Κυριακή τ’ Βαϊού

Έθιμα:

1. Το δέσιμο των βαγιών

Το Σάββατο το απόγευμα στο σπίτι του νιόπαντρου ζευγαριού (που παντρεύτηκε μες στη χρονιά -από το προηγούμένο Πάσχα) «οι νυφάδις τ’ πρώτου χρόνου», δένουν τα «βάια». 
Οι προετοιμασίες για τη συγκέντρωση των λουλουδιών και της βαγιάς γίνονται απ’ την προηγούμενη μέρα ή απ’ το πρωί. Εκεί μαζεύονται μετά από πρόσκληση «ελάτι θα δέσουμι τα βάια», οι φίλες κι οι συγγενείς γυναίκες κυρίως, κορίτσια και παιδιά και φτιάχνουν μικρά μπουκέτα από ένα κλαδάκι βαγιάς και λουλούδια εποχής. (Λουλούδια με κίτρινο χρώμα δεν βάζουν γιατί το κίτρινο θεωρείται γουρσουζιά) Τα δένουν με κορδέλα και πάνω σ’ ένα φύλλο βάζουν ένα καρτελάκι με τα αρχικά των ονομάτων των νεόνυμφων. Μετά τα τοποθετούν σε τρία πανέρια και τα φέρνουν στην εκκλησία τρία αγόρια. Αυτό γίνεται γιατί πιστεύουν πως θα φτιάξουν αρσενικά παιδιά. Πάνω-πάνω βάζουν δυο μεγαλύτερα και καλύτερα μπουκέτα συνδεδεμένα μεταξύ τους με κορδέλα. Αυτά είναι τα «βάια τ’ ζηυγαριού». 
Ο παπάς διαβάζει όλα τα βάγια που φέρνουν και που επαρκούν για όλους την επομένη που θα μοιραστούν. Αν την χρονιά που πέρασε δεν παντρεύτηκαν αρκετοί, τότε η εκκλησία θα μοιράσει απλά κλαδάκια βαγιάς.

Την Κυριακή των Βαΐων (τ’ Βαϊού) μετά τη λειτουργία, τα νιόπαντρα ζευγάρια παίρνουν απ’ το χέρι του παπά το δικό τους βάγιο μαζί με την ευλογία του. Τότε το ζευγάρι φιλεύει τον παπά και του φιλά το χέρι.

Μετά στο εκκλησίασμα μοιράζονται τα βάγια από τον παπά με τις ευχές του για Καλό Πάσχα.

2. Χρήση των βαγιών

Τα βάγια που πήρανε οι χωριανοί, τα φέρνουν στο σπίτι και τα βάζουν στα εικονίσματα για ένα χρόνο. Ακόμα πολλοί φέρνουν βάγια και στους τάφους των νεκρών τους.

Μετά το πέρασμα της χρονιάς, καίνε τα βάγια στο φούρνο.

Πολλές νοικοκυρές βάζουν, στο ψωμί που ζυμώνουν κι αφού το σταυρώσουν τρεις φορές, φύλλα «βάιου κι αυτό φουσκών’ χουρίς προυζύμ». Επίσης καίνε φύλλα στο θυμιατό όταν κάποιος είναι «αβασκαμένους» και τον θυμιατίζουν μ’ αυτό.

3. Στολισμός Ναού

Το απομεσήμερο κάποιες γυναίκες έρχονται στον ναό και τον στολίζουν πένθιμα. Έτσι παραμένει για όλη τη Μ. Εβδομάδα, ως τη Μ. Παρασκευή. Βάζουν κορδέλες μωβ ή μαύρες στα μανουάλια, στην ωραία Πύλη και στο τέμπλο, ενώ ο παπάς στρώνει την Αγία Τράπεζα.

