Ο Ναός του Αγίου Βλασίου του ομώνυμου χωριού

 

Ο Ναός του Αγίου Βλασίου του ομώνυμου χωριού

------------

Ο ναός προϋπήρχε σαν μοναστήρι στην ίδια θέση από χρόνια πριν οικοδομηθεί ο σημερινός. Πότε ακριβώς είναι άγνωστο. Το μοναστήρι αποτέλεσε τον πυρήνα του χωριού, αφού γύρω του χτίστηκε ο οικισμός. Δίπλα* από το ναό υπήρχε το κοιμητήριο που στις αρχές του 1900 μεταφέρθηκε δίπλα στο άλλο παλιό μονύδριο του Αγ. Νικολάου που ήταν μετόχι της Μονής του Αγ. Λαυρεντίου.

Ο σημερινός ναός «ετέχθη» στα 1820 όταν δεσπότης Δημητριάδος ήταν ο Αθανάσιος, γνωστός ως Κύπριος. Ήταν ο δεσπότης που πήρε μέρος στην εξέγερση του 1821 στο Πήλιο και που τον έπαψαν οι Τούρκοι ως συνεργάτη των επαναστατών και μαζί μ’ άλλους Πηλιορείτες τον εκτόπισαν στη Σκόπελο.

Κοιτώντας τις πηγές που αναφέρονται στο Ναό του Αγίου Βλασίου που σήμερα γιορτάζει, διαβάζουμε:

1. «Το Καραμπάσιον είναι χωρίον του δήμου Νηλείας [...] έχει μίαν εκκλησίαν την του Αγίου Βλασίου ανοικωδομηθείσαν τω 1836 μετά τριών ιερέων εγγάμων» . (Ημερολόγιον Η ΦΗΜΗ, Ζωσιμά Εσφιγμενίτη, 1887)

2. Τα ίδια λέει και ο Δωρόθεος Σχολάριος (ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΑΙ) στα 1887: «Καραμπάσι, χωρίον πλησίον των Λεχωνίων με μίαν Εκκλησίαν την του Αγίου Βλασίου».

3. Το ΦΕΚ 306Α/22-12-1927 που γίνεται η μετονομασία του χωριού από Καραμπάσι σε Άγιο Βλάσιο, επειδή υπήρχε ομώνυμος ο ναός.

4. Στα 1931 πάλι και στον «Μέγα Οδηγό Βόλου και Περιχώρων» υπηρετούν στο ναό του Αγίου Βλασίου τρεις ιερείς οι Γ. Δημόπουλος, Γ. Αργυρογιάννης, Κ. Ζαχαρογιάννης.

Όπως φαίνεται από την εντοιχισμένη λιθανάγλυφη πλάκα, κατασκευαστής ήταν ο αρχιμάστορας-αρχιτέκτων Δήμος Ζουπανιώτης γνωστός για τις κατασκευές εκκλησιών στο Πήλιο.

Είναι εκκλησία λιθόκτιστη ρυθμού τρίκλιτης βασιλικής με υπερυψωμένο το μεσαίο κλίτος και με γυναικωνίτη.

Σήμερα είναι πλήρως αγιογραφημένη.

Τα χρήματα που δαπανήθηκαν τότε ήταν εισφορές των κατοίκων του μαχαλά (τότε τα Καραμπάσι ήταν μαχαλάς του Αγ. Γεωργίου) , αλλά και εισφορών από Καραμπασιώτες της διασποράς.

Στα 1821 κάηκε ολοσχερώς από τους Τούρκους μαζί μ’ όλα τα κειμήλιά του. Γλίτωσε μόνον μία βυζαντινή εικόνα του Αγ. Παντελεήμονα του 1719.  

Μετά ο ναός στα 1921 ανακαινίστηκε και ενσωματώθηκε ο παλιός νάρθηκας, κτίζοντας καινούριο. Νέα πρόσφατη ανακαίνιση έγινε το 2009 με αποκάλυψη της τοιχοποιίας και κατασκευή νέας πλακόστρωτης στέγης.

Στον παλιό νάρθηκα, γίνονταν στα χρόνια της τουρκοκρατίας οι συσκέψεις των χωριανών «…περί ζητημάτων αφορώντων εις τα συμφέροντα της κοινότητος…και εξενέγκωσιν την γνώμην τωνμετά επιφθόνου αφελείας και πραότητος. Σημείον δε των συναθροίσεων τούτων είναι ο κώδων της εκκλησίας, τόπος δε ο νάρθηξ αυτής» . (εφημ. ΘΕΣΣΑΛΙΑ 10-3-1882)

Ο ναός είναι ενοριακός και γιορτάζει πάντα στις 11 Φεβρουαρίου στη μνήμη του πολιούχου Αγ. Βλασίου.

Το πανηγύρι είναι πάντα θρησκευτικό, με μεγάλη συμμετοχή ντόπιων και γυροχωριανών πιστών.

*       * Επίσης εκεί δίπλα υπήρχε και το σπίτι των ληστών Νικολάου και Ρίζου Ρίζου (Τσάμηδων) που αργότερα κατεδαφίστηκε.

-----------------------------------------------------------

Χρόνια Πολλά σ’ όσες/ους  γιορτάζουν και στους απανταχού Αγιοβλασίτισσες/ες!

Το μπακάλικο του Αϊ-Βλάση

Το παρακάτω κείμενο (αντιγραφή) δείχνει το πώς είδε τον μοναδικό (σήμερα) μπακάλη του Αγίου Βλασίου (πριν τριάντα περίπου χρόνια) ο Νορβηγός κ. Ίβαρ Παπαδόπουλος Σάμουελσεν στο βιβλίο του «Η δική μου Ελλάδα»- Θραύσματα μιας ελληνικής πραγματικότητας, Εκδ. Αρμός 2008.

Σήμερα, ιδιαίτερα, σ’ όλα τα χωριά μας, οι κάτοικοι πρέπει να στηρίζουμε όλα τα εναπομείναντα «μαγαζιά» . Είναι απαραίτητα!

 […] Ο Βασίλης Χατζόπουλος είναι ο ιδιοκτήτης του μεγαλύτερου παντοπωλείου, το οποίο κατά ένα μεγάλο μέρος λειτουργεί σαν το κεντρικό νευρικό σύστημα του χωριού. 'Ολη η αλληλογραφία του χωριού παραδίδεται εδώ και ως το τέλος της δεκαετίας του 1990 έρχονταν εδώ οι κάτοικοι χωρίς τηλέφωνο στο σπίτι για να τηλεφωνήσουν. Τώρα έχει τοποθετηθεί ένα τηλέφωνο για το κοινό στην πλατεία του χωριού ακριβώς έξω από το παντοπωλείο, αλλά ακόμη οι άνθρωποι τηλεφωνούν στο Βασίλη, όταν θέλουν να δώσουν ένα μήνυμα σε κάποιον στο χωριό. Τα παιδιά που βρίσκονται στην πλατεία χρησιμεύουν σαν αγγελιοφόροι.

'Οπως και τα άλλα μαγαζιά έτσι και το δικό του είναι σε κεντρική θέση στην πλατεία. Από δίπλα βρίσκεται ένα από τα πιο πολυσύχναστα καφενεία, που ανήκει στον αδελφό του τον Νίκο. Μόνο μια πόρτα χωρίζει τα δυο μαγαζιά. Παλαιότερα ήταν ο πατέρας που δούλευε τα μαγαζιά. Τώρα κάθεται τον περισσότερο καιρό έξω και κοιτάζει τους γιους του που δουλεύουν.

Ο Βασίλης δεν πουλά μόνο τρόφιμα, σου προμηθεύει το κάθε τι. Αν χρειάζεσαι ξύλα για να κάνεις κρεβατιά για την κληματαριά, τσιμέντο, τούβλα ή ίσως άμμο, το μόνο που έχεις να κάνεις είναι να τον ρωτήσεις. Σου εξηγεί που μπορείς να τα βρεις, είτε στο σπίτι του είτε στην αποθήκη. Σου δανείζει πρόθυμα τα κλειδιά και το καρότσι, αν τα χρειάζεσαι. Την πληρωμή την κανονίζουμε αργότερα. 'Οταν αγοράζουμε αναψυκτικά ή μπύρα, δεν κρατά ποτέ χρήματα για τα μπουκάλια, μας έχει απόλυτη εμπιστοσύνη ότι θα επιστρέψουμε τα άδεια μπουκάλια.

