Τα 24 μαργαριτάρια του Πηλίου!

Ο   Αλέξανδρος Φιλαδελφεύς,υφηγητής της Αρχαιολόγίας εν τω Εθνικώ Πανεπιστημίω,  έγραψε στο βιβλίο του ΑΚΤΙΝΕΣ ΕΚ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ - Εντυπώσεις ταξειδιώτου, τυπωθέν «Εν Αθήναις», Τυπογραφείο Νικ. Ιγγλέση, 1897 και τούτο το κείμενο που αναφέρεται στα χωριά μας. Απολαύστε το! 

(Τονισμός και γλώσσα παραμένουν όπως στο πρωτότυπο). 

---------------------------------------------------

Τὰ 24 μαργαριτάρια τοῦ Πηλίου. Τὸ ἀριστοκρατικὸν βουνόν.

Τὰ 24 τοῦ Πηλίου εἶναι τὰ 24 μαργαριτάρια του. Ὁλόκληρον ἀδαμαντοκόλλητον περιδέραιον ἐρριμένον ἐπὶ τῆς ράχεως ἑνὸς ὅρους. Εἰς ὀλίγιστα μέρη τοῦ κόσμου θὰ ἀπαντήσητε τοιούτου ἐξόχου φυσικοῦ κάλλους τοποθεσίας ὡς τὰς τῆς Πορταριᾶς, τῆς Ζαγορᾶς, τῆς Μακρυνίτσας, τοῦ Ἀνηλίου, τοῦ Κισσοῦ καὶ ἄλλων. Ἀλλὰ δὲν εἶνε μόνον τὸ φυσικὸν κάλλος. Αἳ πολίχναι ἢ κωμοπόλεις αὖται –διότι κάθε ἄλλο ἢ χωρία δύνανται νὰ ὀνομασθῶσιν κοινωνίαι τοιαύτης ἀναπτύξεως καὶ πολιτισμοῦ – παρέχουσι παντοίας εὐγενεῖς καὶ ὑψηλᾶς ἀπολαύσεις, ὁ δὲ βίος ἐν αὐταῖς εἶναι μᾶλλον καλλιτεχνικὸς καὶ πνευματικὸς ἢ ἀγροτικός.

Ἐκεῖ κατὰ τὰς νύκτας ἀπὸ καταφώτων αἰθουσῶν καὶ πολυτελεστάτων μεγάρων θ’ ἀκούσητε μελωδίας ἐπὶ κλειδοκυμβάλου καὶ σονάτας τοῦ Μέδελσον, ἐνῶ δ’ ἡ σελήνη κατωθεν θὰ σᾶς περιγράφη ἀμυδρῶς ὡς ἐν ὀπτασία τοῦ πόντου τὰς πτυχᾶς καὶ τὸν δίκην γυμνοῦ ὡραίας γυναικὸς ἀφρώδη κόλπον τῶν Παγασῶν, συγρόνως ἀπὸ παραθύρου θὰ συναρπάζη ὑμᾶς ἡ γλυκυτάτη φωνὴ εὐσταλοῦς νεάνιδος ἀδούσης τὴν μαγευτικὴν καὶ ἁρμονικωτάτην λεμβωδίαν τῆς Γκράν-βία…

Οἱ συνοικισμοὶ οὗτοι προήχθησαν ἰδίως ἐπὶ Τουρκοκρατίας, ὄτε φεύγοντες τὰς πεδιάδας καὶ τὰ’ ἀναπεπταμένα μέρη οἱ δυστυχεῖς χριστιανοὶ ἐζήτουν ἄσυλον εἰς τὰς κορυφᾶς τῶν ὀρέων. Τὰ χωρία ταῦτα ἀποτελούσιν τὴν Θεσσαλικὴν Μαγνησίαν (ἐπαρχίας Βόλου καὶ Ἁγιᾶς) ἀπὸ τῆς κοιλάδος τῶν Τεμπῶν μέχρι τοῦ Αἰαντείου ἀκρωτηρίου ἐκτεινομένην. Οἱ Θετταλομάγνητες οἱ ἀπόγονοι τῶν Κενταύρων καὶ Λαπιθῶν εἶνε ἀντάξιοί του προπάτορος αὐτῶν, τοῦ σοφωτάτου Χείρωνος.