Σάββατο τ’ Λαζάρ’

Τα κάλαντα του Λαζάρου ή το «Λάζαρο» όπως λέγεται συνήθως, τον τραγουδούσαν μόνον τα κορίτσια. Σ’ άλλα μέρη της δυτικής Θεσσαλίας τις λένε Λαζαρίνες και υπάρχουν διάφορα έθιμα. Εδώ και στα χωριά του Πηλίου, απλά τα κορίτσια του σχολειού, στόλιζαν από το βράδυ της παραμονής το «κουφ’νάκι τ’ς» με λουλούδια και κλαδάκια βαγιάς και έστρωναν τον πάτο του με ροδοπέταλα ή άλλα λουλούδια. Μέσα σ’ αυτό έβαζαν τα αυγά που τα φίλευαν. Επίσης τα φίλευαν καρύδια, γλυκά και χρήματα

Το πρωί του Σαββάτου γυρνούσαν τα σπίτια τραγουδώντας:

Ήρθι ι Λάζαρους, ήρθαν τα Βάια

ήρθι η Κυριακή που τρων τα ψάρια.

Σήκου Λάζαρε κι μην κοιμάσαι

ήρθι η μάνα σου από την πόλη

σού 'φερε χαρτί και κουμπουλόι.

Οι κοτίτσες σας αυγά γεννούνι

οι φωλίτσες δεν τα χωρούνε

δώστι και σι μας να τα χαρούμι.

(Το τραγούδι του Λάζαρου που έλεγαν τα μικρότερα κορίτσια και τραγουδιέται -ευτυχώς- μέχρι σήμερα)

Επίσης το πιο γνωστό:

Ήρθι ι λάζαρους ήρθαν τα βάια
κουρασίτσις μας σταυρό σταθείτι

να τιμήσουμι καλόν αφέντη

Χαίρι αφέντη μας, χαίρι καλέ μας

το χαρτάκι σου τι σόι γράφει

γράφει λεμονιά και κυπαρίσσι

άγιος Θόδωρος άγιος Δημήτρης

άγιος στρατηγός να μας φυλάει.

Οι κουτίτσες σας αυγά γεννούνι

οι φωλίτσες δεν τα χωρούνε

δώστι και σι μας να τα χαρούμι.

Ένα άλλο τραγούδι -που έλεγαν τα μεγαλύτερα παιδιά- που έχει ξεχαστεί και δεν ακούγεται πια.

Σήμερα έρχεται ο Χριστός

εν πόλει Βηθανία

Μάρθα κλαίει και Μαρία

Λάζαρον τον αδελφόν της

τον γλυκοκαρδιακό της.

Τρεις ημέρες τον θρηνούσαν

και τονε μοιριολογούσαν .

Την ημέρα την τετάρτη

κίνησε ο Χριστός για νάρθει

και εβγήκε η Μαρία

έξω από τη Βηθανία.

Σκύβει εμπρός γονατιστή

και τους πόδες του φιλεί.

-Αν θα ήσουν ‘δω Χριστέ μου

δε θα πέθαιν’ ο αδερφός μου.

Μα τώρα εγώ ηξεύρω

και καλότατα πιστεύω

ό,τι δύνασαι αν θελήσεις

και νεκρούς να αναστήσεις.

-Λέγε πίστευε Μαρία

υπάγωμεν εις τα μνημεία.

Τότε κι ο Χριστός δακρύζει

και τον Άδη φοβερίζει:

-Άδη, Τάρταρε και Χάρε

Λάζαρε να μη σε πάρει

-Δεύρο έξω Λάζαρέ μου

φίλε και αγαπητέ μου.

Παρευθύς απενεκρώθη

ανεστήθη και σηκώθη

Λάζαρος σαβανωμένος

και με το κερί ζωσμένος.

-Πες μας Λάζαρε τι είδες

εις τον Άδην που επήγες;

-Είδα φόβους είδα τρόμους

είδα βάσανα και πόνους.

Δώστε μου λιγο νεράκι

να ξεπλύνω το φαρμάκι

της καρδιάς και των χειλέων

και μη με ρωτάτε πλέον.