Ο καιρός εδώ περνά πολύ γρήγορα. 'Οταν μετά από τέσσερις βδομάδες είναι καιρός να επιστρέψουμε στο σπίτι μας, ο Βασίλης μας φέρνει ένα μπουκάλι σπιτικό ρακί, άλλοι μας φέρνουν κρασί ή ούζο και η Ευρυδίκη έρχεται με δύο γεμάτους κουβάδες με φρούτα να έχουμε γιατο δρόμο. 'Ολοι μας εύχονται καλό ταξίδι και καλώς να ξαναρθούμε του χρόνου […]

"Παλιόκαστρο-Στρόφιλος-Μαλάκι"

"Οι οικισμοί του (Καραμπασιού) Αγίου Βλασίου" 

Διαβάστε την ομιλία μου που έγινε την 11η Αυγούστου 2018, στα πλαίσια της ετήσιας έκθεσης βιβλίου, στον Μορφωτικό-Πολιτιστικό Σύλλογο Αγίου Βλασίου.
(Πατήστε στο σύνδεσμο)

https://drive.google.com/file/d/1pjXHk-f-3TFjs3pyVy9HPts30WiXxwUN/view

Αγιοβλασίτες, θύματα το 1944

«ΑΣ ΕΙΝΑΙ ΚΡΑΥΓΗ ΑΠΕΛΠΙΣΙΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑ…» (από αναμνηστική πλάκα στο Άουσβιτς-Μπιρκενάου) τούτες οι μνήμες...

Στον απόηχο της εθνικής γιορτής-μνήμης, θα δούμε δυο ακόμη περιπτώσεις συμπατριωτών μας που θανατώθηκαν στην καλύτερή τους ηλικία από τους Ναζί κατακτητές και τους συνεργάτες τους Εασαδίτες.

Πρώτος είναι ο αγιοβλασίτης Βλάσιος Νικ. Στανιός, 35 ετών, που απαγχονίστηκε μαζί με άλλους δύο στην (υπάρχουσα και σήμερα) κολόνα του ηλεκτρικού στο κέντρο των Άνω Λεχωνίων, την Παρασκευή 12 Μαΐου 1944, προηγούμενη ημέρα των γεγονότων του χωριού του.
Η αγχόνη στήθηκε στις 6 το πρωί «εν υπαίθρω και επί της οδού Άνω Λεχωνίων –Αγ. Βλασίου».
Καταγραμμένη αιτία θανάτου: «εξ απαγχονισμού εκτελεσθέντος υπό των Γερμανικών Αρχών Κατοχής»!

Δεύτερος είναι ο νεαρός Βλάσιος Αριστείδη Βολιώτης 26 ετών, επίσης από τον Άγιο Βλάση, γιος γνωστής πολυμελούς οικογένειας.
Πέθανε με τραγικό-μαρτυρικό τρόπο το μαύρο Σάββατο 13 Μαΐου 1944, ημέρα που πυρπολήθηκε και το 75% των σπιτιών του χωριού,«εν τη οικία του πατρός του και εν τω περιβόλω αυτής».
«Ο θάνατος επήλθεν εκ τραύματος πυροβόλου όπλου επενεχθέντος υπό του Γερμανικού στρατού κατοχής, ζων δε εισέτι ερίφθη εν τη πυρά παρ΄αυτών απανθρακωθείς πλησίον της πυρποληθείσης οικίας του πατρός του»!
(Πιστοποίηση του γιατρού Ι. Νικολαΐδου).

Αγία-Μαρίνα

Ο παλιός ναός της αγίας-Μαρίνας

Τ’ς Αγια-Μαρίνας σήμερα και στο Πήλιο υπάρχουν πάμπολλα εξωκλήσια στη μνήμη της, καθώς και η ξακουστή ιστορική εκκλησία του Κισσού.

Ο Ναός σήμερα-Φωτ. Ηλία Σακελλάρη

Ας δούμε κάποια σχετικά στοιχεία:

1. Λαϊκή πίστη και λατρεία
Στον Άγιο Βλάση υπάρχει το ξωκλήσι της Αγια-Μαρίνας, απ’ όπου παίρνει το όνομά της κι η γύρω περιοχή «Μαρίν’».
Η πλαϊνή περιοχή του Κάτω Στρόφιλου «την περίοδο της βενετοκρατίας ήταν φέουδο κάποιου Μαρίνου Βενιέρη, καθώς κι ένα μεγάλο κτήμα που ανήκε αργότερα στο Δήμαρχο Νηλείας γιατρό Ζήση Χατζηκυτιλή, ονομαζόταν χτήμα Μαρίνου», μας λέει ο Βαγγ. Σκουβαράς στα ΠΗΛΙΟΡΕΙΤΙΚΑ Β΄.
Αυτή η περιοχή συνορεύει με το μέρος όπου βρίσκεται το ξωκλήσι. Το αν προηγήθηκε το ξωκλήσι της αγια-Μαρίνας ή ο Μαρίνος είναι άγνωστο!
Πάντως στα θεμέλια της νέας εκκλησίας που χτίστηκε όμοια στην ίδια θέση με παλιότερη που γκρεμίστηκε από τους σεισμούς το 1955, υπάρχει πηγή όπου αναβλύζει πολύ νερό.
Ίσως το νερό θεωρούταν αγίασμα, αφού η αγία Μαρίνα στη λαϊκή παράδοση (και σύμφωνα με το μαρτύριό της που καταπάτησε το δαίμονα) είναι αυτή «απ’ μαραίν’ τ’ν αρρουστιά», όπως και το διάβολο. Έτσι έχουμε τη σύνδεση του ονόματός της με το ρ. μαραίνω >Μαρίνα!
Πάντως βλέπουμε και στο απολυτίκιο της γιορτής της πως «πηγάζει» στον κόσμο «δωρήματα ιαμάτων».
[Απολυτίκιον
Μνηστευθεῖσα τῷ Λόγῳ Μαρίνα ἔνδοξε, τῶν ἐπιγείων τὴν σχέσιν πᾶσαν κατέλιπες, καὶ ἐνήθλησας λαμπρῶς ὡς καλλιπάρθενος• τὸν γὰρ ἀόρατον ἐχθρὸν κατεπάτησας στερρῶς ὀφθέντα σοὶ Ἀθληφόρε. Καὶ νῦν πηγάζεις τῷ κόσμῳ τῶν ἰαμάτων τὰ δωρήματα.]
Σ’ όλη την Ελλάδα επίσης απαντούμε διάφορες διηγήσεις για τον τόπο λατρείας της, την εικόνα της, το «φύλαγμα» των ανθρώπων από ασθένειες (πανούκλα- γι’ αυτό και το τέρας που σκοτώνει έχει μαύρη σημαία σε κάποιες εικόνες της- χολέρα, επιδημίες).
Τις ελληνικές παραδόσεις γενικά που σχετίζονται με την πίστη στην αγία, έχουν καταγράψει ο Νικ. Πολίτης, ο Γ. Μέγας, Δημ. Λουκάτος, ο Βασ. Λαμνάτος κ.ά σε λαογραφικές δημοσιεύσεις τους.

Σχέδια του ναού (μηχ. Νικ. Μαρκογιαννόπουλος- 1962)

2. Όμως έχουμε και τραγούδι λαϊκό -σχετικό με την χρονική περίοδο και τους καρπούς της γης-που μόνον το πρώτο δίστιχο έμεινε σαν παροιμία ως τις μέρες μας:
« Τ’ς αγια-Μαρίνας σύκου κι τ’ Αϊ-Λια σταφύλ’
κι τ’ Αϊ-Παντελιήμονα κίνα μι του κουφίν’.
Η Αγιά Μαρίνα κίνησε για σταφύλια και για σύκα
κι Άης Λιας της δίν’ στο χέρι κοφινάκι και μαχαίρι.
Βγήκε κι Αγιά Παρασκευή στο δρόμο και της λέει:
-Ώρα καλή Μαρίνα μου, και σαν ερθής το βράδυ,
φέρε μας σύκα τροφαντά μεγάλα και μελάτα
σταφύλια δροσερά πολλά και νάναι αυγουλάτα.»

