Νέος Απόστολος -πίστη

Απολυτίκιον
Ήχος γ’ -Θείας πίστεως.
Θείον βλάστημα της Θεσσαλίας,
νέον καύχημα της Εκκλησίας,
ανεδείχθης Νεομάρτυς Απόστολε,
υπὲρ Χριστού γαρ αθλήσας στερρότατα,
της ευσέβειας την δόξαν ετράνωσας.
Αλλά πρέσβευε Κυρίω τω Σε δοξάσαντι,
δωρήσασθαι ημίν το μέγα έλεος.

Η ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΟΡΡΕ - ΖΩΓΡΑΦΟΥ στο βιβλίο-λεύκωμα «ΠΗΛΙΟ -ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ: ΘΕΑΤΕΣ ΚΑΙ ΑΘΕΑΤΕΣ ΟΨΕΙΣ» (2τόμοι), Ι.Μ.Ε. 2013,αναφέρεται στο Πήλιο μέσα από παλιές φωτογραφίες και μαρτυρίες παλιότερων κατοίκων (του πρωτογενούς, αδημοσίευτου υλικού του Σπουδαστηρίου Λαογραφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών).

Εδώ, γίνεται λόγος για την μεγάλη πίστη προς τον Άγιο Απόστολο το Νέο (δείτε κι ΕΔΩ), που γιορτάζει αύριο, από μια Λεχωνίτισσα:   

Μεγάλη είναι η πίστη, όχι μόνο στα Λεχώνια, αλλά και στη γύρω περιοχή, στη θαυματουργική διάσταση του Αποστόλου του Νέου.

 Η Σοφία Ραφτογιάννου* θα μιλήσει «για τα οράματα και τα θάματα»...

Η Νέος έφκιασε πολλά θαύματα, το λέω κι' αλαφιάζομαι (ενν. «ανατριχιάζω»), απ' τα παλιακά τα χρόνια και στο θ'κό μας το χωριό. Μια βραδυά, φλάγαν σκοπιά η εθνοφρουρά, εδώ σαπάν'. Ακούνε βήματα οι στρατιώτες, γιαλούσαν πριν και βλαστ’μάγαν κι ένας λέει αλτ! Τα βήματα δε σταματούσαν. Βλαστήμ’σε πάλι η στρατιώτ'ς τον Άγιο, και τότε κάποιος τον μπάτσ’σε και τ' πήρε τ’ όπλο. Ήταν η Αγιος, μεγάλη η χάρη Τ'.

Ηγώ, κορτσάκι μ’ δεν είχα μάνα, είχα μητρυιά κι' αυτή είχε δυο θ’κά τα’ς παιδιά. Αυτά όλο αρρωστούσαν, τα προγόνια ήταν γερά σα τ'μ πέτρα. Φ’σούσι αέρας σ’ Τσαγκαράδα, στο Λεχών’, αυτά αρρωστούσαν! Μια μέρα τα’να τό'πιασε κοκύτ’ς και πυρετός. Λέω, λέει η μητρυιά μ' στ' πατέρα μ', να το πάω στο Νέο, στον Αη-Λαυρέντη (το κοντινό χωριό, όπου και η εκκλησία του Θαυματουργού Αγίου), να το πετάξω κι' ότι γένει! Το πάνε, το διαβάζνε κι όλ’ τ’ νύχτα μείναν εκεί. Τ’ν νύχτα, το πιάνει μεγάλος πυρετός. Η μάνα μ' λιποθήμ'σε, η πατέρας μας κμόταν σα πεθαμένος κι ούτε άκουγε. Το σκουντάει να φύγνε κι ούτε νοιώθ' εκείνος. Η Νέος είναι μεγαλόκαρδος! Σηκώνει τρικυμία, τραμουντάνα, κι  η μάνα μ’ στο χαλασμό κοιμήθκε. Πιάνει η χαλασμός, η μάνα μ' ξαναλιγώθκε (ολιγοπίστησε πάλι) και όπως κμόταν ένοιωθε τον Άγιο να τ' μπιέζει δυνατά με ένα βάρος και τ'ς είπε: « Άμα θες, ξαναπέ τ’γ κουβέντα απ’ είπες: πάρε Γιάνν' το μ’κρό και πάμε γιατί κι εδώ δε γένεται τίπτα!». Τότε γυρνάει στο μ’κρό και λέει: « Ας το διαβάσω, το παιδί, αθώο είναι!». Κι έγ’νε καλά! Τόλεγ’ το πρωί τ’ν αντρού τ’ς και πάνε σ'γ καλογριά. Αυτή τη νείρευε (ενν. της έδινε ενόραση) η Άγιος και τ’ς ξειδιάλυνε το ‘νειρο...