Πηλιορείτες ήρωες του '21

1.  Ο μηλιώτης Άνθιμος Γαζής

Ο Άνθιμος Γαζής (Μηλιές Πηλίου, 1758 –Σύρος, 1828) ήταν συγγραφέας, χαρτογράφος και από τους σημαντικότερους διαφωτιστές, που αγωνίστηκε για την διάδοση των ευρωπαϊκών ιδεών στην Ελλάδα. Σπούδασε στη γενέτειρά του και στην Κωνσταντινούπολη, όπου και χειροτονήθηκε αρχιμανδρίτης. Το 1796 έγινε εφημέριος του ναού της ελληνικής παροικίας στη Βιέννη της Αυστρίας. Από το 1799 έως και το 1812 ανέπτυξε ιδιαίτερη συγγραφική και εκδοτική δραστηριότητα, εκδίδοντας έργα Ελλήνων ή ξένων συγγραφέων μεταφρασμένα από τον ίδιο. Από αυτά ξεχωρίζουν τα δικά του έργα, όπως η πεντάτομη Ελληνική Βιβλιοθήκη (1807), η οποία περιλαμβάνει βιογραφίες αρχαίων συγγραφέων, και το τρίτομο Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής (1809–1816). Το 1811, με υπόδειξη του Κοραή εξέδωσε στην Βιέννη το περιοδικό Ερμής ο Λόγιος, το πιο αξιόλογο προεπαναστατικό έντυπο, μέσα από το οποίο σχολιάζει ο ίδιος τα φιλολογικά γεγονότα και την δημιουργία πνευματικών ευρωπαϊκών κινημάτων. Ο ίδιος είχε την επιμέλεια του περιοδικού μέχρι το 1814. Το περιοδικό συνέχισε να κυκλοφορεί μέχρι το 1821. H χαρτογραφική του ενασχόληση ήταν πολύ αξιόλογη. Σημαντικότερο έργο του είναι ο Πίναξ Γεωγραφικός της Ελλάδος τον οποίο εξέδωσε στη Βιέννη το 1800, που θεωρείται μία νέα έκδοση της Χάρτας του Ρήγα. Μικρότερων διαστάσεων από αυτήν (102 Χ 104 εκ.), είναι σήμερα, ένας από τους σπανιότερους ελληνικούς χάρτες, αφού σώζονται μόνο 6 αντίτυπά του στο εξωτερικό. Ένα από αυτά κοσμεί την Κεντρική Εθνική Βιβλιοθήκη της Ιταλίας στη Φλωρεντία . Ένας άλλος εξαιρετικά σπάνιος χάρτης του Γαζή (Άτλας περιέχων καθολικούς γεωγραφικούς πίνακας της υδρογείου σφαίρας) αποκτήθηκε από την Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστραλίας. Ο Γαζής πίστευε ότι μόνο με την πνευματική αφύπνιση των υποδούλων θα επιτυγχανόταν η Επανάσταση. Όντας άνθρωπος πνευματικής αναζήτησης, ο Γαζής επιθυμούσε να αναπτυχθεί το επίπεδο του εκπαιδευτικού συστήματος στην Ελλάδα. Το 1814, σε συνεργασία με τον Καποδίστρια και άλλους σημαντικούς Έλληνες, ίδρυσε την Φιλόμουσο Εταιρεία (Βιέννης), πολιτιστική οργάνωση, η οποία είχε ουσιαστικά πολιτική χροιά. Παράλληλα, ξεκίνησε την ανέγερση στην πατρίδα του προτύπου σχολείου, εστιασμένου στις φυσικές επιστήμες (βλ. Δημόσια Βιβλιοθήκη Μηλεών). 

Το 1817 έφτασε μέχρι την Οδησσό, προκειμένου να συλλέξει συνδρομές για την Σχολή. Εκεί τον βρήκε ο Σκουφάς και του προτείνει να γίνει μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Ο Γαζής δίστασε και έτσι επέστρεψε στις Μηλιές, όπου, μαζί με τον Γρηγόριο Κωνσταντά, οργάνωσε την Σχολή. Εκεί τον συνάντησε ο Ξάνθος, ο οποίος κατάφερε να τον πείσει να μπει στην Εταιρεία. Ήταν ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες της, καθώς συνέβαλε στη μύηση νέων μελών και συνεννοήθηκε με ντόπιους οπλαρχηγούς, έτσι ώστε να προετοιμάσει την Επανάσταση. Υπήρξε ένα είδος συνδέσμου για τους Φιλικούς που βρίσκονταν στην Ρωσία και στη Μολδοβλαχία και τους μυημένους στην Πελοπόννησο και την Στερεά Ελλάδα. 

