Δήμος Νηλείας 1901

Ένα κείμενο για το δήμο Νηλείας και τα χωριά του, από τον 

ΟΔΗΓΟ ΒΟΛΟΥ- ΝΟΜΟΥ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ 1901.

 (Οδηγός Αδαμαντίου Μολοχάδη)

Ο Δήμος Νηλείας

Ιωάννης Σαρρής, δάσκαλος 
του Ελληνικού Σχολείου Αγίου Λαυρεντίου 1899-1900

Ο Αϊγιωργίτης Γεώργ. Παππόπουλος ή Παπούλιας στο χειρόγραφό του με τίτλο "Λεχώνια-Κανάλια-Άγιος Γεώργιος" Μελέτη τοπογραφική και ιστορική, γράφει για το Δήμο Νηλείας: 
(Στο περιοδικό "ΒΙΓΛΑ" το 1996 και σε συνέχειες στα επόμενα τεύχη και έτη, δημοσιεύτηκαν από το γνωστό μας Κώστα Λιάπη, αυτά τα ανέκδοτα χειρόγραφά του Παπούλια.)  

«Τω 1881, εν ταις ημέραις του αειμνήστου Γεωργίου του Α΄ βασιλέως της Ελλάδος, δυνάμει της εν Βερολίνω συνθηκολογήσεως, εγένετο η προσάρτησις της χερσονήσου⁴ εν Ελλάδι. Τη 2 Νοεμβρίου εφάνη ο ελληνικός στρατός εν Βώλω και πάση τη χερσονήσω, και είδεν η πατρίς ημών το φως της ελευθερίας το ποθούμενον προ αιώνων. Μετά την προσήρτησιν η χερσόνησος εγένετο τω 1883 παρά της Κυβερνήσεως. εγκρίσει της Βουλής και δια βασιλικού διατάγματος,  μία επαρχία επικεκλημένη (σικ) «Βώλου», με πρωτεύουσα τον Βώλον, διηρέθη δε εις δήμους, και ο Άγιος Γεώργιος μετά του Καραμπασίου και αμφοτέρων των Λεχωνίων, εγένετο είς δήμος επικεκλημένος «Νηλείας», φέρων το όνομα εκ της αρχαίας πόλεως Νηλείας⁵.

 Έδραν ο δήμος είχεν τον Άγιον Γεώργιον, επωνομαζομένην Δημαρχείον, ένθα οι υπηρετούντες εν αυτή εκλέγοντο οι ευυπόληπτοι άνθρωποι δια ψηφοφορίας αρκετά μέλη κατά τετραετίαν, εξ ων ο πρώτος εκαλείτο δήμαρχος, ολίγοι έτεροι πάρεδροι και οι υπόλοιποι σύμβουλοι, οίτινες κατά νόμον ήσαν υπεύθυνοι εις το διοικείν και προστατεύειν τα χωρία μόνον του δήμου. Το δε δικάζειν ήτο ιδιαιτέρα υπηρεσία, ονομαζομένη με το προσωπικόν της Ειρηνοδικείον, εις ο υπήγοντο αι μικροί δίκαι, αι δε ανώτεραι δίκαι υπήγοντο εις τον Βώλον, καινήν πρωτεύουσαν της επαρχίας. Πρωτεύουσα του Ειρηνοδικείου ήτο ο Άγιος Γεώργιος.

Τω 1886. ληγούσης τούτης της τετραετίας, εγκρίσει της Κυβερνήσεως και δια βασιλικού διατάγματος. ενώθησαν εις τούτον τον δήμον οι δήμοι Αγίου Λαυρεντίου και Δρακείας⁶ με την επωνυμίαν «Νηλείας», ένθα πρωτεύουσα του δήμου εγένετο ο Άγιος Λαυρέντιος, δημαρχείου τε και ειρηνοδικείου, και μετά πάροδον δεκαπενταετίας μετετέθησαν αμφότερα εις τα Άνω Λεχώνια. Τω 1893, εγκρίσει της Κυβερνήσεως και διά βασιλικού διατάγματος, εισήχθησαν και αστυνομίαι εις όλας τας πρωτευούσας των δήμων του κράτους. Σημειωτέον ότι τω 1937 κατά Ιούλιον μήνα, το Ειρηνοδικείον (Νηλείας) κατηργήθη παρά της Κυβερνήσεως και η κωμόπολις Άγιος Γεώργιος δια το δικάζειν ηπήχθη εις το Ειρηνοδικείον Μηλεών.»

------------------------------------- 

4. Ο Παπούλιας εννοεί τη χερσόνησο της Μαγνησίας.

