Τα Πλατανίδια το 1893

Μια ενδιαφέρουσα περιγραφή των Πλατανιδίων από το Ζωσιμά Εσφιγμενίτη, πριν από 122 χρόνια !

Άποψη του μαγαζιού Αλπάκη από τη σκάλα.
(Αρχείο Ν. Μαστρογιάννη)

Τὰ Πλατανίδια

Ἐν τῆ περιφερεία τῶν Ἀνατολικῶν Λεχωνίων κατὰ τὴν  παραλίαν ἐν σμικροτάτω μυχῶ τῆς θαλάσσης ὑπάρχει θέσις καλουμένη 
Π λ α τ α ν ί δ ι α  ἢ   Μ α γ α ζ ε ῖ ο ν. Αὔτη ἡ θέσις πρὸ 20 καὶ 25 ἐτῶν ἦτο ἕλος ἐν ὧ   βασίλευον οἱ βαθρακοί, ἀλλ’ ἀγοράσαντες αὐτὴν οἱ ἐπιμελεῖς καὶ φιλόπονοι Καραμπασιῶται μετεποίησαν τὸ ἕλος εἰς Ἠλύσιον πεδίον, καὶ κυρίως ἀφ’ ὅτου ὁ μακαρίτης Γιαννιὸς Ἀλπάκης ὠκοδόμησε τὴν μονώροφον οἰκίαν καὶ οἱ υἱοὶ αὐτοῦ Κωνσταντῖνος καὶ Νικόλαος ἀνώρυξαν πραγματικὸν ἀρτεσιανὸν φρέαρ δι’ οὐ ἀεννάως ἀνέρχεται καὶ ἀναβλύζει ἄνευ ἀντλίας ὕδωρ ἄφθονον […] Σήμερον δὲ ἀποκατέστη ἐπίνειον τῶν Λεχωνίων καὶ ἡ μόνιμος κατοικία καὶ τὸ κέντρον τῶν πέριξ ἁλιέων, ἅπαντες δὲ οἱ ἁλιεῖς ὁσάκις ἀργούσιν ἐκεῖ περιδιαβάζουσι ἀνασύροντες τὰ πλοιάρια των, διότι οἱ Ἀδελφοὶ Ἀλπάκη περιποιοῦνται αὐτοὺς ἐπαξίως. Ταύτην τὴν θέσιν ἐπισκεφθεῖς καὶ ἐγὼ κατὰ τὴν 18ην τοῦ παρελθόντος Ἀπριλίου μετὰ τοῦ πρώτου μου ἐξαδέλφου κ. Δήμ. Καμπυλάκη καὶ ἰδὼν αὐτὴν ἔμεινα ἔκθαμβος, διότι ἐγίνωσκον τὴν κατάστασιν αὐτῆς πρὸ χρόνων, πρὸς τῷ ἄλλω καλλωπισμῶ εἶδον τὰ ὀπωροφόρα δένδρα, περσομηλέας, κυδωνέας καὶ μηλέας (φερικαῖς), εἶδον λέγω αὐτὰ ἀνθοβολοῦντα καὶ τοὺς κυάμους κυματίζοντας, ἐκεῖ ὅπου πρὸ ὀλίγων χρόνων εἶχον οἱ ὄφεις τὰς φωλεᾶς τῶν καὶ οἱ πελαργοὶ τὴν βοσκὴν των, πρὸς τούτοις εἶδον νέαν μέθοδον καλλιεργείας. Οἱ ἀδελφοὶ Ἀλπάκη παρὰ τὸν καλῶς καλλιεργημένον περίβολον καὶ κῆπον ἔχουσιν καὶ ἄλλον χῶρον μὴ καλῶς καλλιεργούμενον ἕνεκα τοῦ βαλτώδους μέρους, ὡς ἐκ τούτου ὁ πατὴρ αὐτῶν ἐφύτευσε συκαμινέας, ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ δένδρον τοῦτο σήμερον δὲν εἶναι προσοδοφόρον ἀπέσπασαν αὐτᾶς καὶ ἀνώρυξαν τάφρους (χάνδακας) καθέτους πρὸς τὴν θάλασσαν ἐχούσας βάθος 1 μ. καὶ 50 % τοῦ μέτρου καὶ ἴσον πλάτος, μῆκος δὲ ἀόριστον. Ταύτας τὰς τάφρους ἐπλήρωσαν χονδρόβολα ἀπὸ τῆς θαλάσσης οὔσης πλησίον καὶ διὰ τοῦτο τὸ ἔδαφος καθίσταται γόνιμον καὶ εὔφορον, ὅθεν εὐχῆς ἔργου εἶναι, ἴνα οἱ ἔχοντες τοιαῦτα ἕλη ἀπὸ τοῦ ὅρμου Μηλίνας μέχρι Βώλου νὰ μιμηθῶσι τοὺς ἄνω εἰρημένους ἀδελφοὺς Ἀλπάκη, ὅπως καὶ οὗτοι ὠφεληθῶσι καὶ τοὺς ἀνὰ τὰ χωρία ἐλευθερώσουσιν ἀπὸ τοῦ μιάσματος καὶ τῶν ἀδιαλείπτων πυρετῶν ὡς καὶ τὰ Λεχώνια ἠλευθερώθησαν. Περὶ τούτου ἂς μαρτυρήσωσιν οἱ ἐπιζῶντες εἰσέτι γεροντότεροι ἠμῶν Λεχωνίται. 