Την 1η Μαΐου του 1821, Πάσχα, κήρυξε την επανάσταση στη Θεσσαλία και τη Μαγνησία και έλαβε μέρος σε όλες τις μετέπειτα μάχες στην περιοχή μας.

 Μετά την αποτυχία της επανάστασης στη Θετταλομαγνησία, κατέφυγε στον Νότο και διορίσθηκε μέλος του Αρείου Πάγου. Συμμετείχε στις πρώτες εθνοσυνελεύσεις ως εκπρόσωπος της Θεσσαλίας ( Α' Εθνοσυνέλευση Επιδαύρου, Β' Εθνοσυνέλευση Άστρους και Τροιζήνας).

 Ύστερα έγινε σχολάρχης στην Τήνο και τη Σύρο, όπου και πέθανε το 1828 σε ηλικία 70 ετών. 

2.  Ο ζαγοριανός αγωνιστής Δήμος Ζάγουρας  (*)

Ο Δήμος Ζάγο(υ)ρας καταγόταν από τη Ζαγορά. Είχε φύγει από το χωριό του απ΄την αρχή της επανάστασης, παίρνοντας μαζί του και την οικογένειά του. Ήταν στην ομάδα-σώμα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη όπου και πολεμούσε. Στα Δερβενάκια, στην μεγάλη αυτή μάχη τον Ιούλιο του 1822, έπεσε ηρωικά μαχόμενος. Λέγεται, πως όταν σκοτώθηκε τον έκλαψε ο Κολοκοτρώνης.

ΤΟΥ ΔΗΜΟΥ ΖΑΓΟΥΡΑ

Θέλ’τε ν' ἀκοῦσ’τε κλάηματα, δάκρυα καὶ μοιρολόια,

περάστε ἀπ’ τὸν Κραμποβό, στή μέση στό Ντερμπούνι,

καὶ ‘κει θ’ ἀκουστὲ κλάηματα, δάκρυα καὶ μοιρολόια.

πῶς κλαιν’ οἱ ζαγουραίϊσσες, οἱ ζαγουρονυφάδες.

Στή μαυρολίθα κάθουνται κι οἱ πέντ’ ἀρὰδ’ ἀράδα,

μὲ τὰ μαλλιὰ τους ξεπλεγα, στις πλάτες τοὺς ῥιγμένα

καὶ κλαὶν’ τὸ Δῆμο ζάγουρα, τὸν πρῶτο καπετάνιο.

Οἱ δυό τὸν κλαῖνε τὸ πρωὶ κι οἱ τρεῖς τὸ μεσημέρι,

καὶ τὸ ἡλιοβασίλεμα κι οἱ πέντε μαζωμένες.

τὸν κλαίει ἡ Ζαγουροδήμαινα, ἡ δόλια του γυναῖκα,

τὸν κλαίει κι ἡ γρια ἡ Χρήσταινα, ἡ μαύρη του ἡ μάνα.

-Δῆμό μου, γιά δὲ φαίνεσαι μὲ τ’ ἄλλα παλικάρια;

-Μὴν κλαίς, δόλια γυναῖκά μου, μὴν κλαις μαύρη μου μάνα.

Στό Ντερβενάκι κείτουμαι, μὲ τ’ ἄλλα παλικάρια,

στρῶμα ‘χουμε τή μαύρῃ γῆς, προσκέφαλο τις πέτρες.