3. Και ναι, τη μέρα της γιορτής της και πάντα, όλοι μας έχουμε να υποτάξουμε «δαίμονες»! Άλλους μέσα μας κι άλλους γύρω μας. Αυτός είναι ο αγώνας κι η αγωνία της ζωής...

Το Καραμπάσι κατά Ζωσιμά Εσφιγμενίτη

Το Καραμπάσι -Κατά Ζωσιμά Εσφιγμενίτη. 
(Τμήμα ομιλίας (Αύγουστος του 2016) στην πλατεία του Αϊ-Βλάση Πηλίου στα πλαίσια εκδηλώσεων του Συλλόγου)

Διαβάστε ή κατεβάστε:

https://drive.google.com/file/d/0B5FKg4DxBveHOVNjTXo0cFRMUjg/view?usp=sharing  

&

http://data.axmag.com/data/201701/20170123/U134322_F421258/index.html?page=1

Μια φωτογραφία- μια ιστορία...

(Αρχείο Τάσου Ράπτη)

Χθες (20-10-2016), παρουσιάστηκε στο Βόλο (με μεγάλη επιτυχία και εντυπωσιακή προσέλευση ακροατών) το αξιόλογο βιβλίο του Λεχωνίτη παλαίμαχου δημοσιογράφου Γιάννη Μαντίδη «ΣΟΦΙΚΑ ΤΟΠΑΛΗ- θηλιά στη μνήμη» 2016, των εκδόσεων HISTORIA.

Είναι ένα βιβλίο-ντοκουμέντο που αγωνιωδώς το αναμέναμε. Περιγράφει την τραγική ιστορία (και όχι μόνον)  των γυναικών (μητέρας Λουκίας και κόρης Σοφίας) Τοπάλη που απαγχονίστηκαν (μαζί με την Φιλίτσα Καλαβρού) στις 7-7-1944 στα Κ. Λεχώνια.

Από αυτό το εξαιρετικό βιβλίο (σελ. 180-181 & 183) είναι και το παρακάτω απόσπασμα (που συνδυάζεται με τη φωτογραφία) και (νομίζω) μας δίνει με την τελευταία φράση-απάντηση και το νόημα της Εθνικής Αντίστασης. 

Η φωτογραφία τραβηγμένη την ίδια εποχή στην περιοχή του (κάτω) Αϊ-Γιάννη που βρίσκεται πάνω στον παλιό δρόμο ανάμεσα, Αϊ-Γιώργη και Αϊ-Λαυρέντη όπου και οι πηγές (Κουφάλας) ύδρευσης και άρδευσης των χωριών Αϊ-Βλάση και Άνω Λεχωνίων. 

Εκεί ήταν και λειτουργούσε στα χρόνια της Αντίστασης νοσοκομείο των ανταρτών.  Από εκεί πέρασε κι ο τότε αγωνιστής  Γ. Τζουβάρας, που αναφέρεται στο κείμενο και που είναι ένας από τους τραυματίες. Στην άκρη αριστερά ο Νίκος Αρκουδογιάννης.

[…] Ο Γιώργος Τζοβάρας, αντάρτης στον 6ο λόχο του 54 Συντάγματος, πλήρωσε ακριβά τη συμμετοχή του στη μάχη των Κάτω Λεχωνίων. «Με λοχαγό τον Αργαλαστιώτη Δημήτρη Δάμτσα, που είχε και την ευθύνη της επιχείρησης, πήρε μέρος κι η διμοιρία μου στη μάχη. Την ίδια ώρα που κατέβαιναν οι άλλοι απ' το Βρύχωνα για ν’ ανατινάξουν του Καπότου, εμείς, καμιά τριανταριά, ακολουθήσαμε το ποταμάκι του δημοτικού σχολείου, για να κυκλώσουμε το σπίτι του Μίμη Κυριαζή, που μένανε οι Εασαδίτες. Είχαν προηγηθεί αντάρτες του Μηχανικού να βάλουν τα εκρηκτικά και να ναρκοθετήσουν και τον αμαξόδρομο, εκεί στην κούρμπα, μεταξύ γέφυρας του Βρύχωνα και του πεύκου του Μουστακαλή, για ν’ αποκόψουν την ενίσχυση των Γερμανών απ’ τη φρουρά της Αγριάς. Μαζί μου ήταν κι ένας λoχίας, ο Ζηργάνος, αδερφός του κολυμβητή, ένα γερό παλικάρι. Τους Εασαδίτες, όπως και τους Γερμανούς, τους πιάσαμε στον ύπνο. Και στα δυο σπίτια, την ίδια ώρα, μπαμ! Κι ενώ είχαμε μεγάλη επιτυχία, ο μόνος άτυχος ήμουνα εγώ. Μια ριπή Εασαδίτη απ’ το παράθυρο, θρυμμάτισε το δεξί μου πόδι. Με πήραν στην πλάτη οι αντάρτες και με κουβάλησαν ως τη Μεγασωτήρα, το εκκλησάκι του άνω μαχαλά. Εκεί μ’ αφήσανε με συντροφιά έναν αντάρτη απ’ το Καραμπάσι τον Νίκο Αρκουδογιάννη, ύστερα με μετέφεραν με ζώα στις Πινακάτες κι από κει στην Τσαγκαράδα. Αργότερα μου κόψανε το πόδι απ’ το μηρό. Είχε πάθει γάγγραινα..» […]

Οι αντάρτες δεν είχαν θύματα, μόνο έξι τραυματίες. Θύματα οι αντάρτες γίναν οι ίδιοι, αργότερα, όταν φύγαν οι Γερμανοί, μετά την «Απελευθέρωση». Όταν οι συνεργάτες του εχθρού γίνανε παρακράτος. Όπως μου αφηγήθηκαν ο Φιλοκτήμων Βογιατζής κι ο Γιώργος Τζοβάρας «μας πιάσανε, μας χτύπησαν απάνθρωπα και μάλιστα πρώην συναγωνιστές μας που γίναν Καλαμπαλίκηδες! Μας φυλάκιζαν, μας εξόριζαν, μας βασάνιζαν, μας σκότωναν για το «έγκλημά» μας. Ποιό; Ήμασταν στην Εθνική Αντίσταση! Κι αυτοί θέλαν να εξαφανίσουν ο,τιδήποτε τους θύμιζε Εθνική Αντίσταση»...

Ρώτησα αφελώς το Γιώργο Τζοβάρα:

«Δε μ’ λες κυρ Γιώργο: Γιατί σε βασανίζανε; Μήπως ήσουν κομμουνιστής;»

- «Τι μ’ λες κυρ Γιάνν’; Χαμπάρ’ δεν είχα από κομμουνισμό», απάντησε ο Τζοβάρας. Κι αμέσως μετά προσθέτει:

- «Όχι. Δεν ήμνα κομμουνιστής. Απελευθερωτής ήμνα. Καταλαβαίν'ς;»

------------------------------------------------------------------------

 [ Για τη μάχη  8 προς 9 Ιουλίου 1944  (μια μέρα μετά τον απαγχονισμό) στα Κάτω Λεχώνια. Δείτε (ΕΔΩ) ]

«Περίπτωσις Καραμπασίου»

Καραμπάσι- Άγ. Βλάσιος Πηλίου
(Αρχείο Νικ. Μαστρογιάννη)

Είναι γνωστό πως για να γίνει κάποιος γάμος χωρίς «κωλύματα» στους Ορθόδοξους παλιότερα, έπρεπε οι μελλόνυμφοι να μην έχουν συγγένεια εξ αίματος (ανιόντες-κατιόντες) σε ευθεία ή πλάγια γραμμή μέχρι ζ΄ βαθμού, συγγένεια εξ αγχιστείας-υιοθεσίας-πνευματικής  μέχρι και γ΄ βαθμού. Ειδικά για τα βαφτιστήρια μεταξύ τους ή τα δεύτερα εξαδέλφια, αυτό είναι σήμερα εκτός πραγματικότητας. Ισχύει όμως για τους στενούς συγγενείς –ως και δ΄ βαθμού- για λόγους υγιεινής και νομικούς.

Στα βυζαντινά χρόνια που θεσπίστηκαν αυτά, οι νονοί είχαν στο σπίτι τους μαζί τους και μεγάλωναν μαζί τα βαφτιστήρια τους, οπότε και θεωρούταν εξωπραγματικό και αμαρτωλό να παντρεύονται οι αναδεκτοί μεταξύ τους. Το ίδιο συνέβαινε και με τα εξαδέλφια, καθώς οι οικογένειες τότε ζούσαν όλες μαζί κρατώντας σφιχτούς τους οικογενειακούς δεσμούς.

