" Το μικρό τραίνο του Πηλίου"

 Ένα σπουδαίο ντοκιμαντέρ για την ιστορία του μικρού τρένου. Του τρένου που "έζησε" μέσα στα χρώματα κι αρώματα της μικρής πηλιορείτικης πατρίδας... 

https://www.youtube.com/watch?v=CZQxDy9EC4c 

1964- Το δυστύχημα του τρένου Πηλίου

Τα συντρίμμια του συρμού στη βάση της γέφυρας
(Αρχείο Ν. Μαστρογιάννη)

Όταν το τρένο (Μουτζούρη! το λένε τώρα) έπεφτε στο Χαλόρεμα (5τοξη γέφυρα) στα 1964!

[…] Τόση ήτο η σφοδρότης της ανεμοθυέλλης, η οποία έπληξε χθες τας πρωινάς ώρας την περιφέρειάν μας, ώστε να παρασυρθή υπό του ανέμου εις το Πήλιον ολόκληρος αμαξοστοιχία, η οποία κατέπεσεν εις χαράδραν, βάθους 40 μέτρων. Το δυστύχημα έγινε παρά το 16ον χιλιόμετρον της γραμμής Βόλου -Μηλεών και ενώ το τραίνο κατευθυνόμενον εκ Λεχωνίων προς Μηλιές, έφθανε εις την θολωτήν σιδηροδρομικήν γέφυραν του Χαλορέμματος.

Πρέπει να σημειωθή ότι εντός των τελευταίων δεκαετιών διά τρίτην φοράν γίνεται παρόμοιου περίπου δυστύχημα εις την περιοχήν αυτήν, όπου, λόγω της μεγάλης χαράδρας που υπάρχει, η έντασις του ανέμου είναι μεγαλυτέρα εις περιπτώσεις θυέλλης. Εις τον προκειμένην, όμως, περίπτωσιν, ενεποίησεν εντύπωσιν το γεγονός ότι παρεσύρθη εις το βάραθρον, μαζί με τα οχήματα και η ατμομηχανή του συρμού, βάρους 28 τόννων. Το δυστύχημα συνέβη την 9.30΄ πρωινήν και ακριβώς ότε ο σιδηροδρομικός συρμός παρέκαμπτε την στροφήν και εισήρχετο εις την σιδηροδρομικήν γέφυραν. Αιφνιδίως τότε, ήρπασεν ο άνεμος την μηχανήν και τα τρία εκ των τεσσάρων οχημάτων και τα έρριψε εις το βάραθρον. Οι επιβαίνοντες της αμαξοστοιχίας έζησαν εφιαλτικάς στιγμάς, τόσον κατά την εκσφενδόνισίν των εις το βάραθρον, όσον και μετά τον τραυματισμόν των, όταν ανέμενον την παροχήν βοηθείας. Δέον να θεωρηθή ως θαύμα το ότι τελικώς διεσώθησαν οι επιβαίνοντες της αμαξοστοιχίας, δεδομένου ότι τα οχήματα διελύθησαν τελείως και μετετρέπησαν εις σωρούς ξύλων και σιδήρων. Όλοι δε προσεπάθουν να κρατηθούν επί του κρημνού από τα τεμάχια των διαλυθέντων οχημάτων ή από παρακειμένους θάμνους. Συγχρόνως με την βοήν του ακαταπαύστου ανέμου, ηκούοντο εις την χαράδραν αι φωναί και τα βογγητά των τραυματισθέντων. Τελικώς, ο ταχυδρομικός διανομεύς κ. Φώτιος Τσι……., καίτοι σοβαρώς τραυματισμένος εις την κεφαλήν, κατώρθωσε με πολλές προσπαθείας να φθάση εις την οδόν παρά το Μαλάκι και εν συνεχεία δι’ αυτοκινήτου εις Άνω Λεχώνια, όπου ανέφερεν εις το φαρμακείον του κ. Νικ Ζάχου το δυστύχημα. Αμέσως συνεκροτήθη συνεργείον κ του ιατρού κ. Τσακνάκη, του φαρμακοποιού κ. Ζάχου και των κ.κ. Κ. Καψαλά, Ν. Σταμάτη και Γ. Γερογιάννη, δια την περισυλλογήν των τραυματιών. Εν τω μεταξύ, εις τον τόπον του δυστυχήματος, κατέφθασεν έτερον συνεργείον, εκ Γατζέας, το οποίον απετέλουν οι κ.κ. Κ. Κωστόπουλος, σταθμάρχης των ΣΕΚ εις Γατζέαν, Γ. Κουτσίκος, Κων. Καραγιαννόπουλος κ. ά. Συγχρόνως, κατέφθασε δύναμις ανδρών των ΤΕΑ Λεχωνίων υπό τους ανθυπολοχαγούς κ.κ. Γ. Σινιώρην και Ευαγ. Τσεκουρόπουλον. Τα εν λόγω συνεργεία περισυνέλεξαν τους τραυματίας και τους μετέφερον εν συνεχεία εις το γενικόν νοσοκομείον και την κλινικήν Ξηραδάκη.