3.  Ο τρικεριώτης καπετάν Κωνσταντίνος Κουτμάνης

Ο Κων/νος Κουτμάνης ήρθε στο Τρίκερι και παντρεύτηκε την κόρη του Κοψιδάκη που και αυτός πολέμησε με τα καράβια του στον αγώνα. Αναδείχτηκε μορφή του τόπου, καπετάνιος και προύχοντας, χρηματοδότης και άκαμπτος αγωνιστής. Ήταν φιλικός και φίλος του Ανθ. Γαζή.  Ήταν απ’ τους πρώτους Τρικεριώτες που μυήθηκαν στην Αρχή. Ο Κ. Κουτμάνης βοήθησε πολύ στον αγώνα της Θετταλομαγνησίας. Κατά τον αποκλεισμό του Ευρίπου ήταν διοικητής τεσσάρων πλοίων, ναυμάχησε με τους Τούρκους κοντά στην Άγια Μαρίνα και έπεσε στα χέρία των Ελλήνων μία μονάδα του στόλου που έφερνε τρόφιμα. Τους νίκησε και τους διασκόρπισε αιχμαλωτίζοντας τα πλοία και τα εφόδιά τούς. Είχε γίνει ο φόβος  και ο τρόμος των Τούρκων και στο Τρίκερι έλεγαν ένα παραποιημένο δίστιχο:

«Στη Σκιάθο και στο Τρίκερι ποτέ κατής δεν κρένει,

 γιατί είναι η χωρά του Σταθά και του Κουτμάνη λημέρι»

Η γενναιότητα και η φήμη του έγιναν αφορμή να τον κυνηγήσει άγρια η τούρκικη κυβέρνηση και μετά από καταδίωξη, να συλληφθεί στο Μπουγάζι του Αη Γιωργιού και να οδηγηθεί στην 
Κων/πόλη στις φυλακές Κιντιλέν. Καταδικάστηκε σε θάνατο και κτίστηκε ζωντανός. 

ΤΟΥ ΚΑΠΕΤΑΝ ΚΟΥΤΜΑΝΗ (δημοτικὸ)

Ποῖος θέλει νά ἀκούσει κλάματα δάκρυα καὶ μοιρολόγια

νά περάσει ἀπὸ τὸ Τρικέρι ἀπὸ τῇ καημένη χώρᾳ

να ἀκούσει μία ἀρχόντισσα, μία κυρὰ μεγάλῃ

 αυτὴν κλαίγει τὸν ἄντρα της τὸν Κώστα τοῦ Κουτμάνη

Στό μπαλκονάκι κάθεται τῇ θάλασσα κοιτάζει

βλέπει καράβια ἔρχονται ἀπὸ μακρινὸ ταξίδι

βγεῖτε ἰξοῦ καράβιά μου, χρυσό μου μπιετέδες

μὴν εἴδατε τὸν ἄντρα μου τὸν Κώστα τὸν Κουτμάνη

 ήταν στήν Πόλη φλάμπουρος καὶ στό Μοριὰ κολόνα

κι μέσα στῇ Τριπολιτσὰ εἴτανε ξακουσμένος.

Γιά πές μου τὰ σημάδια του ἴσως τὸν φέρει ὁ νοῦς μας.

Εἶναι ψηλὸς εἶναι λιγνὸς φοράει καὶ δαχτυλίδια

καὶ πιὸ λάμπει τὸ δάκτυλο παρὰ τὸ δαχτυλίδι.

Ἐκεῖ προψὲς τὸν εἴδαμε στῇς Πόλης τὰ μπουγάζια

 βαστοῦσε καὶ στα χέρια του βασιλικὰ φιρμάνια.

Επίσης:

Θέλετε ν' ακούσετε κλάματα και μοιρολόγια
 περάστε από το Τρίκερι, σύρτε πάνω στη χώρα 

να δείτε μιαν αρχόντισσα και μιαν αρχοντοπούλα 

στο παραθύρι κάθεται τη θάλασσα αγναντεύει 

βλέπει καράβια στο γιαλό ολόχρυσες μπουγιαντέδες. 

-Καράβια, καραβάκια μου χρυσοί μου μπουγιαντέδες,

μην είδατε τον άντρα μου τον Καπετάν Κουτμάνη; 

-Τον είδαμε τον πιάσανε στ' Αη Γιώργη το μπουγάζι 

Στην πόλη τον επήγανε στη φυλακή τον πάνε. 

(*) Για το Δήμο Ζάγο(υ)ρα έχω και έχουν κι άλλοι εδώ στο Πήλιο αναρωτηθεί, αν κατάγεται από τη Ζαγορά.