Στα παλιότερα λοιπόν, χρόνια (που ο πολιτικός γάμος δεν υπήρχε) οι έχοντες «κώλυμα» αλλά και τη δυνατότητα, το απέφευγαν πηγαίνοντας στο εξωτερικό σε άλλες εκκλησίες και παντρεύονταν εκεί.  Όμως και στην Ελλάδα υπήρχαν κάποιες περιπτώσεις εξαιρέσεων… όπως στο Πήλιο!

Κάποτε δύο εξαδέλφια από το Καραμπάσι (Άγιο Βλάση- Πηλίου) παρουσιάστηκαν στον Μητροπολίτη Δημητριάδος στο Βόλο και ζήτησαν άδεια γάμου. Η άδεια δεν μπορούσε να δοθεί γιατί υπήρχε κώλυμα συγγένειας, αφού ήταν κοντινοί συγγενείς. Τα ερωτευμένα  ξαδέλφια κατόρθωσαν να παρακάμψουν το εμπόδιο δίνοντας στο δεσπότη πολλά- πολλά χρήματα. Ο Δεσπότης παρόλο που δεν ήταν φιλοχρήματος, «σώρευε» το χρήμα για τις ανάγκες της Μητρόπολης και για αγαθοεργίες.

Την επόμενη χρονιά ο Δεσπότης βρισκόταν Συνοδικός στην Αθήνα και ο Τοποτηρητής του τον αντικαθιστούσε. Τότε ένα άλλο ζευγάρι παρουσιάστηκε με το ίδιο κώλυμα συγγένειας και ζήτησε άδεια γάμου, προσφέροντας και σ’ αυτόν το ίδιο ποσό για τη διευκόλυνση. Τα μελλόνυμφα ξαδέλφια βιάζονταν κι ο Τοποτηρητής μην μπορώντας να πάρει απόφαση έστειλε στο Συνοδικό Μητροπολίτη το παρακάτω τηλεγράφημα, ζητώντας βοήθεια: «Παρουσιασθέντες ενώπιόν μου ο …… και η …… εζήτησαν άδειαν γάμου. Υπάρχει κώλυμα συγγενείας... Πλην όμως συντρέχη περίπτωσις Καραμπασίου».

Ο Συνοδικός Μητροπολίτης μόλις πήρε το τηλεγράφημα, απάντησε αμέσως καταλαβαίνοντας περί τίνος επρόκειτο:

«Εάν συντρέχη περίπτωσις Καραμπασίου, και μόνον τότε χορηγήσατε άδειαν».

Το ζευγάρι παντρεύτηκε αυθημερόν, αλλά η φράση «Περίπτωσις Καραμπασίου» έμεινε ιστορική και σημαίνει πως κάτι ύποπτο συμβαίνει στην υπόθεση… 

Ένα αγιοβλασίτικο πανηγύρι…

Καλοκαίρι στο Πήλιο και τα «παγγύρια» μας καλά κρατούν!

Φέτος, θυμήθηκα μια επιστολή του γιατρού Ιωανννη Αντωνόπουλου στην παλιά βολιώτικη εφημερίδα ΛΑΪΚΗ ΦΩΝΗ της 18^ης Αυγούστου 1931, που ήταν απάντηση σε ανταπόκριση της εφημερίδας ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ της 31^ης Ιουλίου 1931.

Κι εδώ αρχίζει η ιστορία… που τελειώνει με τα σχετικά ποίηματα του γνωστού καραμπασιώτη στιχοπλόκου Γιάννη Μακρυγιώργου!!

Η ανταπόκριση αυτή ήταν από το πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής που γιορτάστηκε τριήμερο όπως πάντα. Οι σχετικές ανταποκρίσεις ήταν μόνιμες στις στήλες των εφημερίδων κατά καιρούς και σχεδόν όμοιες, αφού έγραφαν για τα χορευτικά πανηγύρια και τους ανθρώπους που συμμετείχαν. 

Στην ανταπόκριση λοιπόν, που την υπογράφει κάποιος με το ψευδώνυμο «Πανηγυριστής» γράφει για το πανηγύρι γενικά, αλλά κάνει και κάποιες επιπλέον παρατηρήσεις (που κατά τη γνώμη των Αγιοβλασιτών που εκπροσωπούνται από το γιατρό) ήταν περιπαικτικές και γελοιοποίησαν ευυπόληπτους συγχωριανούς...

Ας δούμε τι λέει η ανταπόκριση στον βολιώτικο ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ:

Να και η επιστολή-απάντηση του Γιατρογιάννη:

Κι επειδή η ιστορία δεν τελείωσε εκεί, ο «Πανηγυριστής» μαζί με άλλους πήγε στο δικαστήριο για συκοφαντική δυσφήμιση… όπως μας λέει κι ο ποιητής! 

Πανηγύρι Αγίας Παρασκευής 1931

Το Καραμπάσι το χωριό το πιο αγαπημένο

εφέτος στην πανήγυρι ευρέθη μπερδεμένο.

Τρεις τέσσερις ανόητοι ή μάλλον κακοήθεις

διά του τύπου έγραψαν ανόητα και ύβρεις.

Τα πρόσωπα που θέλησαν για να συκοφαντήσουν

μα τα παπούτσια τους δεν είν’ εις θέσιν να γυαλίσουν.

Το μόνον που με ώθησε αυτά για να ποιήσω

αυτούς οπού τα έγραψαν να τους ειδοποιήσω.

Είτε αργά ή γρήγορα θα ανακαλυφτούνε

κι από το πρόσωπο της γης να πάνε να κρυφτούνε.

(Ακολούθησε δίκη)

Μία δίκη ηθέλησα να παρακολουθήσω

αλλά το βράδυ κόντεψε στο Βόλο να καθήσω.

Αλλά με βρήκε ο γιατρός και μούκανε τη χάρη

με πήρε στ’ αυτοκίνητο που είχε αγγαζάρει.

Και από τα Λεχώνια βαδίζαμε με φόρα

και φτάσαμε εις το χωριό στις δώδεκα η ώρα.

Και τότε ενθυμήθηκα για κάποιονε δερβίση

που λέει η παραβολή πως δεν πατά στη βρύσι.

Αλλά η δίκη έγινε σαν μία κοροϊδία

για τούτο και οι δικαστές είχαν αμφιβολία.

Και έτσι τους εκήρυξαν αυτούς τους τρεις αθώους

έστω και αν έστειλαν και μερικούς στο Όρος.

Έστω και αν έγραψαν πως χόρεψαν τα ζεύγη

αταίριαστα και άγαρμπα γι’ αυτό τους πρέπει εύγε!

Το μαρτυρικό Καραμπάσι (3)

Συνέχεια από Το μαρτυρικό Καραμπάσι (1) και Το μαρτυρικό Καραμπάσι (2)

Φορτώσαμε, λοιπόν εις τα αυτοκίνητα συνεχίζει την αφήγησι του ο κ. Βολιώτης για την καταστροφή του Αγίου Βλασίου- και σε Γερμανοί μάς έφεραν πάλι εις το σχολειό μαζί με τους άλλους. Λίγο αργότερα μας διάταξαν να κατεβούμε στο προαύλιο. Βγαίνοντας από το σχολείο αντικρίσαμε καπνούς και φλόγες. Το χωρίο εκαίετο. Οι Γερμανοι έβαζαν φωτιά από σπίτι σε σπίτι. Σφίκτηκε η καρδιά μας. Πολλοί άρχισαν να κλαίνε. 
Οι Γερμανοί έδωσαν εντολή να ανεβούμε εις τα αυτοκίνητα, που ανέμεναν. Πού θα μας πήγαιναν άραγε; Είμασταν πολλοί και δεν χωρούσαμε όλοι.  Όσοι  έμειναν θα πήγαιναν πεζοπορία υπό συνοδείαν, φυσικά. Εγώ βρέθηκα μεταξύ των πεζών. Η κατεύθυνσίς μας ήταν προς Λεχώνια. Είχα την ετοιμότητα εις τον δρόμο να ρωτήσω έναν από τους Γερμανούς στρατιώτας για την τύχη μας. Αφελέστατα αυτός απήντησε. μου έδωσε δηλαδή να καταλάβω, ότι μας πήγαιναν εις τα Λεχώνια, όπου θα εκτελούσαν πενήντα. Αύτονοητη η λαχτάρα που δοκιμάσαμε πρώτος εγώ και ύστερα οι άλλοι όταν το επληροφορήθησαν.