Εξ αυτών, ετραυματίσθη σοβαρώς ο θερμαστής Δ. Μακ……., ετών 32, ελαφρότερον δε ο μηχανοδηγός Χριστόδουλος Ψα……., ετών 37, Βασ. Για……., ετών 53 (ο συμπαθής εφημεριδοπώλης της γραμμής), Εριέττα Κύ……., ετών 34, Καλλιρόη σύζ. Ευαγγ. Κ……., ετών 5, Κων. Κο……., γεωργός, ετών 58, Φώτιος Τσι……., ταχυδρ. υπάλ., ετών 36. Ο προϊστάμενος της αμαξοστοιχίας κ. Ξηρ……… ουδέν  έπαθε, διότι ευρίσκετο επί του τελευταίου οχήματος το οποίον μόνον απέμεινεν επί των γραμμών και δεν κατέπεσσεν εις την χαράδραν. Επίσης διεσώθη ο κοινοτικός ιατρός  Άνω Γατζέας κ. Ευάγγ. Γου………. . Δέον να σημειωθή ότι εις τον τόπον όπου συνέβη το δυστύχημα, κατέφθασαν αξιωματικοί και άνδρες της χωροφυλακής, επιβαίνοντες αυτοκινήτου αμέσου δράσεως, ολίγον δ’ αργότερον ο μητροπολίτης Δημητριάδος κ. Δαμασκηνός, ο νομάρχης κ. Παπαδάκος, ο στρατιωτικός δ/τής, συνταγματάρχης κ. Στούμπης και ο αντισυνταγματάρχης κ. Τσιριμώκος.[…]  

(Αντιγραφή σε μονοτονικό από την εφημερίδα ΘΕΣΣΑΛΙΑ, Βόλος Κυριακή 5 Ιανουαρίου 1964) 

Μια ιστορία για το τρενάκι

Ο Charles-Eugène Coustenoble (1861-1895) (Κούστενομπλ) και η γραμμή του τρένου Πηλίου των 60 εκατοστών!

Η Εταιρεία των Θεσσαλικών Σιδηροδρόμων για ν’ αυξήσει τα έσοδά της, αποφάσισε την επέκταση της γραμμής από την πόλη του Βόλου, στα Λεχώνια κατά μήκος της θάλασσας που θα κάλυπτε 12,430 χλμ.

Αυτή η επέκταση που αποφασίστηκε στα 1893, άνοιξε στις 12 Οκτωβρίου 1895, με μικρή διάρκεια εργασιών από το Μάρτιο του 1984.

Έτσι το «τρενάκι του Βόλου» αρχικά (1895) έφτανε ως τα Άνω Λεχώνια. Το 1900 αποφασίστηκε προέκταση και μετά τρία χρόνια εργασιών το 1903, ξεκίνησε η γραμμή ως τις Μηλιές. Υπήρξαν τότε συζητήσεις και σχέδια για την επέκτασή της μέσω Νεοχωρίου ως Τσαγκαράδα και Ζαγορά!  Έγινε μάλιστα συζήτηση μεταξύ βουλευτή Γ. Φιλάρετου και Εβαρίστο Ντε Κίρικο και για άλλη προέκταση ως τα Καλά Νερά και …τη Μηλίνα!

Η γραμμή έχει ολικό μήκος -ως τις Μηλιές- 29 χλμ. και εύρος 0,60 μ. Το πλάτος-εύρος- αυτής της γραμμής είναι το μικρότερο των σιδηρόδρομων της χώρας μας [1,00 μ. (μετρική) ήταν το πλάτος των Θεσσαλικών γραμμών και 1,435 (κανονική) των ΣΕΚ-ΟΣΕ].

Την περίοδο των συζητήσεων μεταξύ μηχανικών-συμβούλων εκπροσώπων του Δημοσίου και της Εταιρείας, έγινε επεισόδιο μεταξύ του Δ/ντή και των συμβούλων για το εύρος της γραμμής:

Το επεισόδιο αυτό έγινε όταν Γενικός Δ/ντής των Θεσ. Σιδηροδρόμων ήταν ο Γάλλος μηχανικός απόφοιτος του Institut Ιndustriel du Nord de la France και συνταγματάρχης Charles-Eugène Coustenople, βετεράνος πολέμου, με αρειμάνια εμφάνιση! Ήταν νευροπαθής και ευερέθιστος και δε σήκωνε πολλές κουβέντες...

Φαίνεται, πως ο Coustenople , για λόγους οικονομίας αλλά και ευελιξίας στις πλαγιές του βουνού, διέπραξε το σφάλμα να κάνει τις γραμμές στενότερες από το υπόλοιπο θεσσαλικό δίκτυο. 

