος νέος επίσκοπος, που αυτές οι «φιλοδοξίες» του έφεραν διχόνοιες στο ποίμνιο των ορθόδοξων χριστιανών της Μαγνησίας. Δίχασε το λαό με πράξεις του που έχουν καταγραφεί στην τοπική εκκλησιαστική Ιστορία κι όχι μόνον. 
Ξεκίνησε με τα γνωστά «Ψαλτικά» την Άνοιξη και το καλοκαίρι του 1908 σε Πορταριά, Λεχώνια, Αλμυρό και Βόλο, συνέχισε με τις «εικόνες» της Παναγίας Ξενιάς Αλμυρού και της Παναγίας Κουνίστρας Σκιάθου πάλι στα 1908 το χειμώνα. 
Ασταμάτητος στις προκλήσεις και στις παρορμητικές ενέργειές του, θα πρωτοστατήσει της «ανταρσίας» με το δεσπότη της Λάρισας, Αμβρόσιο στα 1909. 
Συνέχισε με τα πολύ γνωστά «Αθεϊκά» του Παρθεναγωγείου Βόλου στα 1910. 
Δε σταμάτησε όμως εκεί. Εκτός των παραπάνω, έβαλε στο μάτι και την «κάρα» του Αγ. Αποστόλου του Νέου απ' τον Άγιο Λαυρέντη, στις αρχές του 1917!
Τέλος, περιπετειώδης και γνωστή στο πανελλήνιο, είναι κι ανάμειξή του στο ζήτημα του ημερολογίου στα 1926 και η καθαίρεσή του παρ’ όλα τα "μέσα" που χρησιμοποίησε για την επαναφορά του.
Όλες αυτές οι "κινήσεις" του είχαν ενδόμυχο πόθο και σκοπό, την αναρρίχησή του στην Αρχιεπισκοπή Αθηνών. Θεμιτές κατά κάποιον τρόπο, οι προσωπικές του βλέψεις για αναρρίχηση, αλλά ξεπέρασε όλα τα όρια και βέβαια κάποια στιγμή στα 1935 καθαιρέθηκε!

Σε επόμενες δημοσιεύσεις θα δούμε αυτά τα γεγονότα που είναι σχετικά άγνωστα, εκτός του πασίγνωστου Παρθεναγωγείου Βόλου και της δίκης των «Αθεϊκών». 
Είναι κομμάτια της Τοπικής Ιστορίας μας, αφού σημάδεψαν τον τόπο μας με ομαδοποιήσεις, ταραχές, διχόνοιες, και δίκες επί της «πεφωτισμένης δεσποτείας» του!

Παρασκευή 4 Οκτωβρίου 2013

Ο Γρηγόριος Φουρτουνιάδης

Ο δεσπότης της Μητροπόλεως Δημητριάδος Γρηγόριος (Ε΄) Φουρτουνιάδης
Στη συνοικία Παλιά, υπάρχει ένας δρόμος παράλληλος της Φερών και του σιδηρ. Σταθμού, η Μητροπολίτου Γρηγορίου.
Είναι προς τιμήν του μητροπολίτη Δημητριάδας Γρηγορίου Φουρτουνιάδη ή Βυζαντίου, που διακόνησε τον τόπο από τα 1870 ως το θάνατό του τον Ιούλιο του 1907.
Η μητρόπολη Δημητριάδος και Ζαγοράς, αρχικά ανήκε στη Λάρισα. Δημιουργήθηκε με απόσχιση από τη μητρόπολη παλιάς Λαρίσης. Αρχικά το Σεπτέμβριο του 1794 έγινε αρχιεπισκοπή  και  στα 1895 Μητρόπολη.
 Ο δεσπότης Γρηγόριος, ανηψιός του Πατριάρχη Γρηγορίου του ΣΤ΄, ερχόμενος απ’ το Πατριαρχείο στην περιοχή την Άνοιξη του 1870 με την εκλογή του, έμενε στη Μακρινίτσα όπου και η επισκοπική έδρα στην εκκλησία της Παναγίας-Μητρόπολις. Μετά στα 1875, κατέβηκε στο Κάστρο του Βόλου και έμεινε σε οίκημα που το ενοίκιο πλήρωνε ο δήμος Παγασών. Στα 1895 άρχισε να χτίζεται το μητροπολιτικό μέγαρο- κατοικία του δεσπότη και η διπλανή εκκλησία των Αγίων Θεοδώρων.   
Ο Άθως Τριγκώνης έγραψε, ότι έλεγαν πως ήταν δραστήριος και με ηγετικά προσόντα. Επίσης πως ήταν αυταρχικός και λίγο βίαιος. Ακόμα λέει πως στην Επανάσταση του 1878 ο επίσκοπος μάλλον έδειξε εχθρική στάση έναντι των επαναστατών. Η πραγματικότητα όμως είναι πως βοήθησε. Για τη συμμετοχή του στο επαναστατικό κίνημα του 1878, διώχτηκε από τους Τούρκους και επανήλθε στο Βόλο με την απελευθέρωση το 1881.
Στα 1890 αρρωσταίνει και δηλώνει παραίτηση. Επανέρχεται ένα χρόνο μετά. Στα 1897, βοηθάει  τους συμπατριώτες, ζητώντας απ’ τους Τούρκους και πάλι κατακτητές , να μην καταστρέψουν την πόλη και το καταφέρνει.
Με το θάνατό του αφήνει δωρεά στο πτωχοκομείο του Βόλου, το επισκοπικό μέγαρο και την εκκλησία των Παλαιών.  (Η εκκλησία αργότερα γκρεμίζεται απ’ τους σεισμούς, όπως και το επισκοπείο). Αυτή η δωρεά, θα γίνει η αιτία αργότερα με τον επόμενο Επίσκοπο, για πολλές …ταραχές στο Βόλο και την περιοχή.  
Ο Ζωσιμάς Εσφιγμενίτης απ' τον Προμηθέα του, διαρκώς έκανε κριτική στις ενέργειες του δεσπότη, στηλίτευε την αγραμματοσύνη των παπάδων, τις περιφορές εικόνων για μάζεμα χρημάτων κλπ. 
Ο τσαγκαραδιώτης δημοσιογράφος και λόγιος Γεώργιος Αδρακτάς, γράφει για τον Γρηγόριο στο «Ημερολόγιον Σκόκου»:

Τετάρτη 2 Οκτωβρίου 2013

Περί Λεχωνίων (2)

Από το βιβλίο:
 "ΕΛΛΑΣ ήτοι Ιστορική, γεωγραφική και τοπογραφική περιγραφή της Ελλάδος
 και οδηγός των ταξειδιωτών και περιηγητών" 
υπό Τ. Ευαγγελίδου & Σ. Μαυρογένη, Αθήναι 1901

Τρίτη 1 Οκτωβρίου 2013

Οκτώβριος

Καλό μήνα!
Ημερολόγιον Η ΦΗΜΗ-Ζωσιμά Εσφιγμενίτη- 1886
Περιοδικό ΑΘΗΝΑΪΣ 1879
Για τον Οκτώβρη περισσότερα επίσης δείτε-διαβάστε:
1. στις Επτά Ημέρες "ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ"  (ΕΔΩ)  
2.στο "ΦΙΡΙΚΙ" (ΕΔΩ)