Ἔμπροσθεν ταύτης τῆς θέσεως σώζονται παραλλήλως τῆ θαλάσση κεκαλυμμένα ἐρείπια […] ἐπιμήκη ἐπεκτεινόμενα πρὸς δυσμᾶς πολλῶν μέτρων διάστημα. Ταῦτα τὰ ἐρείπια κατ’ ἐμὲ εἶναι τοῦ δεκάτου τετάρτου αἰῶνος καθ’ ἢν ἐποχὴν κατεῖχε τὰ Λεχώνια ἡ οἰκογένεια τῶν Μελησσινῶν καὶ οἱ Λεχωνίται εἶχον διὰ θαλάσσης συγκοινωνίαν μετὰ τῶν ἐν Ἀλμυρῶ Πισαίων. Κατὰ τὸ δυτικὸν ἄκρον τῶν ἐρειπίων ὑφίσταται ἐρημοκκλήσιον τῆς Παναγίας καλούμενον ἐν ὧ τὸ πρῶτον Σάββατον τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς ἄγουσι διασκεδαστικὴν πανήγυριν, ἴνα μὴ καὶ οἱ ἐκεῖ προσερχόμενοι μείνωσιν ὑποδεέστεροι τῶν ἐν Βώλω καὶ Ἀγριᾶ πανηγυριστῶν.

 [Από το περιοδικό ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ- Ιούνιος 1893 -αριθμ. ΝΔ΄, σελ. 438-9]

Η ακτή Πλατανίδια

Μπήκαμε-τουλάχιστον ημερολογιακά- στο καλοκαίρι! 

Η λεχωνίτικη πλαζ των Πλατανιδίων (ΕΔΩ) περιμένει στα καταγάλανα νερά της τους χωριανούς κι όχι μόνον για να την απολαύσουν! 

(Χτεσινές δροσερές, σχεδόν ηλιόλουστες φωτογραφίες!) 

Άγιοι Θεόδωροι- Πλατανίδια

Των Αγίων Θεοδώρων στα Πλατανίδια

Κάθε χρόνο γιορτάζει ο ναός "τ' Αϊ-Θόδωρου" που είναι χτισμένος πάνω στην πλατανιδιώτικη παραλία. 