Όταν οι Έλληνες σύμβουλοι τού υπέδειξαν με τρόπο το λάθος αυτό, θύμωσε και τους είπε ότι το λάθος οφειλόταν στις καταχρήσεις των Ελλήνων τεχνικών!  Οι Έλληνες θίχτηκαν και απάντησαν ότι είναι έντιμοι και δεν μοιάζουν στους Γάλλους που... έφαγαν τον Παναμά (είχαν βγει την εποχή εκείνη (1890) στο φως τα σκάνδαλα της διώρυγας του Παναμά). Ακόμα πρόσθεσαν πως το λάθος (να έχει άλλο πλάτος η γραμμή Πηλίου κι άλλο οι συνεχιζόμενες θεσσαλικές γραμμές –Βόλος-Βελεστίνο-Λάρισα, Βελεστίνο-Παλιοφάρσαλα-Καλαμπάκα) οφείλεται στην...ανισορροπία του διευθυντή!

Τότε ο Coustenople έγινε έξαλλος και «φέρων βαρέως την υβριν» ...τρελάθηκε!

Κλήθηκαν αμέσως γιατροί και διαπίστωσαν την τρέλα του.
Όμως τα σχέδια παρέμειναν και κατασκευάστηκε η γραμμή!

Τη θέση τού Coustenople που «απεσύρθη λόγω διανοητικής  κοπώσεως» πήρε προσωρινά ο Εβαρίστο Ντε Κίρικο στα 1895. 

Ο Γ. Σακελλαρίδης γράφοντας ένα εκτεταμένο κείμενο στη ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΕΞΩ ΕΛΛΗΝΩΝ για τις επιλογές προσωπικού της Εταιρείας Θεσ. Σιδηροδρόμων, λέει χαρακτηριστικά:

Ο  Coustenople πήγε στο Παρίσι όπου και αυτοκτόνησε. Τον Απρίλιο του 1895 η Διοίκηση των Θεσ. Σιδηροδρόμων του κάνει μνημόσυνο στο Βόλο.

Τελικά η γραμμή έμεινε στενή στα 60 εκατοστά, κάνοντας (τότε) τα 29 χλμ της διαδρομής Βόλου -Μηλεών σε 2 περίπου ώρες!

*** Ευχάριστος Κηρύκος: Evaristo de Chirico (γέννηση Παλέρμο12 -3-1841,θάνατος  Αθήνα 8-9-1905)

ΠΗΓΕΣ:

-Εφημερίδες

-«Βόλος 1881-1955, ο χώρος και οι άνθρωποι» -Συλλογικό έργο- ΔΗΚΙ Βόλου -2004 (Οι Θεσσαλικοί Σιδηρόδρομοι, Χρήστος Φώτου)

-«Στη χώρα των Αργοναυτών και των Κενταύρων» Στ. Βασαρδάνης – Βόλος - 1978

Η σιδηροδρομικὴ γραμμὴ Βόλου-Λεχωνίων

Μία μέρα πριν τα εγκαίνια της σιδηροδρομικής γραμμής Βόλου -Λεχωνίων η αθηναϊκή εφημερίδα ΤΟ ΑΣΤΥ -11 Οκτωβρίου 1895- είχε την παρακάτω δημοσίευση. 
Αξίζει τον κόπο να τη διαβάσουμε και να χαρούμε τις «περιγραφές» του τοπίου, αλλά και τα ιστορικά πια στοιχεία για το τραινάκι μας!                                

             Ο ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΟΣ ΛΕΧΩΝΙΩΝ

ΒΟΛΟΣ, τῆ  9 Ὀκτωβρίου 1895 

Ἡ σιδηροδρομικὴ γραμμὴ Βόλου-Λεχωνίων, ὡς ἐπωνομάσθη, συντελεσθεῖσα, προσεχῶς παραδίδεται εἰς χρῆσιν τοῦ κοινοῦ. Ἐπιτροπὴ ἀντιπροσωπεύουσα τὸ τμῆμα τῶν δημοσίων ἔργων καὶ ἀποτελουμένη ἐκ τῶν κ.κ. Λαχανιώτου, Μαρκοπούλου, Καμπάνη καὶ Καντᾶ, ἀπὸ ὀκτὼ ἡμερῶν ἐνεργεῖ τὰς ἀπαιτουμένας ἐρεύνας καὶ δοκιμάς ὡς πρὸς τὴν στερεότητα καὶ τὴν ἀντοχὴν τῆς γραμμῆς, ἐξετάζουσα ἐν ταυτῶ καὶ ὅλα τὰ λοιπὰ συμφυῆ ζητήματα διὰ τὴν εἰς τὸ μέλλον ἀκίνδυνον καὶ ἀπρόσκοπτον λειτουργίαν τῆς σιδηροδρομικῆς αὐτῆς γραμμῆς.