* Απεβίωσε το 2014 σε ηλικία 103 ετών.

Απόστολος Νέος (3)

Στις 3 Νοεμβρίου κάθε χρόνο, γιορτάζεται στον Άγιο Λαυρέντη και στο ναό τού Νέου, η μετακομιδή της αγίας κάρας, στο χωριό. 

Ο Ζωσιμάς Εσφιγμενίτης αντιγράφει ένα ποίημα-χρονικό του επίσης αγιολαυρεντίτη λόγιου Ζήση Παχάρνικου (ΕΔΩ):

Ο Ζωσιμάς επίσης στην Ακολουθία του Αγ. Λαυρεντίου, σελ. 17-18 γράφει:

Υ.Γ. Ο φίλτατος Αντώνιος Ζ. που διαχειρίζεται την εξαιρετική φωτο-ιστορική κλπ κλπ σελίδα http://volosmagnisia.wordpress.com/ , μόλις μου έστειλε την παρακάτω όμορφη παλιά καρτ ποστάλ του Αϊ-Λαυρέντη. Τον ευχαριστώ και την αναρτώ:

Άγιος Απόστολος ο Νέος (2)

Ο Αγιολαυρεντίτης Ζωσιμάς Εσφιγμενίτης στον ΠΡΟΜΗΘΕΑ τχ 35, 1891, 
γράφει, πως η γιορτή του αγίου Αποστόλου του Νέου, ως τα 1836 ήταν σχετικά άγνωστη στους πολλούς εκτός του Αγίου Λαυρεντίου. Έτσι οι «κιρατζήδες» (αγωγιάτες) αποφάσισαν συνεισφέροντες, να κάνουν «αγάπες» ή «τραπέζι» στους προσκυνητές του Αγίου και στους ίδιους στο νάρθηκα του ναού. Από ένα δηλ. κουρμπάνι (θρησκευτικό κοινό γεύμα), άρχισε να γιορτάζεται πανηγυρικά, ως το 1851 που οι ιερείς αποφάσισαν να δώσουν μεγαλοπρεπή χαρακτήρα και λαμπρότητα στη γιορτή.

Έθιμα στη γιορτή του αγίου Αποστόλου του Νέου:

1.       Οι πιστοί -ως επί το πλείστον γυναίκες και παιδιά- από την 1^η Αυγούστου «τάζονταν» στο Άγιο. Φορούσαν όλες τις μέρες ως και τη γιορτή στις 16 που πήγαιναν στο Ναό του, μαύρα ρούχα. Έτσι αν κάποιος έβλεπε στα γύρω χωριά κάποιους μαυροντυμένους χωρίς να πενθούν, ήξερε πως ήταν «ταμένοι» στον Νέο, καθώς λένε όλοι οι Πηλιορείτες τον Άγιο Απόστολο. Ο καθηγητής Γ. Χουρμουζιάδης παραλληλίζει την ανάβαση των πιστών ντυμένων στα μαύρα με την αναφορά του Ηρακλείδη του Κριτικού: Κάθε καλοκαίρι, οι επιλεγμένοι ώριμοι πολίτες από τον ιερέα (πρόκριτοι), ανέβαιναν με πομπή στο Χειρώνιο άντρο, ιερό του Ακαραίου Δία στην κορυφή του Πηλίου. Ήταν ντυμένοι με «κώδια τρίκοπα καινά»(καινούρια δέρματινα ρούχα).  