5. Η ονομασία αυτή. που συνοδεύει και τον -μεγάλο- Αϊ- Γιώργη, δόθηκε στο δήμο επειδή τότε (και ως το 1912) η αρχαία Νήλεια τοποθετούνταν από τους αρχαιολόγους στο λόφο Νεβεστίκι των Άνω Λεχωνίων, όπου όμως, όπως προκύπτει από κατοπινές έρευνες, μάλλον θα πρέπει ν αναζητήσουμε την αρχαία Μεθώνη. Κι όσο για τη Νήλεια, αυτή εντοπίστηκε στα Πευκάκια. κοντά στην αρχαία Δημητριάδα.

6. Μαζί και η Αγριά, η οποία όντας σκάλα τότε της Δράκειας και του Αγίου Λαυρεντίου και κέντρο εμπορίας των βρώσιμων ελιών, βρισκόταν ακόμα στην αρχή της οικοδομικής της ανάπτυξης.

Δήμος Νηλείας (4)

Ο δήμος Νηλίας (!) 

κατά την Ελληνική Χωρογραφία : γεωγραφία, ιστορία, στατιστική πληθυσμού και αποστάσεων - Ιωάννη Εμμ. Νουχάκη- Λοχαγού - Εν Αθήναις 1901

Δήμος Νηλείας (3)

Η σφραγίδα του δήμου
(από το βιβλίου του Κ.Λιάπη " Ο μεγάλος Αϊ-Γιώργης κλπ") 

     Στοιχεία για το δήμο Νηλείας του 1912

... λίγο πριν αλλάξει ο τότε αυτοδιοικητικός χάρτης της χώρας και καταργηθούν οι δήμοι. Μαζί τους καταργήθηκε κι ο δικός μας δήμος Νηλείας. (Αυτό έγινε με τον καινοτόμο Νόμο ΔΝΖ'/1912 του Βενιζέλου, που οι αγροτικοί οικισμοί αποτέλεσαν τις Κοινότητες κι οι πρωτεύουσες Νομών-αστικόι οικισμοί τους νέους Δήμους)

Τη θέση του δήμου Νηλείας πήραν οι τότε Κοινότητες -μαζί κι η Κοινότης Άνω Λεχωνίων. Αυτό έγινε μέχρι τη νέα συνένωση (Νόμος 2539/1997 -σχέδιο "Καποδίστριας") που εντάχτηκε στο δήμο Αρτέμιδας. Μαζί με τ' Άνω Λεχώνια συνενώθηκαν κι άλλες τρεις κοινότητες, του Αγίου Βλασίου, του Αγίου Λαυρεντίου και των Κάτω Λεχωνίων. Τούτη η νέα διαίρεση της τοπικής αυτοδιοίκησης δεν κράτησε πολλά χρόνια, αφού με το Νόμο 3852/2010, έγινε η σημερινή συνένωση ο γνωστός "Καλλικράτης", όπου ο οικισμός των Άνω Λεχωνίων είναι ενταγμένος στον ενιαίο πια δήμο Βόλου.

Δήμος Νηλείας (2)

Δήμος Νηλείας - μέρος 2ο

Ημερολόγιον "Η ΦΗΜΗ" 1887

Δήμαρχοι κατά χρονικές περιόδους:

1882-1883: Αμέσως μετά την απελευθέρωση, ο γιατρός, αγωνιστής (μέλος της νέας Προσωρινής Κυβέρνησης τον Ιανουάριο του 1878 στην Πορταριά) και βουλευτής Ζήσης Χατζηκιτιλής, που κατέβαινε με την υποστήριξη των Τοπαλικών-Τρικουπικών, έγινε ο πρώτος δήμαρχος. Αυτή ήταν κι η πρώτη περίοδος δημαρχίας του, αφού ακολουθούν κι άλλες.

1884-1897: Πάλι δήμαρχος του διευρυμένου πια δήμου, ήταν ο Ζήσης Χατζηκιτιλής. Η δημαρχιακή όμως θητεία του διακόπηκε το Μάρτιο του 1885, όταν εκδικάστηκε η υπόθεση, μετά από δυσφήμιση των πολιτικών του αντιπάλων για επεισόδια σε βάρος του ηγούμενου του μοναστηριού των Ταξιαρχών. και καταδικάστηκε σε φυλάκιση (βλ. ΕΔΩ) Τα επόμενα δύο χρόνια αντικαταστάθηκε στο δήμο, από τους Δ. Χατζηγιώργη και Γ. Οικονομίδη, ενώ ο ίδιος εκλέγεται, όντας στη φυλακή Λάρισας, βουλευτής.

Οδηγός της Ελλάδος μετά ημερολογίου κλπ- έτος Δ' 1890

1897-1891:   Για τρίτη θητεία δήμαρχος, ήταν ο Ζήσης Χατζηκιτιλής.

1891-1895: Ο δήμος αλλάζει χέρια και από Αγιωργίτη περνά σε Δρακιώτη. Δήμαρχος εκλέγεται ο προύχοντας Γιαννάκης Μπαντής, πρώην δήμαρχος Δράκιας. Ο ίδιος ήταν μαζί με τον αδελφό του Περικλή, συναρχηγός της επαναστατικής επιτροπής Δράκιας στα 1878 και σωματάρχης με 70 άντρες. Μετά συμμετείχε στη μάχη Σαρακηνού-Μακρινίτσας, κάτω απ' τις διαταγές του Αρχηγείου Μπασδέκη.