Ἡ γραμμὴ αὔτη ἐκτάσεως μήκους χιλιομέτρων δώδεκα καὶ πλάτους μόνον ἑξήκοντα ἑκατοστῶν του μέτρου, εἶναι ἡ πρώτη καὶ μόνη γραμμὴ τοιαύτη στενῆς διαστάσεως ἡ κατασκευασθεῖσα παρ’ ἡμῖν. Δι’ ὃ καὶ πολλοὶ ἐνδοιασμοὶ εἶχον γεννηθῆ κατὰ πόσον ἡ γραμμή, καίτοι εἰς ἄλλα κράτη κατεσκευάσθησαν πολλῶν χιλιομέτρων ἐκτάσεως ὅμοιαι, θὰ παρεῖχεν ὅλην τὴν δυνατὴν εὐρυχωρίαν καὶ ἀνάπαυσιν εἰς τοὺς ταξειδεύοντας. Πιστεύω δὲ ὅτι οἱ πρῶτοι ταξειδεύσαντες δι’ αὐτῆς θέλουσι πεισθῆ ὅτι οἱ ἐνδιοιασμοὶ ἤσαν ἀνυπόστατοι καὶ ὅτι ἡ διὰ τῆς γραμμῆς αὐτῆς συγκοινωνία παρουσιάζει πάντα τὰ πλεονεκτήματα καὶ τὰς εὐκολίας τῶν ἐν Ἑλλάδι σιδηροδρομικῶν γραμμῶν. Ἴσως μάλιστα νὰ ὑπερτερεῖ ὡς πρὸς τὸ τροχαῖον ὑλικόν, μηχανάς ἁμάξας κ.τ.λ. 

Ἡ γραμμὴ αὔτη, ὡς προεῖπον, ἐκτάσεως χιλιομέτρων δώδεκα, ἔχει ὡς ἀφετηρίαν τὸν σιδηροδρομικὸν σταθμὸν τῆς πόλεώς μας τῶν θεσσαλικῶν γραμμῶν. Ἐκεῖθεν τέμνει τὴν πλατείαν Ρήγα Φεραίου, ἀκολουθοῦσαν τὴν ἀρτηρίαν, τὴν συνδέουσαν τὴν νέαν μετὰ τῆς παλαιᾶς συνοικίας τῆς πόλεώς μας, διέρχεται δὲ εἰς τὸ μέσον της ὡραίας λεωφόρου Δημητριάδος, μετὰ τὸ πέρας τῆς ὁποίας παρακολουθεῖ τὴν καμπύλην παραλίαν τὴν ἄγουσαν πρὸς τὸν λόφον τῆς Δημητριάδος, παραλίαν ἢς τὴν γραφικότητα, διὰ στίχων ἑρμηνεύων, περιέγραψεν ὁ ποιητὴς τῶν «Ἀττικῶν Νυκτῶν». Κατόπιν διασχίζει τὴν βραχώδη ἀκτὴν τοῦ λόφου τῆς πρωτευούσης τῶν Μαγνήτων καὶ ἠρέμα, ἄνευ κλίσεως σχεδόν, κατέρχεται, ἢ μᾶλλον εἰσέρχεται εἰς τὴν ἀκτὴν τοῦ Πηλίου, ἢν πλήττει τὸ κύμα τοῦ Παγασαίου, τὴν ἐλαιόφυτον ἀκτήν, ἤτις ἐν ἐπιπέδω ὡραίω ἐκτείνεται μέχρι τῶν προπόδων τῆς ὁροσειρᾶς τοῦ Πηλίου, ἐπὶ τῶν πολυσχήμων δειράδων καὶ δασοφύτων φαράγγων τοῦ ὁποίου διορῶνται αἳ λευκάζουσαι ἀγροκατοικίαι τῶν Πηλιορειτῶν. 

Ἐδῶ, παρὰ τὴν πρώτην καμπὴν τῆς πολυσχιδοῦς ἀκτῆς, θὰ κατασκευασθῶσιν ὑπὸ τῆς ἐταιρίας τὰ διὰ θαλάσσια λουτρὰ παραπήγματα, ἁτινα ἀφεύκτως ὡς ἐκ τῆς κατὰ τὴν ὥραν τοῦ θέρους ὑπὸ πάσαν ἔποψιν καταλληλότητος, πολλούς τούς θαμώνας θὰ προσελκύουν, καὶ ἡ ἀκτὴ αὔτη ἡ νῦν μὴ ἀπηχοῦσα ἢ ἀπὸ τὰ ἄσματα και τας φωνὰς τῶν ἁλιέων, τὶς εἶδε τί γέλωτας θὰ ἀντηχῆ, καὶ τί κόσμον εὐθυμίας καὶ διασκεδάσεων θὰ συγκεντροῖ.