Υ. Γ.

Στα 1894 ο ιταλικός μελοδραματικός θίασος «Γκονζάλες» επισκέφτηκε την Aθήνα πηγαίνοντας στην Aλεξάνδρεια και έπαιξε ανάμεσα σε άλλα λυρικά έργα του ρεπερτορίου του και ένα άγνωστο στους Aθηναίους, μέχρι εκείνη τη στιγμή έργο των Federico Chueca (1846-1908) και Joaquín Valverde (1846-1910), την «La Gran Vía». H παράσταση ήταν αποκάλυψη. Oι Aθηναίοι ξαφνιάστηκαν και για ένα διάστημα δεν ήταν βέβαιοι πώς να χαρακτηρίσουν το περίεργο έργο που είδαν μπροστά τους της ελαφρής μουσικής ευ- ρωπαϊκής σκηνής. Η «Γκραν Bία» έδωσε έκφραση στην αίσθηση του καιρού τους, γι’ αυτό και το αναφέρει ο συγγραφέας. 

(Πηγή: H γένεση της αθηναϊκής επιθεώρησης. Το μουσικό θέατρο που κατέκτησε τους Aθηναίους- Θοδ. Xαντζηπανταζής- H KAΘHMEPINH -ΕΠΤΑ ΗΜΕΡΕΣ- KYPIAKH 5-4-1998)

Να και το κομμάτι που αναφέρει ως «μαγευτικήν και αρμονικωτάτην λεμβωδίαν» (Mazurca de los marineritos de La Gran Vía)!

Τὸ Πήλιον ὡς φρουτιέρα !

Πάλι ο  «υφηγητής της Αρχαιολόγίας εν τω Εθνικώ Πανεπιστημίω» Αλέξανδρος Φιλαδελφεύς, απ' το βιβλίο ΑΚΤΙΝΕΣ ΕΚ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ -Εντυπώσεις ταξειδιώτου -1897, σε ένα εξαιρετικό κείμενο με πολύ όμορφες περιγραφές...(σελ. 7-8)

Τὸ Πήλιον ὡς φρουτιέρα ! [...]

[...] Εὐρισκόμεθα πρὸ τοῦ Βόλου. Τὰ θέαμα εἶνε ὄντως θαυμαστόν. Ὀλιγίστους λιμένας ἔχει νὰ ἐπιδείξη ἡ Ἑλλὰς ὁμοίου κάλλους, εὐρύτητος, κανονικότητος καὶ γραφικότητος. Ἰδίως τὸ ὄπισθεν ἄποπτον, τὸ ἐξέργον της εἰκόνος, τὸ φόντο, ὡς θὰ ἔλεγε ζωγράφος ἢ φωτογράφος, εἶνε ἐκ τῶν σπανιωτάτων, ἐξ ὧν δύναται νὰ ἴδη ὀφθαλμὸς περιηγητοῦ.

Κατὰ μῆκος πέρα-πέρα διήκει κατάφορτον ἀπὸ δένδρα, ἀπὸ θάμνους, ἀπὸ ρύακας καὶ χαράδρας τὸ Πήλιον, αὐτὴ ἡ φρουτιέρα τῆς Θεσσαλίας, αὐτὸ τὸ κάνιστρον, ὅπερ νομίζετε ὅτι κατεσκεύασε περιφανὴς ζαχαροπλάστης διὰ καμμίαν χοροεσπερίδα ἢ διὰ τινὰ ἑορτάζουσαν μὲ φλογερὰ ’μάτια Μαρίαν ἢ Καίτην! ... Καὶ ὄντως τί ὀπώρας ἐπιθυμεῖτε καὶ δὲν ἔχει! Ἂς καταθέσωσι τὰ κάνιστρα τῶν ὅλοι οἱ ὀπωροπῶλαι τῶν Ἀθηνῶν καὶ εὐθὺς τὸ Πήλιον θὰ τὰ ὑπερεκχειλίση μὲ κάστανα, μὲ μῆλα, μὲ κεράσια καὶ φράουλαις, μὲ μέσπιλα καὶ ἀχλάδας, μὲ ροδάκινα καὶ ρόδια. Ἀφίνω τὰς ἐλαίας, ὧν οὐκ ἐστιν ἀριθμός! Καὶ δὲν συνθλίβονται μὲν αὖται πάντοτε δὶ’ ἔλαιον, ἴσως διότι τὸ κάλλος αὐτῶν ἀναχαιτίζει τοὺς κτήτορας καὶ πωλητάς, ἀλλ’ ἂφ’ ἑτέρου οἶον ἔδεσμα καὶ οἶον παραφορητὸν ὀρεκτικόν! Πράσιναι, πράσιναι καὶ στρογγυλαὶ ἀναπολούσι τὴν ὑδρόγειον, ἑξαιρέσει ἐννοεῖται τῆς λευκῆς ἐκ πετρῶν καὶ κόνεως Ἑλλάδος... – καὶ ἐν γένει τὰς πολλάς γεωσφαίρας. Οὕτω μακρόθεν φαίνονται καὶ αὐταὶ συμπεπυκνωμέναι καὶ μικροσκοπικαὶ ὡς αἳ ἐλαῖαι...