2.       Πολλοί συνήθιζαν να πηγαίνουν στο χωριό του Αϊ Λαυρέντη και να μένουν στα «κελιά» του ναού του Νέου, αρκετές μέρες πριν τη γιορτή του, παρακολουθώντας τις Παρακλήσεις, αλλά και κάνοντας προσευχές. Πολλοί βέβαια συνδύαζαν τις προσευχές με τις …διακοπές! (σήμερα το λέμε «θρησκευτικό» τουρισμό!)

3.       Έταζαν στον Άγιο διάφορα τάματα (αφιερώματα) από τα παραγόμενα προϊόντα τους (λάδι, ζωντανά ζώα, κεριά κ.ά), αλλά και τιμαλφή ή «ανάγλυφα τάματα» που απεικόνιζαν μέλη του σώματος (πχ πόδι, χέρι, μάτι) των ασθενών, που ζητούσαν τη βοήθεια του Αγίου και που τα κρεμούσαν στην εικόνα του.

Πολλοί επίσης, έταζαν κι «έζωναν» το ναό με κερί σε σπάγκο (κηροδεσιά). Περίζωναν με κερί την εκκλησία, προσφέροντας στο ναό χρήματα. Ο Ζωσιμάς λέει για τα τάματα-αφιερώματα:

4.       Στα ταξίματα στον Άγιο, συμπεριλαμβάνονταν πολλές φορές και η πεζοπορία ως το ναό χωρίς παπούτσια. Έτσι αρκετές γυναίκες, πήγαιναν απ’ τα γύρω χωριά ξιπόλητες στον ναό, «αιτώντας» για τον εαυτό τους, την οικογένειά τους και τους δικούς τους  υγεία και την εξ’ ύψους βοήθεια. Πολλές φορές σύμφωνα με την «απαιδεψιά» και το χαρακτήρα των «ταμένων», το τάμα ήταν για να κάνει ο άγιος κακό στη …γειτόνισσα! 

Εφημερίδα "ΛΑΪΚΗ ΦΩΝΗ" 17-8-1934

Για τον ΄Άγιο Απόστολο τον Νέο δείτε (ΕΔΩ) κι (ΕΔΩ)

ΥΓ:  Ένα άλλο έθιμο ξεχασμένο στην αρχική εγγραφή, αλλ’ όχι κι από τους προσκυνητές, είναι αυτό της κοπής φύλλων από τα δέντρα μουριάς, που υπήρχαν κι υπάρχουν πάντα στον περίβολο του Ναού.

Τη στιγμή που γίνεται η έξοδος κι η περιφορά-λιτανεία της αγίας κάρας του Νέου, προς την εξέδρα τέλεσης της ακολουθίας, οι πιστοί κόβουν φύλλα κρατώντας τα για φυλαχτά, σε ανάμνηση του Αγίου. Καθώς λέει η παράδοση, ο ίδιος φύτεψε στην αυλή του σπιτιού του, όπου σήμερα είναι ο χώρος του ναού, μουριά.

[ Το φύτεμα δέντρων μουριάς τα παλιότερα χρόνια ήταν μια συνήθης κίνηση, επειδή οι μουριές χρησίμευαν για σκιά, για τα μούρα που έφτιαχναν πετιμέζι και τσίπουρο, αλλά βασικά για τροφή του μεταξοσκώληκα που εκτρέφανε οι Πηλιορείτες. «Φύλαγαν καματερό», όπως έλεγαν! ]

Άγιος Απόστολος ο Νέος (1)

Στις 16 τρέχοντος γιορτάζει ο πηλιορείτης και κοντοχωριανός μας Άγιος Απόστολος ο Νέος. Για όσους/ες ενδιαφέρονται για το βίο του , μπορούν να διαβάσουν (ΕΔΩ)

Έργο Μαργαρίτη Μακριν'τζιώτη και Βασιλείου -1866-
Φορητή εικόνα (90Χ62)στον Αγ. Δημήτριο Νεοχωρίου-
Κίτσος Μακρής

 

 

                         

Οι λεπτομέρειες από το μαρτύριο του Αγίου

Ένα ποίημα του Τάκη Οικονομάκη στη ΘΕΣΣΑΛΙΑ της 15ης Αυγούστου 1937

Στο Νέο  Απόστολο 

Στον Νέο τον Απόστολο προσκυνητής πηγαίνω

ανηφορώντας του βουνού τις λιόφυτες πλαγιές

και με το δάκρυ στη ματιά τη χάρη του προσμένω

να γιάνει τις αγιάτρευτες του πόνου μας πληγές.