Μετὰ τὴν καμπὴν αὐτὴν ἄρχονται αἳ πρῶται οἰκίαι τοῦ ἐπινείου τῶν πρὸς τὸ μέρος αὐτὸ γειτνιαζουσῶν κωμῶν τοῦ Πηλίου, αἳ Ἀγριαί, κέντρον ἀνέκαθεν καὶ νῦν τῆς ἐμπορίας τοῦ ἐλαίου καὶ τῶν ἐλαιῶν, τῶν ἀποστελομένων πανταχοῦ τῆς γῆς. Σταθμὸς γραφικός, παρὰ τὴν ἱστορικὴν πλάτανον, εἰς τὴν σκιὰν τῆς ὁποίας ἀνεπαύθη ὁ κατὰ τὸν παρελθόντα αἰώνα ἐπισκεφθεὶς καὶ περιγράψας τὸν Παγασαῖον Γάλλος ναύαρχος. Ἀπέδωκεν ἤδη εἰς τὸ ἐπίνειον τὸ ἐπίχρισμα εὐρωπαϊκοῦ συνοικισμοῦ, συνδυαζόμενος δὲ ὁ σταθμὸς μὲ τὰς διεσπαρμένας ἀνὰ τὴν ἀκτὴν διαφόρου ἀρχιτεκτονικῆς κατασκευῆς οἰκοδομὰς, μὲ τὴν θαλερότητα τῶν πέριξ λόφων, καὶ μὲ τὸν εἰς τὸ βάθος ὡς ἐν σκηνογραφία τεφρόχρουν ἐλαιώνα, ἀληθῶς παριστᾶ τοπίον, ἀντάξιον πίνακος γραφέντος ὑπὸ τινὸς μεγάλου καλλιτέχνου.

Μετὰ τὸν σταθμὸν ἡ γραμμὴ διασχίζει τὸν ἀμπελόφυτον ἐκεῖνον λειμώνα, οὗτινος ἡ ἔκτασις φθὰνει μακρὰν μέχρι τοῦ Παγασαίου, ἀμπελώνα πλουτοφόρον, ἀμπελώνα ἐξ οὗ παράγεται ὁ γενναῖος ἀρωματώδης καὶ εὔγευστος τῶν Πηλιορειτικῶν κωμῶν οἶνος, ἀμπελὼν ὅστις κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ τρυγητοῦ οὐδὲν διαφέρει ὡς πρὸς τὴν κίνησιν καὶ τὴν πληθὺν τῶν ἐν αὐτῶ διεσκορπισμένων τρυγητῶν τῶν ἐν Γαλλία οἰνοφόρων ἀμπελώνων, καὶ τὶς οἶδε ἂν διὰ τοῦ χρόνου δὲν ἀποκατασταθῆ καὶ ὡς πρὸς τὴν ποιότητα τοῦ οἴνου ὅμοιος ἐκείνου.

Μετὰ τὸν πρῶτον αὐτὸν λειμώνα τὸν εὐθαλῆ καὶ συνδένδρον, ὅν περιστέλλει πρὸς ἀνατολᾶς ὁ χείμαρρος Βρύχων ἡ γραμμὴ διερχομένη τὸν ἐπὶ τοῦ χειμάρρου αὐτοῦ, χειμάρρου σχεδὸν ἀειρρόου, ὡς καὶ τῶν πηγαίων ὑδάτων, ἁτινα διὰ τῆς κοίτης αὐτοῦ διοχετεύονται πρὸς τὴν παραλίαν, εἰσέρχεται εἰς τὸν ἄλλον λειμώνα τὸν τῶν Λεχωνίων. Τί εἶνε ὁ λειμὼν οὗτος, τί πλοῦτον καρπῶν παράγει, τί συστάδας ὀπωροφόρων δένδρων ἀνὰ πᾶν αὐτοῦ βῆμα παρουσιάζει, ἀδύνατον ἀληθῶς νὰ περιγραφῆ. Συνδυάσατε τὴν γονιμωτέραν θαλερότητα, ἀναπαραστήσατε διὰ τῆς φαντασίας ὅλας τὰς ἀποχρώσεις τοῦ πρασίνου χρώματος, φανταστεῖτε λόχμας συνδένδρους, συστάδας καρποφόρων δένδρων, βότρυς εὐχρώμους καὶ εὐγεύστους ὀπώρας, ὅλα ταῦτα ἐκτεινόμενα καὶ πολλαπλασιαζόμενα καθ’ ὅλας τὰς διευθύνσεις, καὶ ἴσως ἀμυδρᾶν ἰδέαν θέλετε σχηματίσει τοῦ θαλεροῦ καὶ πλουτοφόρου αὐτοῦ ἀπειρομεγέθους κήπου τοῦ Πηλίου, οὗτινος τὰ προϊόντα δὲν ἀμφιβάλλω, ὅτι σὺν τῷ χρόνω θέλουσιν ἀποκατασταθῆ περιζήτητα οὐχὶ ἀνὰ πάσαν τὴν Ἑλλάδα πλέον, ἀλλὰ ἀνὰ πάσαν τὴν Εὐρώπην.

Ἡ γραμμὴ ἡ διατέμνουσα τὴν περικόσμον αὐτὴν ἔκτασιν, σταματᾶ εἰς τὰ Ἄνω Λεχώνια, ἐκεῖ ἔνθα λέγεται ὅτι διὰ νὰ γείνη ἡ παρέκλισις τῆς γραμμῆς συνήργησε μᾶλλον ἡ πολιτική, δηλαδὴ ἡ πολιτικὴ τῆς συναλλαγῆς  καὶ οὐχὶ τὰ συμφέροντα τοῦ κοινοῦ, ἀλλὰ περὶ τούτου δὲν πρόκειται ἤδη.