Όλοι -κι εγώ- βασιζόμαστε στο γνωστό ιστορικό Γιάννη Κορδάτο και στο βιβλίο του ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΒΟΛΟΥ ΚΑΙ ΑΓΙΑΣ- 1960 και στο κεφάλαιο ΚΑ΄- 6 με τίτλο ΟΙ ΠΗΛΙΟΡΕΙΤΕΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ & ΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΣΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ σελ. 816 και μετά. 

Στη σελίδα 818 αναφέρεται στο Ζάγορα μαζί με το δημοτικό, που σε παραπομπή αναφέρει πως το πρωτοδημοσίευσε ο Κ. Μαρίνης στη ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ στο τχ 89 το 1930. 

Πράγματι, υπάρχει τέτοιο κείμενο (με διάφορα δημοτικά,προέλευση κλπ) που αναφέρεται στα μέρη της Αρκαδίας, μαζί με ένα μικρό τμήμα του τραγουδιού. 

Στο επόμενο τχ 90, σελ. 998, υπάρχει επιστολή κάποιου δασκάλου απόγονου του ήρωα από το Ντερμπούνι, του Λεωνίδα Ζάγουρα, που γράφει ολόκληρο το τραγούδι.

Επειδή δεν είμαι ιστορικός ερευνητής, πιστεύω πως  η καταγωγή είναι από τη Ζαγορά κι ήρθε ως εκεί για διάφορους λόγους, όπως και άλλοι Θετταλομάγνητες. Επίσης το επώνυμο τότε, πολλοί το έπαιρναν από τον τόπο καταγωγής τους. Δεν ξέρω επίσης το γενεαλογικό του δεντρο πριν απ' αυτόν για να πω κάτι επιπλέον.

Η Επανάσταση στο Πήλιο (8) Τέλος του αγώνα

Συνέχεια  από: Η Επανάσταση στο Πήλιο (7)

Το τέλος του αγώνα

Μετά το πέρασμα στα τούρκικα χέρια των Τρικέρων το καλοκαίρι του 1823, τα νησιά Σκιάθος και Σκόπελος έγιναν ο χώρος των πολεμικών γεγονότων. Εκεί είχαν καταφύγει πολλοί Πηλιορείτες και Μακεδόνες πολεμιστές καθώς και πρόσφυγες απ’ τα 24 χωριά. Οι Τούρκοι στις 9 Οκτωβρίου 1823, έστειλαν στόλο να τα πάρουν, αλλά ο Καρατάσος κι ο Γάτσος τους νίκησαν στην επιχείρηση απόβασης της Σκιάθου. Πολλές φορές προσπάθησαν, αλλά ο ελληνικός στόλος τους κυνηγούσε προς τον Παγασητικό και το Αιγαίο. Τα ελληνικά καράβια έφτασαν ως το Κάστρο του Βόλου και προσπάθησαν το Δεκέμβριο ανεπιτυχώς να κάψουν με πυρπολικό την ελλιμενισμένη  τούρκικη αρμάδα.

Στα χωριά επικρατούσε τρομοκρατία μιας κι οι Τούρκοι ήταν εξαγριωμένοι από την εξέγερση των πηλιορειτών και την συντριβή του Δράμαλη στα Δερβενάκια και φοβόντουσαν νέα κινήματα. Κάθε ύποπτη κίνηση ή παράβαση των κατοίκων είχε σαν αποτέλεσμα το θάνατο. Ούτε ως το Βόλο δεν μπορούσαν να φτάσουν οι Πηλιορείτες. Οι προεστοί διοικούσαν σκληρά, οι φόροι ήταν δυσβάσταχτοι και φως λευτεριάς δεν υπήρχε. Στα Λεχώνια επικρατεί η ίδια βαρβαρότητα, όπως μας λέει ο συκιώτης ιερέας Γ. Ρηματισίδης:

Για τέσσερα χρόνια ως το 1827 δεν έγινε καμιά πολεμική ενέργεια στο Πήλιο. Σαν ήλθε ο Καποδίστριας τα χωριά του Πηλίου ξεθάρρεψαν. Στις 17 Φεβρουαρίου μαζεύτηκαν μυστικά, στο μοναστήρι του Αγίου Λαυρεντίου, οι αντιπρόσωποι των χωριών με αρχηγό το Μήτρο Μπασδέκη κι είπαν ν’ αρχίσουν προετοιμασίες για νέους αγώνες. Αυτό μαθεύτηκε απ’ τους Τούρκους κι όσους κοτζαμπάσηδες ήταν αντίθετοι σε νέα εξέγερση κι έβαλαν τον ψυχογιό του Κυρ. Βασδέκη τουρκαλαβανό Αλεβίζη, να σκοτώσει το Μήτρο. 