Τῶν Καλαμῶν τουναντίον αἳ ἐλαῖαι εἶνε ἐπιμήκεις καὶ τορπιλλοειδεῖς. Ἔχουσιν ἐχθρικῶν βλημάτων σχῆμα καὶ νομίζετε ὅτι εἰσερχόμεναι εἰς τὸν στόμαχον θὰ τὸν διατρήσουν ὡς μύδροι ναρκοβόλων.

Ἡ Παλλὰς Ἀθηνᾶ ἠδύνατο ὑπὸ τῶν Πηλίων ἄριστα νὰ διεκδικηθῆ ὡς Πηλιᾶς Ἀθήνη μὲ δύο-τριῶν ψηφίων μεταλλαγήν, διότι ὁ ἐλαιῶν τοῦ Πηλίου εἶνε ἀπειράκις θαλερώτερος τοῦ τῶν Ἀθηνῶν.

Ἐδῶ ἰσχύει τὸ τῆς παροιμίας: «Ἄλλοι ἔχουν τώνομα καὶ ἄλλοι τὴν χάρη»...

Ἡ ὁλικὴ ποσότης τῆς παραγωγῆς αὐτῆς ὑπολογίζεται εἰς 50,600,000 ὀκάδες ἐλαιῶν κατὰ διετίαν καὶ εἰς 6 ἑκατομμύρια ὀκὰδν ἐλαίου (ὑπολογιζομένων 7 ὀκάδων ἐλαιῶν διὰ 1 ὀκᾶν ἐλαίου). Ἡ δὲ ἐπαρχία εἰσπράττει ἐτησίως ἐκ τῶν ἐλαιῶν δραχμᾶς περίπου 3,500,000. Ἀλλ’ ἠδύνατο καὶ τριπλάσιον ν’ ἀποφέρη, ἐὰν ἡ ἀσθένεια δὲν παρέβλαπτε τὴν παραγωγήν, ὡς λέγει ὁ γνώστης πάντων τούτων κ. Τοπάλης ἐν τοῖς περὶ Θεσσαλίας πολυτίμοις αὐτοῦ ἄρθροις.

            Μῆλα παράγει περὶ τὸ 1 ἑκατομμύριον ὀκάδας κατὰ διετίαν. Πατάτας 1 ἑκατομμύριον ἐπίσης. Κάστανα 600,000. [...]

Τα Λεχώνια, το Φάληρον του Βόλου κλπ

Ο  «υφηγητής της Αρχαιολόγίας εν τω Εθνικώ Πανεπιστημίω» Αλέξανδρος Φιλαδελφεύς, έγραψε το βιβλίο ΑΚΤΙΝΕΣ ΕΚ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ -Εντυπώσεις ταξειδιώτου. Τυπώθηκε «Εν Αθήναις» στο τυπογραφείο του Νικ. Ιγγλέση, στα 1897. 
Ο τίτλος τα λέει όλα. 
Εδώ παρακάτω θα δούμε το πανέμορφο κείμενο που αναφέρεται στο χωριό μας στα τότε Πέρα, σήμερα Άνω Λεχώνια. 