Ἡ γραμμὴ αὔτη τοῦ σιδηροδρόμου, ἡ ἐπὶ τὲ τοῦ παρόντος ὡς καὶ τοῦ μέλλοντος τῆς Πηλιορείτιδος χώρας, κατὰ πολὺ μέλλουσα νὰ συμβάλλη διὰ τῆς πιθανολογουμένης προεκτάσεώς της, γραμμὴ διὰ τὴν ὁποίαν δικαίως θὰ ὑπερηφανεύεται ἡ πόλις μας, διὰ τὴν ἐξ αὐτῆς προσδωκομένην ἀνάπτυξιν τοῦ ἄλλου κόσμου της, σχεδιασθεῖσα κατὰ τὸ πλεῖστον ὑπὸ τοῦ τόσον ἀτυχήσαντος διευθυντοὺ τῶν θεσσαλικῶν σιδηροδρόμων μακαρίτου Κοστονόβλ, διέτρεξε τὸν κίνδυνον νὰ μείνη ἴσως ἐπὶ πολὺ ἡμιτελὴς ὡς ἐκ τοῦ ἀλλοφρονήσαντος Κοστονόβλ, ἂν τὸ συμβούλιον τῶν Θεσσαλικῶν Σιδηροδρόμων, κατιδὸν καὶ ἀναγνωρίσαν τὸν κίνδυνον, δὲν διεπιστεύετο τὰς τύχας αὐτοῦ ὡς καὶ ὅλης της γραμμῆς εἰς τῶν ἐκ τῶν συμβούλων τῆς Ἐταιρίας κ. Εὐχάριστον Κηρύκον, τὸν γνωστὸν πρωτοεργάτην  τῆς κατασκευῆς τῶν θεσσαλικῶν σιδηροδρόμων.

Ἐχρειάσθη τῆ ἀληθεία ὁ δεξιὸς νοῦς τοῦ κ. Κηρύκου, ἡ παροιμιώδης φιλεργία τοῦ μεθ’ ὅλον τὸν κίνδυνον, εἰς ὅν ἐξέθεσε τὴν πολύτιμον ὑγείαν του, ὅπως ἀποκαθάρη ὅλην τὴν ἰλύν, ἡν ἡ ἀλλοφροσύνη τοῦ οἰκτρῶς τερματίσαντος τὸν βίον Κοστονόβλ εἶχεν ἐπισωρεύσει εἰς τὲ τὰς λεπτομερείας τῆς κατασκευῆς τῆς γραμμῆς αὐτῆς, ὡς καὶ τὴν ἐν γένει διοίκησιν τῶν θεσσαλικῶν σιδηροδρόμων, ἴνα ἡ γραμμὴ αὔτη τόσον ἐντελὴς καὶ εὐπαρρησίαστος παραδοθῆ εἰς τὴν χρῆσιν τοῦ κοινοῦ.

Φόρον εὐγνωμοσύνης τοῦ Πηλιορειτικοῦ λαοῦ ἀποτίοντες, μνημονεύομεν μεθ’ ὅσης ἠμὶν δυνάμεως τοῦ ὀνόματος τοῦ κ. Κηρύκου, ὅστις κατὰ τὸ πεντάμηνον διάστημα τῆς ἐδῶ διαμονῆς του, τόσον τελεσφόρως καὶ τόσον φιλοπόνως εἰργάσθη. Εἰς ἄλλους βέβαια ἐναπόκειται νὰ ἀποδώσωσιν αὐτῶ τὴν ὀφειλομένην ἠθικὴν ἀμοιβήν. Εἰς ἡμᾶς δὲν μένει ἢ ἐξαίροντες τὸ συντελεσθὲν ἔργον νὰ ἐκφράσωμεν τὴν λύπην μας ἐπὶ τῆ ἐκ τῆς πόλεώς μας καὶ τῆς διευθύνσεως τῶν Θεσσαλικῶν σιδηροδρόμων ἀποχωρήσει του, λύπην, ἢν ἐκτὸς ἡμῶν ἐξεδήλωσε καὶ ὅλη ἡ ἔγκριτος ἐνταῦθα κοινωνία, καὶ ἰδίως τὸ προσωπικὸν ὁλόκληρόν της ἐταιρίας, ὅπερ κατὰ τὴν πρὸ ὀλίγων ἡμερῶν ἀναχώρησιν τοῦ κ. Κηρύκου ἀθρόον προέπεμψεν αὐτὸν μέχρι τοῦ ἀτμοπλοίου, ἐκδηλοῦν λύπην τέκνων ἀποχωριζομένων φιλοστόργου καὶ πολυφιλήτου πατρός.        

Με το τρενάκι...

Συνεχίζοντας τις "διαδρομές" στο Πήλιο ας ...ταξιδέψουμε σήμερα με το τρενάκι ως τις Μηλιές! Ένα πολύ όμορφο κείμενο , γραμμένο πριν σαράντα χρόνια, του Σταύρου Βασαρδάνη, τότε μέλους της Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών και Δ/ντή του ΕΟΤ Βόλου:

120 χρόνια τρένο Πηλίου

1893-2013: 

120 χρόνια από την απόφαση κατασκευής του τρένου Πηλίου ως τα Άνω Λεχώνια.