Αυτό έγινε στα 1828, την ίδια χρονιά που καταστράφηκε ολοσχερώς η Μιτζέλα.

Οι Τούρκοι του Βελεστίνου έκαψαν τη Μιτζέλα κι ερήμωσαν τελείως το χωριό σαν αντίποινα για τη συμμετοχή στον αγώνα των Καλαμιδέων, Γριτζάνου και Μοσχοβάκη ή γιατί οι Μιτζελιώτες αρνήθηκαν να δίνουν τους βαρείς φόρους. Οι μιτζελιώτες Βογαίοι βλέποντας τους Τούρκους να έρχονται στο χωριό, βγήκαν και τους πολέμησαν καθυστερώντας τους μέχρι να απομακρυνθούν οι κάτοικοι με τα καΐκια. Όμως κάποιες γυναίκες για να μην πέσουν στα χέρια των εχθρών και ατιμαστούν έπεσαν απ’ τους βράχους στη θάλασσα και σκοτώθηκαν.

Στα μέσα του Νοεμβρίου 1827 ο Άστιγξ με καράβια που ήταν στη Σκιάθο και Σκόπελο, χτύπησε το κάστρο του Βόλου για 15 μέρες χωρίς επιτυχία και αποτέλεσμα. Έτσι τελείωσε ο πηλιορείτικος ξεσηκωμός και αγώνας για λευτεριά. 

Η Επανάσταση στο Πήλιο (7) 1823

Συνέχεια  από: Η Επανάσταση στο Πήλιο (6)

1823 – Γ΄ έτος

Την τρίτη χρονιά του ξεσηκωμού στο Πήλιο, τα τρία χωριά (Αργαλαστή, Λαύκος και Τρίκερι) ήταν αυτά που κράτησαν τη σπίθα της λευτεριάς αναμμένη. Οι Τούρκοι δώσανε μεγάλες μάχες ως να πάρουν το Τρικέρι και να καταπνίξουν οριστικά την Επανάσταση.

Αρχικά έστειλαν πληρεξούσιους στην Εθνοσυνέλευση τον αργαλαστιώτη Μαργαρίτη Δημάδη και το λαυκιώτη Αναγνώστη Δημητρίου και τους τρικεριώτες Δημ. Μπογιατζέλο, Γιώργ. Κουμπουρέλο και Κων. Χατζηλεμονή όπου κατηγόρησαν το Μήτρο Βασδέκη για αταξίες. Ακόμη έγραψαν επιστολές που ζητούσαν βοήθεια σε τρόφιμα και όπλα.

Τα χωριά πεινούσαν και οι δυσκολίες μεγάλωσαν όταν απ’ τα Λεχώνια τούρκικος στρατός ξεκίνησε προς νότιο Πήλιο να εκκαθαρίσει τον τόπο ως και το Τρίκερι.

Οι Τούρκοι θέλουν να τελειώσουν με το ξεσηκωμό στο Πήλιο, γι’ αυτό ο Κιουταχής από τη Λάρισα με υπαρχηγούς τον Ισμαήλ Μπότα, τον Αλιό πασά, το Σελήχ πασά και Χοστρέφ μπέη, αρχικά στις 3 Μαΐου καταστρέφει καίγοντας τη Δράκεια, τον Άγιο Λαυρέντη, τον Αγ. Γιώργη, τις Πινακάτες και τη Βυζίτσα όπου σφάζει και παίρνει  σκλάβους τους κατοίκους.