Σήμερα γίνεται απλά εσπερινός και λειτουργία. Στα παλιότερα χρόνια όμως παρόλο που συγκοινωνία δεν υπήρχε, η γιορτή ήταν ένα γεγονός για τους ντόπιους, αλλά και τους κοντοχωριανούς που συνδύαζαν το προσκύνημα-εορτασμό με εκδρομή και γλέντι! 

 Κάπως έτσι γιορτάζονταν οι Άγιοι Θεόδωροι στα Πλατανίδια:

Στην ανταπόκριση της εφημερίδας οι Λεχωνίτες
θα βρουν ονόματα και πρόσωπα που σήμερα δεν υπάρχουν...
Πολλοί στα ονόματα, ίσως ν' αναγνωρίσουν γονείς, 
θείους, συγγενείς κ.ά.
Σίγουρα όμως τους παππούδες και τις γιαγιάδες τους!

Πλατανίδια

Πλατανίδια ή όρμος των Λεχωνίων

Τα Πλατανίδια από δυτικά

Πλατανίδια & Μαλάκι

[ Περνάμε την Αγριά κι αντικρύζομε την καταπράσινη γλώσσα των Λεχωνίων που την έχει μεταμορφώση η φιλεργατικότης των κατοίκων εις ένα ευφορώτατον και θαυμάσιον παράδεισον. Το πράσινο την πλημμυρίζει παντού και ο πλούτος της μαντεύεται αφθονώτατος.

Τα Πλατανίδια τοποθεσία μαγευτική με τα λίγα σπιτάκια της μας δείχνουν τη σκάλα της φορτώσεως των φρούτων, παρουσιάζοντάς μας ταυτόχρονα και ένα θαυμαστό παράδειγμα ανθρωπίνης εργατικότητος. Άλλα χρόνια  παλαιότερα δεν ήτο εδώ παρά ένα απέραντο, δολοφονικό έλος που σκορπούσε ολόγυρα τον πυρετό και το θάνατο. Από το έλος αυτό οι γύρω κάτοικοι εδημιούργησαν μια πλουσιωτάτη φυτεία που σήμερα σκορπίζει τον πλούτο, με τα οπωροφόρα του δέντρα και τους άλλους ολόγυρα κήπους.

Λίγο παραπέρα το Μαλάκι τοποθεσία απέναντι ακριβώς στον μπάτη θα είταν ονειρώδης καλοκαιρινή διαμονή. Δυστυχώς όμως παρ’ όλη την καλλιέργεια των φρούτων που έχει μοναδική απόδοση, ένα έλος καταστρέφει όλα του τα θέλγητρα και το κάνει νοσηρώτατο. Ας ελπίσουμε πως πολύ γλήγορα θα καταστραφή και μάλιστα από ιδιωτική πρωτοβουλία γιατί αφ’ ενός, ειμπορεί με απλό στράγγισμα να ξηρανθή κατά μέγα μέρος, αφ’ ετέρου δε το έδαφος του είνε τόσον γόνιμο ώστε και ως επιχείρησις είνε κερδοφόρος η αποξήρανσίς του.]

(ΘΕΣΣΑΛΙΑ, Τετάρτη 3 Αυγούστου 1922)

Παλαιοχριστιανικά μνημεία στα Πλατανίδια

Στην παραλία του οικισμού Πλατανίδια, κοντά στα Άνω Λεχώνια Βόλου, κατά το 1966 και 1967, είχαν επισημανθεί λείψανα παλαιοχριστιανικής βασιλικής.

Κατά την ανασκαφική έρευνα το 1985, που κρίθηκε αναγκαία, λόγω κατασκευής από τη Νομαρχία Μαγνησίας πλατιάς παραλιακής οδού αποκαλύφτηκαν τα εξής μνημεία:

Βασιλική Α΄

Σε χώρο μήκους περίπου 30μ. Α.-Δ. και πλάτους περίπου 16μ. Β.-Ν., αποκαλύφτηκαν: Μικρό τμήμα αψίδας, ο βόρειος στυλοβάτης, τμήμα του βόρειου εξωτερικού τοίχου και τμήμα της τοιχοποιίας του νάρθηκα και των προσκτισμάτων προς Β., τρίκλιτης παλιοχριστιανικής βασιλικής. Το νότιο μισό καλύπτεται από το χωματόδρομο και τη θάλασσα.