Το τρενάκι κι ο Κοκοσλής

Πώς το τρενάκι ήρθε στα Λεχώνια κλπ

Ο Νικόλαος Κοκοσλής, κομματάρχης της περιοχής μας και βουλευτής τις χρονιές 1881, 1887, 1890 με το κόμμα των «Νοικοκυραίων». Στα 1892 προβλέποντας πως τις εκλογές θα τις κερδίσει ο Χαρ. Τρικούπης, άλλαξε στρατόπεδο με τη διάλυση της ΙΒ΄ κοινοβουλευτικής περιόδου. Έτσι πέρασε στις τάξεις των Τρικουπικών και βγήκε πάλι βουλευτής στις εκλογές της 3^ης Μαΐου, αφού κέρδισε ο Τρικούπης. Αυτό το έκανε για να εξυπηρετήσει τα δικά του συμφέροντα. Όμως μαζί με τις συμφερτικές του κινήσεις, ωφελήθηκε το Πήλιο, οι Μηλιές και πολύ περισσότερο τα Άνω Λεχώνια που έγιναν το κέντρο των χωριών της περιοχής.

Με τα ΦΕΚ 94/ 26-5-1893 και ΦΕΚ 108/10-6-1893, νομοθετήθηκε η κατασκευή της σιδηροδρομικής γραμμής Βόλου-Λεχωνίων, παρ’ όλες τις αντιδράσεις των κατοίκων. Αυτές οι αντιδράσεις είχαν σχέση με τις αποζημιώσεις των απαλλοτριώσεων που καθορίστηκαν σε εξευτελιστικές τιμές και που η εταιρεία Θεσσαλικών Σιδηροδρόμων δεν απέδιδε ποτέ. Ο Ν. Κοκοσλής δεν αντέδρασε ως εκπρόσωπος του λαού κι αυτό είχε την εξήγησή του.

Στη σύμβαση κατασκευής του έργου συμπεριλήφθη το άρθρο 26, όπου η Εταιρεία είχε υποχρέωση να φτιάξει και παρακλάδι γραμμής, από το σταθμό Άνω Λεχωνίων ως το ρέμα Κουφάλας. 

ΠΑΛΙΓΓΕΝΕΣΙΑ -εφημερίδα Αθηνών 27-8-1894

Εκεί βρισκότανε από τα 1875 ο μύλος και παραπάνω το μεταξουργείο του. Η διακλάδωση θα γινόταν μόνον αν το επέτρεπε η δημόσια οδός προς Άγιο Βλάση που τότε άρχισε. Αυτό δεν μπορούσε να γίνει λόγω ανηφόρας κι ο Κοκοσλής χάραξε κι έφτιαξε νέο δρόμο που τοποθετήθηκαν οι ράγες. Αυτός ανέβαινε στους πρόποδες του λόφου Νεβεστίκι και περνούσε πάνω από τον πύργο Σουλεϊμάν-Καραγιάννη, δίπλα από το τζαμί και το αρχοντικό Νικολαΐδη-Κασσιόπουλου (όπου ακόμη υπάρχει  εσοχή στον τοίχο της περίφραξης, όπου έμπαινε το κλειδί της γραμμής) κι εκεί κατέληγε. Βέβαια αποζημιώσεις δεν δόθηκαν στους ιδιοκτήτες και υπήρξαν αντιδράσεις. Όμως το έργο έγινε.

Ο χώρος για το "κλειδί" της γραμμής όπως είναι σήμερα
πάνω στο μαντρότοιχο του αρχοντικού Νικλαΐδη -Κασσιόπουλου.
Στο χάρτη όπου ο κίτρινος κύκλος πριν το σημείο Β..

Αντέδρασαν και πάλι οι Λεχωνίτες γιατί δεν ρωτήθηκαν και ο Γεώργιος Φιλάρετος έκανε ερώτηση στη Βουλή για το θέμα!

Βέβαια εδώ έχουμε και τη διαμάχη Γεωρ. Φιλάρετου-Κωστή Τοπάλη (ανεψιού από την Αριστέα αδελφή του Νικ. Κοκοσλή, που τον διαδέχτηκε στη Βουλή). Ο Φιλάρετος επεδίωκε την κατασκευή του τρένου ως τη Μηλίνα όπου κι η εκλογική του περιφέρεια, αλλά και ως τη Ζαγορά με προέκταση στο Νεοχώρι.  

(Διαβάστε περισσότερα για το Θεσσαλικό Σιδηρόδρομο: "Βόλος 1881-1955, ο χώρος και οι άνθρωποι" Βόλος  ΔΗΚΙ.)

Τα τρένα ...

Τα τρένα που φύγανε...από το Βόλο και ήρθαν στα Λεχώνια ανακαινισμένα 
και ενίοτε μασκαρεμένα!!!