Μετά προχωρώντας προς το Τρίκερι, βρήκαν κάποια αντίσταση στα υψώματα γύρω απ’ τα Λεχώνια, αλλά οι εχθροί ήταν πολλοί και προχώρησαν. Στις 12 Μαΐου έφτασαν στο Λεφόκαστρο. Εκεί αρχηγός ήταν ο Μήτρος Λιακόπουλος, αφού ο Καρατάσος ήταν στη Ζαγορά για τρόφιμα. Στην επίθεση οι Έλληνες αρχικά κράτησαν αλλά μετά υποχώρησαν.

Σφραγίδα Γ. Δάμτσα

 Κάποιοι Τούρκοι προχώρησαν στο Προμύρι και το κατέκαψαν. Σκότωσαν και σκλάβωσαν πολλούς γιατί ο προμυριώτης Γεωρ. Δάμτσας-Ζορμπάς τους έκανε πολλές καταστροφές με τα καράβια του.

Μνημείο πεσόντων το 1823 

Στις 14 του μηνός οι Έλληνες πολέμησαν στη Παναγία απέναντι απ’ τον Αλατά το Σελήχ πασά με τις δέκα χιλιάδες στρατό και νίκησαν τους Τουρκαλβανούς του. Μετά από δυο μέρες πάνω στο νησάκι όπου ήταν πολιορκημένοι οι Τούρκοι, τους νίκησαν πάλι και πιάσανε κι αρκετούς αιχμάλωτους που στείλανε στα νησιά. Οι Τούρκοι θέλουν να προχωρήσουν οπωσδήποτε στο Τρίκερι. Όμως ένα άλλο τμήμα τους δέχεται επίθεση στο Μαραθιά της Γατζέας όπου σκοτώθηκε κι ο Αλιό πασάς στις 19 Μαΐου. Τότε τα Λεχώνια δέχονται το μένος του Ρεσίτ πασά Κιουταχή, όπου σκοτώνονται πολλοί.

Οι πολεμιστές των Καρατάσου, Γάτσου και Μπασδέκη κρατούν γύρω από το Τρίκερι με πολλές ελλείψεις και δυσκολίες μέχρι τέλος Ιουνίου. Ζητούν διαρκώς βοήθεια σε τρόφιμα και πολεμοφόδια που δεν έρχονται. Ο Αλ. Μαυροκορδάτος γράφει στους καπεταναίους στις 27 Ιουνίου, πως στέλνεται βοήθεια και στρατιώτες με τον Περραιβό και τους συνιστά κουράγιο και υπομονή. Αυτή τη στιγμή δεν έπρεπε να χαθεί ο πόλεμος στη Θετταλομαγνησία, γιατί μετά θα χανόταν κι η Εύβοια.

Ο Καρατάσος αποκαμωμένος συνθηκολογεί (27 Ιουνίου ) με τον Κιουταχή που ενισχύεται τότε με εφτά χιλιάδες στρατό. Όροι της συνθηκολόγησης ήταν η απελευθέρωση των οικογενειών (Καρατάσου και Γάτσου) που κρατούσαν οι Τούρκοι στη Θεσ/νίκη και να μην πατήσουν Τούρκοι στο Τρίκερι. 

Ο Ρεσίτ πασάς Κιουταχής δεν τήρησε τους όρους του Καρατάσου και πήρε με δόλο το Τρίκερι. Οι οπλαρχηγοί Γάτσος και Καρατάσος πήγαν στη νότια Ελλάδα συνεχίζοντας τον αγώνα, ενώ ο Μπασδέκης επέστρεψε στη Ζαγορά.

Σφραγίδα Μήτρου Μπασδέκη

Να χαμηλώναν τα βουνά

νάγλεπα τις Σταγιάτες

που έσφαξ’ ο Αμπάζαγας

όλους τους αντραγάτες.

Να χαμηλώναν τα βουνά

νάγλεπα  το Μπρουμύρι

πούσφαξ’ ο Ταχήραγας

χίλιους μες στο τσαντήρι.

Να χαμηλώναν τα βουνά

νάγλεπα  τα Λεχώνια,

που τώρα δε λαλούνε πλειά

τη χαραυγή τ’ αηδόνια,

μον’ σκούζουν όρνια κι αετοί

τρώγοντας τα κουφάρια,

που σκότωσαν Αγαρηνοί

οι Τούρκοι, τα ζαγάρια.

                                (Δημοτικό)