Κάποτε, είχε πια μεσημεριάσει, φθάσαμε εις τα Λεχώνια. Μας συγκέντρωσαν εις την πλατεία. 'Ηρθε ένας γερμανός λοχαγός, ο διοικητής της μονάδας, ο οποίος κατά κάποιο τρόπο επιβεβαίωσε την είδησι, ότι θα εκτελούσαν πενήντα από μας. 
Κατά καλήν τύχην ο τότε πρόεδρος της κοινότητας Αγίου Βλασίου Παχιός, ήξερε γερμανικά, διότι έμεινε ως αιχμάλωτος εις το Γκαίρλιτς της Γερμανίας. Συνεννοήθηκα λοιπόν μαζί του και με το θάρρος τού επεβάλετο από την περίστασι μιλήσαμε εις τον γερμανό λοχαγό. Του είπαμε, ότι άδικος υπήρξε η πυρπόλησις του Αγίου Βλασίου, και άδικος και η δική μας σύλληψις, ακόμη δε περισσότερο άδικος η ληφθείσα απόφασις περί εκτελέσεως πενήντα αθώων, διότι το επεισόδιο μεταξύ του γερμανού στρατιώτου και των εφεδροελασιτών δεν έγινε εις τον Άγιο Βλάση. Ο Γερμανός όμως άντεταξε το επιχείρημα ότι οι δύο νεαροί που ηλέχθησαν από τον στρατιώτην εις Άγιον Γεώργιον, έφερον ταυτότητας εκδόσεως Αγίου Βλασίου και ήταν αντάρτες. Εν πάση περιπτώσει από την επιμονή μας και τα λογικά επιχειρήματά μας εκάμφθη ο λοχαγός και χωρίς να πη λέξι ανέβηκε εις το αυτοκίνητό του και πήγε εις τον Άγιο Βλάσιο, όπου διέταξε να σταματήσουν οι καταστροφές και να σβήσουν αι πυρκαϊές. Ήταν όμως πλέον αργά αφού τα περισσότερα σπίτια και καταστήματα του χωριού εκάησαν. Εντελώς ελάχιστα εγλύτωσαν από την παρέμβασι αυτή του γερμανού λοχαγού, ο οποίος ύστερα από λίγη ώρα επέστρεψε εις τα Λεχώνια και ανήγγειλε ότι δεν θα εγίνoντο και αι εκτελέσεις. Αναπνεύσαμε άλλα τα βάσανα των αθώων Αγιοβλασιτών επέπρωτο να μην τελειώσουν ακόμη. 
Ο λοχαγός διέταξε, να χωρισθούν οι άνδρες από τα γυναικόπαιδα,  πράγμα που έγινε φυσικά, θέλοντας και μη, γρήγορα. Κατόπιν τα μεν γυναικόπαιδα και οι γέροι αφέθησαν ελεύθεροι να γυρίσουν εις το χωριό. Τους άνδρες οι Γερμανοί τους έβαλαν εις τα αυτοκίνητα και τους ωδήγησαν εις Βόλον όπου τους έκλεισαν εις την Κίτρινη Αποθήκη. Πολλών εξ αυτών η μοίρα υπήρξε φοβερή. Εξετελέσθησαν από τους Γερμανούς ή εστάλησαν εις τα στρατόπεδα της Γερμανίας. Κατά καλήν μου τύχη οι Γερμανοί με αφήκαν να συνοδεύσω τον εγχειρησμένον εις το μάτι πατέρα μου, μη δυνάμενον να βαδίζη. Έτσι εγλύτωσα και επέστρεψα και εγώ την ίδια ημέρα εις το χωριό.

Τι ήταν όμως εκείνο το οποίον μας ανέμενε; Καμμένος ο άλλοτε ωραίος Άγιος Βλάσιος, κατεστραμμένα εντελώς όλα σχεδόν τα μαγαζιά μας, ερείπια, οι περιουσίες μας αγρίως λεηλατημένες. Συμφορά άνευ προηγουμένου.

Αλλά το χειρότερο που ανέμενε εμένα ήταν κάτι άλλο: Ο θάνατος του αδελφού μου Βλάση Βολιώτη, 16 ετών, οποίος κρύφτηκε εις το ταβάνι τού σπιτιού όταν ήρθαν οι Γερμανοί και δεν κατώρθωσε να διαφύγη. Τον πυροβόλησαν και του άνοιξαν το κεφάλι. Ύστερα πήραν το πτώμα, το έριξαν επάνω σε ξερά ξύλα και προσανάμματα, το έβρεξαν με βενζίνη και έβαλαν φωτιά. Βρήκαμε τον αδελφό μου ημιαπηνθρακωμένο.

Ήταν και άλλοι οι φονευθέντες. Δώδεκα εν όλω εκείνη την ημέρα. Μαζέψαμε τους νεκρούς και τους μεταφέραμε εις το νεκροταφείο. Τους θάψαμε την επομένη.

 Ύστερα, με την πάροδο τού χρόνου, αφού εν τω μεταξύ απελευθερώθησαν και αρκετοί από τους  συλληφθέντες άνδρες του χωριού, προσπαθήσαμε να ξαναφτιάσουμε τη ζωή μας.  Ήταν εν τούτοις αυτό τόσο εύκολο; Όχι γιατί αι ψυχές μας γέμισαν από πένθος και πικρία, γιατί αι περιουσίες μας χάθηκαν μέσα σε λίγες ώρες, περιουσίες γερές που αντιπροσώπευαν αγώνες και ιδρώτα τόσων και τόσων χρόνων».

Ιδού τώρα ένας κατάλογος νεκρών κατοίκων του Αγίου Βλασίου, φονευθέντων κατά την Κατοχήν:

Βλάσ. Αρ. Βολιώτης, Μιχ. Δημ. Βολιώτης, Νικ. Κ. Κοψιαλής, Δημ, Λούκας, Ιω. Άλ. Τζαβέλας, Βλασ. Ν. Στανιός, .Κων. Φτελιανός. Βάιος Κ. Κλειτσογιάννης, Δημ. Αν. Κούτριας, Ιω. Σ. Παναγιώτου, Αγγελική Απ. Πολυχρόνου, Ευάγγελος Δ. Κούτριας, Κυρατσώ Δ. Πριάμου, Ευφροσύνη Ι. Κουκουβίνου, Ιωάν. Άγγ. Σταματόπουλος, Νικ. Δ. Τσιπαράς. Βασ. Κ. Καραγιάννης, Δημ. Κ. Καραγιάννης, Δ. Τρ. Βολιώτης, Κων. Ν. Κουτσουβέλης, Βασ. Γ. Βολιώτης, Ιω. Κ. Αργυρογιάννης, Κων. Γ. Κωστόπουλος, Βαρβάρα Απ. Κοσμά, Χρίστ. Ι. Αντωνόπουλος, Ανασ. Ράπτης, (Παντελ. Φιλ. Σπύρου,  Ιω. Β. Σαμαράς, Αδελφοί Κ. Ζησοπούλου κλπ).