Στο βόρειο μισό του κεντρικού κλίτους σώζεται δάπεδο σε μήκος 11,70μ. και πλάτος 2,10-2,75μ. Η κατάσταση διατήρησής του είναι καλή. Τα διακοσμητικά θέματα γεωμετρικά. Στις επιφάνειες υπήρχε ζωγραφικός διάκοσμος, τμήματα του οποίου σώθηκαν κατά χώραν.

Κατά την ανασκαφική έρευνα περισυλλέχτηκαν μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη, όπως τέσσερα τμήματα από αρράβδωτους κίονες, ένα ιωνικό κιονόκρανο, ένας πεσσίσκος, τμήμα ιωνικού κιονόκρανου με συμφυές επίθημα, τμήμα ημικίονα, θραύσματα από διάτρητα θωράκια με φολιδωτό διάκοσμο και πέντε χάλκινα νομίσματα.

Από τη σύγκριση των αποκαλυφθέντων λειψάνων της τοιχοποιίας συνάγεται ότι το αρχικό κτίριο είχε υποστεί μετατροπές, κυρίως στο χώρο του ιερού, πάνω στην αψίδα του οποίου υπάρχουν λείψανα τετράγωνου κτίσματος.

Από τα μέχρι τώρα οικοδομικά στοιχεία μπορεί να καθοριστούν οι διαστάσεις της βασιλικής ως εξής: μήκος περίπου 23μ. και πλάτος περίπου 11,50μ., και ως πιθανότερη χρονολογία της βασιλικής θα μπορούσε με αρκετές επιφυλάξεις να θεωρηθεί το τέλος του 4^ου αι. με αρχές του 5^ου αι. μ. Χ.

Βασιλική Β΄

Σε απόσταση 85μ. περίπου δυτικά της Βασιλικής Α΄, η ανασκαφική έρευνα αποκάλυψε το νότιο μισό περίπου και άλλης παλαιοχριστιανικής βασιλικής, από την οποία ήρθε στο φως η αψίδα, ο νότιος στυλοβάτης, ο νότιος εξωτερικός τοίχος, κατά το μεγαλύτερό του μήκος και το νότιο μισό του νάρθηκα.

Οι διαστάσεις της, από τα μέχρι τώρα οικοδομικά στοιχεία, μπορούν να οριστούν ως εξής: μήκος 30μ. περίπου και πλάτος 14,20μ., πλάτος νάρθηκα 3.30μ. Το βόρειο μισό της βασιλικής καλύπτεται από τον παραλιακό χωματόδρομο και το νότιο κλίτος βρίσκεται μέσα στη θάλασσα. Το Ιερό της βασιλικής βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με το πάτωμα του κεντρικού κλίτους. Η θέση της Αγίας Τράπεζας, σε σχήμα ορθογωνίου παραλληλογράμμου, προσδιορίζεται με βάθυνση του ψηφιδωτού κατά 0,80μ. Το σύνθρονο, που καταλαμβάνει το ημικύκλιο της αψίδας, δεν είναι ορατό, γιατί καλύπτεται από μεταγενέστερο ναΐσκο. Το κεντρικό κλίτος ήταν στρωμένο με μαρμάρινες πλάκες. 

Το πάτωμα του ιερού είναι στρωμένο με ψηφιδωτό δάπεδο με γεωμετρικό διάκοσμο.

Περισυλλέχθηκαν ένα επίθημα με σταυρό στη μια πλευρά και χρίσμα εγγεγραμμένο σε στεφάνι στην άλλη, μία βάση, θραύσματα από διάτρητα και αμφίγλυφα θωράκια, τμήματα από γείσα, θραύσματα από κιονίσκους, τράπεζες, παραστάδες, πλακοστρώσεις και ορθομαρμαρώσεις, σπαράγματα τοιχογραφιών και χάλκινα νομίσματα.