1895-1899: Δήμαρχος αυτήν την τετραετία εκλέγεται πάλι Δρακιώτης, ο δικολάβος (=πρακτικός δικηγόρος) Γεώρ. Αποστολίδης. Όμως στα 1897 και για ένα χρόνο, παύεται απ’ τα καθήκοντά του απ’ τους και πάλι Τούρκους κατακτητές. Το διάστημα της παύσης τον αντικατέστησε ο Περικ. Μπαντής, αδελφός του πρώην δημάρχου Γιαν. Μπαντή.

1899-1903: Δήμαρχος εκλέγεται ο αγιολαυρεντίτης Γεώρ. Παραθύρης.

1903-1914: Για όλο αυτό το διάστημα -τρεις θητείες- δήμαρχος ήταν ο νεααρός δρακιώτης Νικόλαος Παπαποστόλου, που κατέβαινε με την υποστήριξη των Καρταλικών. Αυτός παρέδωσε πια στη νέα δομή, αφού ο δήμος καταργήθηκε. Στη θέση του δημιουργήθηκαν οι κοινότητες: Αγίου Γεωργίου, Αγριάς, Άνω Λεχωνίων, Δράκιας, Καραμπασιού (μετονομάστηκε σε Άγιο Βλάσιο στις 11-1-1927)  και Κάτω Λεχωνίων.

Πληθυσμός:

1881: Κάτοικοι 3566

1889: Κάτοικοι 8160

1896: Κάτοικοι 10.176

1907: Κάτοικοι 10.485

Δήμος Νηλείας (1)

Νηλείας δήμος. Υπάγεται εις την επαρχίαν Βώλου και αποτελείται εξ 7 χωρίων και 3 μονών. Τα χωρία είναι Λεχώνια πρωτεύουσα και Όρμος Λεχωνίων, Άγιος Γεώργιος, Άγιος Λαυρέντιος, Δράκια, Καραμπάσι  και Όρμος Αγριάς. Εκ των μονών η σπουδαιοτέρα είναι η των Ταξιαρχών.  Κατοίκους έχει 8160. (Λεξικόν Εγκυκλοπαιδικόν, Πολίτης Νικόλαος, 1898)

Ο ...αρχικός και παλιός δήμος Νηλείας

Αμέσως μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλίας και του Βόλου στις 2 Νοεμβρίου 1881 απ’ τους Τούρκους, η περιοχή μας εντάσσεται στο νεοσύστατο δήμο Νηλείας, της επαρχίας Βόλου, του νομού Λαρίσης με νόμους στα ΦΕΚ 16/20-3-1882, ΦΕΚ 17/24-3-1882 και ΦΕΚ 126/2-4-1883.

 Πήρε το όνομά του απ’ την αρχαία πόλη Νήλεια, που τότε πίστευαν πως βρισκόταν στα Λεχώνια στη θέση της αρχαίας Μεθώνης.  
Ο Νικόλαος Πολίτης γράφει για το όνομα του δήμου στα 1899 στο βιβλίο "ΤΑ ΟΝΟΜΑΤΑ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ" :

Χρονολόγιο:

1881-1883: Β’ Τάξεως, με έδρα τον Άγιο Γεώργιο. Περιλαμβάνει τα χωριά Άγιο Γεώργιο (με τους οικισμούς Γατζέας –Άνω & Όρμος, Όρμος Καλών Νερών, μοναστήρια Αγ. Τριάδας, Ταξιαρχών), Καραμπάσι (σημερινό Άγιο Βλάση- με τους οικισμούς Στρόφιλο, Παναΐτσα, Παλαιόκαστρο, Μαλάκι), Άνω και Κάτω Λεχώνια (με τους οικισμούς Όρμος Πλατανίδι, Βροχιά-Τσιφλίκια).

Εγχειρίδιον Γεωγραφίας Ιωαννίδου-Ολυμπίου 1892

1883-1914:  Συνένωση δήμων Δράκιας (με τους οικισμούς Σκάλα-Όρμος Αγριάς, Ανεμούτσα, μοναστήρι Σταυρού), Αγίου Λαυρεντίου (με τους οικισμούς Σερβανάτες, Αμπέλια Αγριάς) και Νηλείας σε έναν, το δήμο Νηλείας, που είχε αρχικά έδρα τον Άγιο Λαυρέντη  και για ελάχιστο διάστημα. Αμέσως μετά, έδρα  έγιναν τα Άνω Λεχώνια παρότι είχαν λιγότερους κατοίκους σε σχέση με τα ορεινά χωριά. Αυτό έγινε γιατί ήταν πεδινό χωριό προσβάσιμο, αλλά και συγκοινωνιακός κόμβος.