Το μαρτυρικό Καραμπάσι στα 1944 (2)

Συνέχεια από Το μαρτυρικό Καραμπάσι (1)

ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ, Βόλος 8-7-1961

Διά να γίνη αντιληπτό πόσον φρικτό υπήρξε το δράμα του Αγίου Βλασίου αρκεί η κατωτέρω αφήγησις του κ. Ιω. Βολιώτη, του γνωστού καταστηματάρχου τροφίμων της οδού Κ. Καρτάλη, ο οποίος καταγόμενος από τον Άγιο Βλάσιο, έζησε κατά την περίοδο εκείνην εις το χωριό και υπήρξε αυτόπτης μάρτυς όλων:

 «Ένα ασήμαντο περιστατικό υπήρξε η αφορμή για να καή ο Άγιος Βλάσιος και να σκοτωθούν τόσοι συγχωριανοί μας από τους Γερμανούς. Συγκεκριμένως, λίγες ημέρες προ της καταστροφής ήλθε εις τον Άγιο Βλάσιο από τα Λεχώνια ένας γερμανός στρατιώτης, ο οποίος κρατώντας ένα τσουβάλι γύριζε από σπίτι σε σπίτι και μάζευε πίτυρα και καλαμπόκι για τις κόττες, που είχαν όπως έλεγε εις τα Λεχώνια αυτές και οι άλλοι στρατιώτες. Του δώσαμε τέλος πάντων αυτά που ζήτησε και έφυγε ανενόχλητος. Την άλλη ημέρα ο ίδιος Γερμανός πήγε εις τον Άγιο Γεώργιο, γιο να μαζέψη πάλι πίτυρα και καλαμπόκι. Εις την πλατεία του χωριού, μεταξύ άλλων αντελήφθη και δύο νέους, τους οποίους εθεώρησε υπόπτους. Τους επλησίασε και τους ζήτησε τις ταυτότητες. Οι δύο αυτοί νέοι δεν ήσαν από τον Άγιο Γεώργιο, αλλά από τον Αγιο Βλάσιο. Ο Γερμανός δεν είπε τίποτε, αλλά κράτησε τις ταυτότητες.

Τότε ειδοποιήθη το τοπικό τμήμα του εφεδρικού ΕΛΑΣ και σε λίγο εγένετο επίθεσις κατά του Γερμανού. Αυτός όμως κατόρθωσε να διαφύγη αμυνόμενος και να επανέλθη εις τα Λεχώνια, όπου ανέφερε τα διατρέξαντα εις τον διοικητή του.

Δύο ημέρες μετά ήλθαν εις τον Άγιο Βλάσιο μερικοί Γερμανοί με επικεφαλής ένα λοχία. Επεσκέφθησαν και το σπίτι μου. Δεν πείραξαν κανένα, τους δώσαμε μερικά αυγά πασχαλιάτικα και έφυγαν. Ο ίδιος λοχίας με στρατιώτες ξανάρθε εις το χωριό, αλλά πάλι δεν έγινε τίποτε το κακό. Θυμούμαι μόνον πως του άρεσε πολύ ένα καινούργιο σαλονάκι που είχαμε και υποπτευθήκαμε πως θα το έπαιρνε σε δεδομένη στιγμή. Εν τω μεταξύ είχε γνωσθή το επεισόδιο που συνέβη με τον γερμανό στρατιώτη και τους εφεδροελασίτες εις τον Άγιο Γεώργιο και οι συχνές αυτές επισκέψεις των Γερμανών εις τον Άγιο Βλάσιο μας ενέβαλαν σε υπόνοιες, που δυστυχώς απεδείχθησαν βέβαιες ύστερα από λίγες ημέρες, δηλαδή το Σάββατο 13 Μαΐου 1944.

Χαράματα, λοιπόν, του Σαββάτου ξυπνήσαμε ξαφνικά από ισχυρά κτυπήματα εις την πόρτα του σπιτιού. Κατέβηκα γρήγορα-γρήγορα και άνοιξα. Ήταν ο ίδιος, ο γνωστός πλέον γερμανός λοχίας, πανύψηλος και φοβερός, συνοδευόμενος από αρκετούς στρατιώτες. Είπε να κατεβούμε όλοι από το σπίτι και να των ακολουθήσουμε το ταχύτερον. Κατάλαβα πως κάτι το κακό συνέβη και χωρίς χρονοτριβή κατεβήκαμε όπως-όπως εγώ, η γυναίκα μου και ο μικρός τότε γιος μου και ακολουθήσαμε τους Γερμανούς. Μας οδήγησαν εις την πλατεία του χωριού, όπου εν τω μεταξύ συνεκεντρούντο και οι άλλοι κάτοικοι του Αγίου Βλασίου, άνδρες, γυναίκες και παιδιά αδιακρίτως ηλικίας.

Δεν μας άφησαν όμως εις τον ελεύθερο χώρο της πλατείας. Μας ενέκλεισαν εντός του σχολείου όλους, τετρακόσιους και πλέον ανθρώπους και ο κίνδυνος να καταρρεύσουν τα παλαιά πατώματα από το βάρος, ήταν μεγάλος.

Μαζεμένοι όπως ήμαστε μέσα εις το σχολείο όλοι οι κάτοικοι κάναμε διάφορες υποθέσεις για το τι μας περίμενε. Είχαμε οπωσδήποτε αντιληφθή ότι οι Γερμανοί αυτήν την φορά ήλθαν εις τον Άγιο Βλάσιο για μεγάλο κακό και η αγωνία μάς έπνιγε.

Σε λίγο οι Γερμανοί διέταξαν δέκα από μας να τους ακολουθούσουν. Μεταξύ των δέκα βρέθηκα και εγώ. Όλοι πίστεψαν και φυσικά εμείς οι δέκα περισσότερο, ότι θα μας πήγαιναν για εκτέλεσι. Ευτυχώς όμως οι φόβοι μας δεν βγήκαν αληθινοί.

Διότι, οι Γερμανοί μάς ήθελαν για αγγαρεία μόνον, δηλαδή για να μεταφέρουμε τι πράγματα που λεηλατούσαν από τα σπίτια και τα καταστήματα και να τα φορτώσουμε εις τα αυτοκίνητά των.»
                                                  (ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ στο επόμενο και τελευταίο μέρος)

Το μαρτυρικό Καραμπάσι (Άγιος Βλάσιος) στα 1944 (1)

Στον βολιώτικο ΤΑΧΥΔΡΟΜΟ" της 8ης Ιουλίου 1961, δημοσιεύτηκε το παρακάτω κείμενο που αναφέρεται στις βαρβαρότητες των Γερμανών κατακτητών, που συνέβηκαν στο μαρτυρικό Καραμπάσι: 

Τον Μάρτιον του 1944 οι Γερμανοί, ως εγράφη, προέβησαν εις ευρείας εκτάσεως εκκαθαριστικές επιχειρήσεις εις το Πήλιον εναντίον των ανταρτικών τμημάτων. Δεν αφήκαν περιοχήν, εις την οποίαν να μη διεισδύσουν. Όλα σχεδόν τα χωριά εδέχθησαν επιδρομές των Ες-Ες και υπέστησαν μεγάλες καταστροφές. Τα αποτελέσματα εκ των εκκαθαριστικών αυτών επιχειρήσεων δεν υπήρξαν τα αναμενόμενα διά τους Γερμανούς, οι οποίοι μάλιστα υπέστησαν σοβαρές απώλειες κατά την διάρκειαν των επιχειρήσεων αυτών, συγκρουσθέντες επανειλημμένως με τους αντάρτες. 

Ολόκληρος ο Απρίλιος του 1944 διέρρευσε με τούς Γερμανούς διατρέχοντας το Πήλιον, πολλοί δε Πηλιορείτες επλήρωσαν με την ζωήν και τις περιουσίες των την θηριωδία των Ες -Ες. 

Αρχάς Μαΐου και ολίγον πριν τερματισθή άνευ ουσιαστικών αποτελεσμάτων το «Κτένισμα» του Πηλίου, οι Γερμανοί, απογοητευμένοι και περισσότερον εξαγριωμένοι έστρεψαν την μήνιν των εναντίον του αμάχου πληθυσμού. Ούτω την 13ην Μαΐου ομάδες Ες-Ες επέδραμον εις τον συνοικισμόν του Αγ. Βλασίου Στρόφυλλον, τον οποίον και ελεηλάτησαν αγρίως. Επυρπόλησαν ακολούθως δέκα τρία σπίτια και εφόνευσαν εξ άτομα, μεταξύ των οποίων και μίαν γυναίκα αποτεφρωθείσαν εντός της οικίας της. Συνέλαβον εξ άλλου περί τους εβδομήκοντα κατοίκους τους οποίους μετέφεραν εις Βόλον και ενέκλεισαν εντός της «Κίτρινης Αποθήκης». Μετά πολλές παραστάσεις και παρακλήσεις οι συλληφθέντες αφέθησαν ελεύθεροι. 

Μετά τριήμερον, δηλαδή την 16 Μαΐου 1944, οι Γερμανοί επέδραμον εκ νέου εις τον συνοικισμόν και προεκάλεσαν και άλλες καταστροφές.