Εφτά φορές με το κερί την εκκλησιά θα ζώσω

τρανή λαμπάδα κι άσβυστη θ’ ανάψω την ψυχή,

κι εμπρός στην άγια κάρα του  τη συντριβή θα απλώσω

απ’ τον αγώνα τον τραχύ.

Μέσα στην Πόλη την τρανή σε μια μικρή ταβέρνα

δουλεύοντας για το ψωμί κερνούσα το κρασί  

μπορούσε κάθε μια βαριά να με πατήσει φτέρνα,

μα η θύμησή σου μ’ έφεγγε καλό χωριό μου εσύ.

Καλό χωριό, που η σκοτεινιά καθόλου δεν το σκιάζει

κι’  ήλιος λαμπρός το χαίρεται σε μια ησυχία αγνή

γύρω ασημόφυλλη η ελιά  πλούσιο καρπό ετοιμάζει

κι’ απάνω πάντα γελαστοί και ξάστεροι ουρανοί.

Σ’ ένα χωριό τόσο όμορφο και μ’ άδολους ανθρώπους 

την καλωσύνη βύζαξα και τη θερμή στοργή 

κι’ αν άρπαγοι στους πιο τρανούς σκληρά ρημάζουν τόπους 

εκεί η συμπόνια πάντοτε θα βρει καταφυγή.

Έτσι η αγάπη σου, καλό χωριό μου, με φωτούσε

γι’ αυτό κι ετόλμησα βοηθός να σου παρασταθώ,

όταν  του άγριου βόιβοντα σκληρά σε τυραννούσε

η αδικία και ζήτησα μαζί του να κριθώ.

Μα ο βόιβοντας ήταν τρανός άρχοντας και σκουλήκι

ραγιάς φτωχός πώς τόλμησα να υψώσω κεφαλή;

-Στη φυλακή, μ’ άγριες βρισιές, με ραβδισμούς, στη φρίκη

μαύρου μαρτύριου πλήρωσε την τόλμη την τρελλή.

»Σ’ έγκλημα τέτοιο ο πιο σκληρός ο παιδεμός του πρέπει

να μείνει σαν παράδειγμα σ’ αυθάδεια περισσή

φωτιά η οργή μας πάνω σου σαν άγριο αστροπελέκι,

πριν γίνεις αστροπέλεκας εσύ.

Μόνο ένας τρόπος, που μπορείς στη σωτηρία ν’ αράξεις

συ, που το δίκαιο του ραγιά ν’ αποζητάς τολμάς

την πίστη σου, τη γνώμη σου, τον ίδιο εσέ ν’ αλλάξεις

να γίνεις σαν κι εμάς.

Άσε τους σκλάβους στη σκλαβιά κι έλα κι εσύ μαζί μας

να χαίρεσαι τη δύναμη και τ’ αγαθά πολλά

τ’ αξίζεις γιατί τόλμησες, στην τάξη τη δική μας

τα παλικάρια πρέπει νάρθουν τα καλά.

Αλλοιώς του μπόγια το σπαθί στην κεφαλή σου απάνω

να καρτεράει πια δεν μπορεί.

Διάλεξε. Γίνε φίλος μας και φίλος του Σουλτάνου

άλλοιώς η μαύρη γης θα σε χαρεί.

Δε δείλιασες Απόστολε. Αγνή, λευκή η ψυχή σου

φως ιλαρόν υψώθηκε στο σκότος το βαθύ.

Προσκυνητές σου ανήμποροι, τη χάρη τη δική σου

κάνε  και στην ψυχή μας ν’ απλωθεί.

Βόλος                                                 Τάκης Σαρακηνός