1935- Δημητριάδος

Στο πάρκο Αγ. Γεωργίου

Άναυρος 1935

Στην Παναγία Τρύπα

Στις στροφές της Γορίτσας

1930-Σταθμός Άνω Λεχωνίων

2013- Άνω Λεχώνια

Γέφυρα Βρύχωνα

Η δεύτερη σε σειρά γέφυρα του τρένου Πηλίου -από το Βόλο- είναι αυτή του Βρύχωνα μπαίνοντας στα Κ. Λεχώνια. Μηχανικός του έργου ήταν ο Πάνος Καπερώνης και χτίστηκε στα 1917. (Σημ. Πάνω στη γέφυρα υπήρχε εντοιχισμένη μια ορειχάλκινη πινακίδα (μπρούντζινη) με στοιχεία κατασκευής της. μετά την τελευταία επισκευή δεν υπάρχει! 

Μέχρι τη δεκαετία του '80 χρησίμευε και για τη διέλευση αυτοκινήτων και πεζών. Δίπλα της νότια, φτιάχτηκε -λίγο στραβή- η γέφυρα που περνούμε προς Νότιο Πήλιο. Η σιδηροδρομική γέφυρα έπεσε σε αχρηστία, παρόλη τη συντήρηση και αναστήλωσή της από ευρωπαϊκό πρόγραμμα, αφού το τρενάκι δεν περνά πια.

Η γέφυρα Βρύχωνα στα Κάτω Λεχώνια πριν ανακαινιστεί.
(από τη συλλογή του ΔΗΚΙ)

Ένας θρύλος για τη θεμελίωση της γέφυρας (ο ίδιος είναι πανελλήνιος και όχι μόνον), καθώς και μια ιστορία "εκμετάλλευσής" του.

 Είναι αντίγραφο από το βιβλιαράκι έκδοση 1996, του Δημοτικού Σχολείου Κ.  Λεχωνίων με τίτλο  "ΤΟ ΧΘΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΣΗΜΕΡΑ ΤΩΝ ΚΑΤΩ ΛΕΧΩΝΙΩΝ" σελ. 34 

Εγκαίνια τρένου 1895

Τα εγκαίνια του τρένου στις 12 Οκτωβρίου 1895. Η φωτογραφία είναι μπροστά στον τότε σταθμό των Άνω Λεχωνίων και το ρεπορτάζ-κείμενο από τον "ΠΡΟΜΗΘΕΑ" του Ζωσιμά Εσφιγμενίτη.

Περιοδικό "Προμηθεύς" έτους 1985, Ζ΄,σελ 703

Τα αυθημερόν εγκαίνια στο Βόλο 
(Αρχείο Νικ. Μαστρογιάννη)

Πάλι η φωτογραφία των εγκαινίων στα Α. Λεχώνια
(με καλύτερη ανάλυση-από το αρχείο Νικ. Μαστρογιάννη)

Γεφύρια & σταθμός τρένου

Αποπεράτωση σιδηροδρομικής γραμμής

Στο τέλος Ιουνίου 1903 έγινε η αποπεράτωση σιδηροδρομικής γραμμής Άνω Λεχωνίων- Μηλεών.

Σε προηγούμενη ανάρτηση (εδώ) υπήρχαν δημοσιεύματα για την κατασκευή της.

Παρακάτω οι δημοσιεύσεις από το τέλος των εργασιών και την παραλαβή, έναν εκτροχιασμό και τα εγκαίνια.

Εφημερίδα "ΤΥΠΟΣ" , Βόλος Τρίτη 1-7-1903

Εφημερίδα "ΤΥΠΟΣ" , Βόλος Πέμπτη 3-7-1903

Εφημερίδα "ΤΥΠΟΣ" , Βόλος Σάββατο 5-7-1903

Εγκαίνια τρένου μπροστά στη Μηλιώτικη Σχολή
Μηλιές 1903 (Ελληνική & Ιταλική σημαία στους εξώστες)

Συνέχεια κατασκευής σιδηροδρόμου

Η σιδηροδρομική γραμμή Βόλου -Άνω Λεχωνίων κατασκευάστηκε ως το 1895, οπότε και λειτούργησε. Η συνέχεια της κατασκευής ως τις Μηλιές αποφασίστηκε το 1900 και τον επόμενο χρόνο άρχισαν οι εργασίες.

 Παρακάτω δείτε δημοσιεύσεις της βολιώτικης εφημερίδας "Η ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΛΑΟΥ" του 1901, που αναφέρονται στην πρόοδο της δύσκολης αυτής εργολαβίας, στα προβλήματά της, αλλά και στην τοπική κοινωνία:

Για το σιδηρόδρομο του Πηλίου υπάρχουν άλλες αναρτήσεις (εδώ) και (εδώ)

Γέφυρα Κουφάλας- Άνω Λεχώνια

Σταθμός Γατζέας

Γατζέα

Γατζέα

Γέφυρα Χ(Κ)αλορέματος (ΔΗΚΙ)

Γέφυρα Χ(Κ)αλορέματος (ΔΗΚΙ)