Η ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΒΛΑΣΙΟΥ

Την ιδίαν αυτήν ημέραν, δηλαδή την 16 Μαΐου οι Γερμανοί κατέστρεψαν τον Άγιον Βλάσιον (Καραμπάσι). Συγκεκριμένως οι Γερμανοί επυρπόλησαν 144 οικίες του χωρίου, τις οποίες προηγουμένως ελεηλάτησαν αγρίως. Μεγάλην δοκιμασίαν υπέστησαν οι κάτοικοι του Αγίου Βλασίου. Συλληφθέντες οι περισσότεροι από τους Ες-Ες οδηyήθησαν εις τα Λεχώνια. Εκείθεν μετεφέρθησαν οι όμηροι εις Βόλον και εφυλακίσθησαν εις την «Κίτρινη Αποθήκη». Εξ αυτών απηλευθερώθησαν οι περισσότεροι, αλλ' αρκετοί δεν εγύρισαν ποτέ εις το χωριό των. Εξετελέσθησαν υπό των Ες-Ες. Τρεις εις Λεχώνια, επτά άλλοι εις  Άγιον  Ιωάννην Κισσού και μερικοί ακόμη εις Βόλον. 

Τα θύματα εν τούτοις των Γερμανών εις Άγιον Βλάσιον υπερέβησαν συνολικώς τα σαράντα, δηλαδή το Καραμπάσι, όπως συνήθως λέγεται ο Άγιος Βλάσιος, επλήρωσε με πολύ αίμα αθώων και με ολοσχερή σχεδόν καταστροφή την εγκληματική μανία των Γερμανών επιδρομέων.

ΚΑΙ ΝΕΑ ΕΠΙΔΡΟΜΗ ΕΙΣ ΤΙΣ ΜΗΛΙΕΣ

Ας σημειωθή επ’ εύκαιρια κατά το χρονικόν αυτό διάστημα επλήγησαν για άλλη μια φορά και αι Μηλιές. Την 2Οην Μαρτίου 1944 οι Γερμανοί είσεβαλον εις Μηλιές και συνέλαβαν εξήντα τέσσερες κατοίκους τους οποίους μετέφεραν εις Βόλον. Εξ αυτών εξετέλεσαν τέσσερες, επτά απέστειλαν εις Γερμανίαν και τους ενέκλεισαν εις το φοβερό στρατόπεδο Νταχάου, ενώ είκοσι πέντε έπεσαν από τις σφαίρες των γερμανικών πολυβόλων την 2 και 3  Απριλίου 1944 εις την περιοχήν Λαρίσης. 
                                                                                       (ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ στο 2ο μέρος)

Ακολουθία-Βίος-Μαρτύριον Αγίου Βλασίου

Γιορτάζει και πάλι (11 Φεβρουαρίου) ο Άγιος  Βλάσιος και μαζί ο Ναός του στο ομώνυμο χωριό (παλιά Καραμπάσι) του Κεντροδυτικού Πηλίου. 

Ναός Άγ.Βλάση σήμερα (εφημ. ΘΕΣΣΑΛΙΑ)

Ο γνωστός μας Αγιολαυρεντίτης κοσμοκαλόγερος Ζωσιμάς Εσφιγμενίτης, μεταξύ των πολλών εκδόσεών του, επιμελήθηκε και την παρακάτω

 "ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ-ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΙΟΝ του ΑΓΙΟΥ ΕΝΔΟΞΟΥ ΙΕΡΟΜΑΡΥΡΟΣ ΒΛΑΣΙΟΥ" 

που εκδόθηκε στην Αθήνα στα 1901 με δαπάνη του Καραμπασιώτη (Αγιοβλασίτη) Κων-νου Ρεντσάλη -Αναστασίου. 

Περιέχει την Ακολουθία (Εσπερινού-Όρθρου, Αναγνωσμάτων) και το Βίο-Μαρτύριο του Αγίου. Αυτή ενδιαφέρει περισσότερο όσους ασχολούνται με τα εκκλησιαστικά και τα ψαλτικά. Ενδιαφέρει κι όσους/ες θα εκκλησιαστούν εκείνη τη μέρα. Αυτοί/ές μπορούν να την τυπώσουν και να την έχουν για παρακολούθηση την ώρα της αγρυπνίας και του Όρθρου.   

Το φυλλάδιο όμως στο τέλος περιέχει πληροφορίες για το χωριό Καραμπάσι (Άγιος Βλάσιος-Πηλίου) και τους κατοίκους του, πληροφορίες για το χορηγό της έκδοσης, καθώς και μια προτροπή-πρόταση του ίδιου του Ζωσιμά για τη μετάθεση του καραμπασιώτικου πανηγυριού. 

Αυτά τα τελευταία υπάρχουν κι ως δημοσιεύματα στο μηνιαίο περιοδικό, τον ΠΡΟΜΗΘΕΑ.

Πατήστε : ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ -ΒΙΟΣ -ΜΑΡΤΥΡΙΟΝ ΑΓΙΟΥ ΒΛΑΣΙΟΥ -1901 για ξεφύλλισμα της Ακολουθίας 

ή πάνω στην εικόνα του εξώφυλλου για ανάγνωση και λήψη.

(Ευχαριστώ θερμά τον Λεχωνίτη συλλέκτη Νίκο Μαστρογιάννη για την παραχώρηση του εντύπου) 

Το Καραμπάσι του Πηλίου

Στη "ΘΕΣΣΑΛΙΑ" της 10ης Μαρτίου 1882, λίγους μήνες μετά την απελευθέρωση του Πηλίου από τους Τούρκους, που αρχικά εκδιδόταν στην Αθήνα -στον τίτλο έγραφε  ΕΝ ΒΟΛΩ- από τους Αγιολαυρεντίτες αδελφούς Σακελλαρίδη (Θετταλομάγνητας), βρίσκουμε την παρακάτω δημοσίευση. 

Αναφέρεται στο χωριό του Πηλίου Καραμπάσι (=Άγιο Βλάση) από κάποιον που περιηγήθηκε το Πήλιο και τα χωριά του με την υπογραφή Δ. 

Μάλλον είναι η πρώτη καταγραφή-δημοσίευση του χωριού, εκτός των παλιότερων βιβλίων των Δημητριέων και του Ν. Μάγνη που γράφουν ελάχιστα κι απ'όπου πάιρνει ο συντάκτης κάποια στοιχεία. 

Βέβαια αργότερα ακολουθεί ο Αγιολαυρεντίτης κοσμοκαλόγερος Ζωσιμάς Εσφιγμενίτης που στο περιοδικό του ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ, στην ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΒΛΑΣΙΟΥ που επιμελήθηκε, καθώς και στο Ημερολόγιό του Η ΦΗΜΗ, κάνει εκτενέστετες καταγραφές και αναφορές.  

Το παρακάτω είναι ένα εξαιρετικό κείμενο που αξίζει να διαβαστεί από το πρωτότυπο. Επειδή όμως είναι κάπως δύσκολο -ειδικά για τους νεότερους- μπορείτε να το διαβάσετε από τη μετάφραση.

«Από το Πήλιο την 8η Μαρτίου 1882

Πάνω απ’ τα Λεχώνια μισή ώρα μακριά και σε ισάριθμη απόσταση κάτω από τον Αϊ-Γιώργη, ανατολικά από τον Άγιο Λαυρέντη σε θέση που περιτριγυρίζεται από θαλλερούς ελαιώνες και καστανιές βρίσκεται η κωμόπολη Καραμπάσι.

Η θέση της μικρής αυτής κωμόπολης, σε σχέση με τις μέχρι τώρα κωμοπόλεις που έγινε λόγος στις επιστολές μου, είναι επίσης θελκτική , γιατί παρότι δεν βρίσκεται στην ίδια οριζόντια γραμμή στο Πήλιο, παρόλα ταύτα κατέχει επιφάνεια σχεδόν πλάγια που βρίσκεται ακριβώς απέναντι απ’ τον Παγασητικό Κόλπο. Αυτή, με την ποικιλία των διάφορων δέντρων έχει μια αρμονία που φαίνεται σαν να είναι αντανάκλαση της όψης των Λεχωνίων, επειδή και εδώ η βλάστηση και η άνοιξη των φυτών και των θάμνων προπορεύεται από τα άλλα χωριά του Πηλίου, παρόλο που λίγη απόσταση νοτιότερα απ’ αυτές χωρίζει την κωμόπολη που αναφέραμε.   