Από τα κτιριακά λείψανα, τα αρχιτεκτονικά μέλη, το ζωγραφικό διάκοσμο και τα ψηφιδωτά, η πιθανότερη χρονολογία της βασιλικής, με αρκετή επιφύλαξη, θα μπορούσε να είναι το β΄ μισό του 4^ου αι. 

Το κείμενο είναι της αρχαιολόγου Ασπασίας Ντίνα

 (Αντιγραφή από το δίγλωσσο βιβλίο «Ο Βόλος και η περιοχή του στην ιστορική τους διαδρομή» Βόλος 2004)

Οικισμός Πλατανίδια

Πλατανίδια ή Πλατανίδι.

"ΜΕΡΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ" Αργύρη Φιλιππίδη 1815

 Ιστορικός παράλιος οικισμός και επίνειο του χωριού Άνω Λεχώνια. Πήρε το όνομά του από το πλήθος των πλατανιών που υπήρχαν στην περιοχή. Ήταν ένας ελώδης τόπος και εστία ελονοσίας, μέχρι τις αρχές του 20^ου αιώνα, οπότε μετά άρχισαν και τα αποστραγγιστικά έργα. Το αποτέλεσμα ήταν να γίνει ο τόπος αυτός εύφορη γη για την καλλιέργεια αμπελιού, αχλαδιάς, κυδωνιάς και άλλων οπωροφόρων.

 Παλιότερα ήταν οικισμός ψαράδων και ναυτικών που δούλευαν στα ψαροκάικα και στα άλλα πλεούμενα αφού ήταν και «σκάλα» φόρτωσης εμπορευμάτων και προϊόντων της περιοχής. Επίσης οι γεωργοί έμεναν εκεί μόνο τους θερινούς μήνες ή πηγαινοερχόταν καθημερινά.

 Σήμερα είναι τόπος βασικά παραθεριστικής αλλά και μόνιμης κατοικίας, αφού έχει πυκνά δρομολόγια αστικής συγκοινωνίας με το Βόλο και απέχει απ’ αυτόν 13 χλμ. Έχει ξενοδοχεία, ψαροταβέρνες, καφέ και πολλά ενοικιαζόμενα δωμάτια.

 Ο Απ. Παπαθανασίου γράφει:
«Scala di Liconia ονομάζονται τα Πλατανίδια την περίοδο του 1236. Την ίδια περίοδο, στην περιοχή των Liconia (Λεχωνίων) μαρτυρείται η ύπαρξη παράλιου ε­μπορικού σταθμού (Scala) με εγκαταστάσεις κτηρίων και προσκτισμάτων, όπως και η συστηματική­ καλλιέργεια της αμπέ­λου και μουριάς.»

Ο Βαγ. Σκουβαράς στα «Λεχωνίτικα» γράφει:

«Στις αρχές του αιώνα (1900 μ.Χ.) στη Λεχωνίτικη παραλία και στη θέση «Πλατανάκια» (Πλατανίδια) υπήρχαν ερείπια μιας εκκλησίας, παλαιού βυζαντινού ναού στο όνομα της Αγίας Παρασκευής. Στη θέση αυτή ανέβλυζε κι αρκετό πόσιμο νερό. Όπως μαρτυρούν τη πηγή αυτή κάλυψε μια θαλασσινή πλημμύρα στις 14 Σεπτεμβρίου του 1840, που ήταν επακόλουθο μιας ραγδαιότατης βροχής».
ΥΓ : Σήμερα μπροστά από το ναό της Παναγίας (του Σχοινά) στο δυτικό άκρο της παραλίας, υπάρχουν ακόμη αυτά τα λείψανα (πιθάρια) που αναφέρει ο Βαγ. Σκουβαράς, βυθισμένα.