Στην κωμόπολη αυτή για να ανεβούμε με κάποιο συνοδοιπόρο μου, που με παρακολουθούσε σαν αγωγιάτης, διατρέξαμε ανηφορικό και άθλιο λιθόστρωτο δρόμο, μάλιστα δε από το μικρό τοξωτό γεφύρι του ποταμιού και πάνω και φτάσαμε στην πλατεία της κωμόπολης αυτής που βρίσκεται ακριβώς στο κέντρο σχεδόν αγκομαχώντας. Κι αυτό γιατί, μετά από όλες τις ομορφιές που η φύση πλουσιοπάροχα έδωσε στα εδάφη που διασχίσαμε, η ακανόνιστη και τραχιά οδός μας ανάγκασε να βαδίσουμε επί ένα τέταρτο της ώρας πεζοπορία και σε έδαφος που τα σκέλη μας αναγκαζόταν να λυγίζουν άτακτα από τα εμπόδια που βρισκόταν στα πόδια μας.

Η πλατεία που γύρω της υπάρχουν τα καφενεία και τα εργαστήρια έχει σχήμα αλωνιού και σκιάζεται από έναν μεγάλο κι ευτραφή πλάτανο που κάτω από τις ρίζες του περνάει ποτάμι τις τρεις εποχές του χρόνου, εκτός του καλοκαιριού. Την εποχή αυτή το νερό χρησιμοποιείται για την άρδευση των κήπων και των ελαιώνων.

Αλλά αν οι δρόμοι δεν βρίσκονται σε καλή κατάσταση, στην κωμόπολη αυτή υπάρχει η πολύ ζηλευτή συμπεριφορά των κατοίκων και προπαντός η συμφωνία-ομόνοια μεταξύ τους, που είναι άξια μίμησης κι από τις άλλες κοντινές κωμοπόλεις. Εδώ δεν παρατηρεί κάποιος  τις έριδες και τις φιλονικίες που συμβαίνουν στις υπόλοιπες κωμοπόλεις λόγω των κομματικών και της κενοδοξίας.

Θαυμαστό θέαμα είναι οι συσκέψεις τους, που αφορούν  τα συμφέροντα της κοινότητας. Μαζεύονται σχεδόν όλοι σ’ αυτές τις συγκεντρώσεις με αγάπη και ειλικρίνεια σαν μια οικογένεια και εκφράζουν τη γνώμη τους με αξιοζήλευτη αφέλεια και πραότητα. Σημείο των συναθροίσεων είναι η καμπάνα της εκκλησίας και τόπος ο νάρθηκας της εκκλησίας ή το σχολείο. Είναι πραγματικά αυτός ο τόπος συνηθισμένος στην αυτοδιοίκηση και καλά θα κάνει η κυβέρνηση να μην παρασαλέψει τα έθιμα που επικρατούν και να μην αφομοιωθούν με τα δημοτικά, μεταδίδοντας κι εδώ τους τρόπους και τις συνήθειες των διεφθαρμένων διοικητικών υπαλλήλων. Οι οποίοι υπάλληλοι για να ωφεληθούν κάποια μικρά ποσά επεμβαίνουν στα συμφέροντα των κατοίκων, ή μη εγκρίνοντας τους προϋπολογισμούς των δημοτικών συμβουλίων ή εμπλεκόμενοι στα έσοδα που αφορούν τα εκκλησιαστικά και κοινοτικά.

Η κοινότητα Καραμπασίου αποτελείται από δύο κοντινές συνοικίες, του Παλιόκαστρου και του Στρόφιλου με την πρώτη να βρίσκεται από την άλλη μεριά του ποταμιού νοτιοδυτικά που ενώνεται με λιθόχτιστο γεφύρι και που απέχει ένα τέταρτο της ώρας. Η δεύτερη βρίσκεται ανατολικά και σε απόσταση μόλις δέκα λεπτών έχοντας η καθεμιά περί τις τριάντα οικογένειες.  Οι δύο αυτές συνοικίες είναι ωραίες για τις τοποθεσίες τους και αξιομνημόνευτες για περιγραφή. Στο μεν Στρόφιλο είναι το μεγάλο και πανάρχαιο πλατάνι, που από τη ρίζα του πηγάζει άριστο Πινδάρειο νερό, καθώς και το σύδεντρο και το χλοερό έδαφος. Στο δε Παλιόκαστρο υπάρχουν υα ενετική ερείπια και ο τούρκικος μιναρές που σώζεται. Και οι δύο αυτές συνοικίες ήταν οθωμανικές, αλλά από την μεγάλη εθνική Επανάσταση του 1821 εγκαταλείφτηκαν και μείνανε, αφού απαλλοτριώθηκαν και πουλήθηκαν, στην κυριότητα και κατοχή των χριστιανών.

Το Καραμπάσι έχει ένα μόνο Ναό προς τιμήν και στο όνομα του Αγίου Βλασίου, μια δημοτική Σχολή από παλιά, που συντηρούν με τη μεριμνά τους οι κάτοικοι.

Στην κωμόπολη αυτή υπήρξε άλλοτε και για κάποια χρόνια η έδρα του Βοεβόδα, διοικητού του Πηλίου, προτού δηλαδή χτιστεί ο νέος Γώλος [=Βόλος] (περί το 1840) και ως αυτό το χρονικό σημείο που δεν είχε απομακρυνθεί από το Πήλιο, με τη νέα διοικητική μεταρρύθμιση η Βαλιδέ Σουλτάνα.

Εδώ υπάρχει ως τώρα και το μέγαρο που ακριβώς χρησίμευε για διοικητήριο και που οικοδομήθηκε με δαπάνες των χωριών, αλλά που πουλήθηκε προ από δεκαετίας. Σώζονται ακόμη οι αναμνήσεις στα στόματα των επιζώντων γερόντων για την τότε  διοίκηση, την οποία εναλλάξ μεταχειριζόταν τα κόμματα στο Πήλιο.

Αλλ’ ενώ οι τόσο καλοί και ευπροσήγοροι κάτοικοι  έχουν τα δικαιώματα και τα προσόντα, υποπτεύονται μολοντούτο πως οι κρατούντες δεν θα θελήσουν να τους αφήσουν σε ιδιαίτερο δήμο. Αλήθεια, αν αυτό σκέφτονται οι πολιτικοί του τόπου, θα ξεσηκώσουν σε διαμαρτυρίες και διαδηλώσεις τους κατοίκους του Καραμπασιού, γιατί για κανένα λόγο δεν στέργουν να προσκολληθούν σε κάποια παρακείμενη κωμόπολη. Και πράγματι έχουν δίκιο να μη συγκατατίθενται σε τέτοιο μέτρο, καθόσον ούτε τα συμφέροντά τους συνταυτίζονται με αυτά των γειτόνων τους, ούτε υπάρχει λόγος να σαλευτεί η συμμετρική σχέση τους, αφού και προσόντα και πληθυσμό έχουν ώστε να αποτελέσουν δικό τους δήμο με τις παρακείμενες συνοικίες και τα ανατολικά Λεχώνια.

Στο τέλος οφείλω να σημειώσω ότι δεν είναι λιγότερο ρομαντικά και τα δύο εξωκλήσια που τιμώνται και είναι προς τιμήν του Αγίου Νικολάου και της Θεομήτορος και προπαντός η ανθισμένη και καταπράσινη φύση που αυτή τη στιγμή είναι πάρα πολύ ευχάριστη και θελκτικότατη.

Τώρα πια πηγαίνουμε από το ρομαντικό ξωκλήσι της Παναγίας, δυτικά ακριβώς απέναντι, πλευρά όπου βρίσκεται αειθαλής ελαιώνας που ανήκει στους κατοίκους του Αγίου Λαυρεντίου και ονομάζεται Μπουλιάρη. Πηγαίνουμε στην μονή των Ταξιαρχών που βρίσκεται στην περιφέρεια και ανήκει δικαιοδοσία του Αγίου Γεωργίου. Αλλά , όπως ακούω, πριν από αυτήν θα επισκεφτούμε τη ρομαντικότατη θέση Κουφάλα, για την οποία ελπίζω να γράψω σ’ εσάς και πάλι τις εντυπώσεις μου.                    Δ. »