(Τονισμός και γλώσσα παραμένουν όπως στο πρωτότυπο). 

---------------------------------------------------

Τὰ Λεχώνια, τὸ Φάληρον τοῦ Βόλου. Ὁ κόλπος τῆς Γενεύης. Τὸ μεταξουργεῖον.

Τὰ Λεχώνια εἶνε τὸ Φάληρον τοῦ Βόλου, εἶνε τὸ Ραμλὶ του μᾶλλον, διότι ὁ Βόλος καὶ τὸ Πήλιον εἶναι χῶραι ... αἰγυπτιακαί. Ὁ Ρενᾶν μὲ ὅλην τὴν σοφίαν του πολὺ λανθάνεται λέγων ὅτι ἡ Αἴγυπτος δὲν ἔχει ὅρη. Ἐλησμόνησε τὸ Πήλιον, ὅπερ εἶνε ὅρος ... αἰγυπτιακὸν ! Τοσοῦτοι Αἰγύπτιοι κατεσκήνωσαν ἐπ’αὐτοῦ μετὰ τῶν χελιδόνων φεύγοντες καὶ αὐτοὶ πρὸς τὰ δροσερά του Πηλίου ἐνδιαιτήματα !

Τὰ Λεχώνια εἶνε ὅ,τι τὸ Λῖδο διὰ τὴν Βενετίαν καὶ τὸ Montreux διὰ τὴν λίμνην τῆς Γενεύης. Τὴν ἀναφέρομεν δὲ αὐτήν, διότι ἐκεῖθεν, ἀπὸ τῶν Λεχωνίων, δύνασθε νὰ στοιχηματίσητε  ὅτι ὁ πρὸ ἠμῶν Παγασητικὸς κόλπος εἶνε αὐτὸς ὁ κόλπος τῆς Γενεύης. Τοιαύτη καταπληκτικὴ ὁμοιότης ! Ἂλλ’ ἀναβῆτε πρὸς τὰς ὑπωρείας τοῦ Πηλίου, ἐκεῖ ἐπάνω πρὸς τὰ «Κυπαρίσσια», διότι ὁ κ. Κοκοσλῆς περιμένει…

Οἶον κάλλος, οἶον θέαμα ! Τί μέθη φύσεως ἐκεῖθεν καὶ μάλιστα ἀπὸ τοῦ Πύργου του !

Σπανίως ἐν τῷ βίω ἠσθάνθην τοιαύτην μαγείαν διὰ πανόραμα φύσεως καὶ ἐν τούτοις ὁ ὀφθαλμός μου εἶνε ἀρκετὰ ἠσκημένος ἐκ τοσούτων  ἤδη τοπογραφιῶν. Ἄλλως τε νομίζω ἀρκεῖ νὰ εἶνε τὶς Ἀθηναῖος διὰ νὰ γνωρίζη κάτι ἀπὸ τοποθεσίας, ἂν καὶ ὑπάρχουσι σατυροειδεῖς τινὲς Ἀθηναῖοι λόγιοι ἀγνοοῦντες ἀκόμη τὸν Ὑμηττὸν καὶ θέτοντες τὴν Παρνηθα εἰς τὴν θέσιν ἐκείνου... Ὥστε εἰς τὴν Ἑλλάδα καὶ μετὰ τὴν Γιγαντομαχίαν ἐξακολουθεῖ ἡ αὐτὴ δεινὴ τῶν ὀρέων μεταφορὰ καὶ ἀνακύλησις !

Ἀπὸ ἐκείνου τοῦ Πύργου τὸ θέαμα δὲν περιγράφεται μὲ μελάνην καὶ ἐπὶ χάρτου. Χρειάζονται μέλη, χορδαὶ καὶ τετράχορδα. Διότι δὲν εἶνε μόνον γραμμαὶ καὶ χρώματα, δὲν εἶνε μόνον σχήματα καὶ γραφικαὶ ἀπόψεις. Εἶνε πλέον τί τὸ πανόραμα ἐκεῖνο. Εἶνε πανάκουσμα καὶ παναρμόνιον συγχρόνως. Σᾶς ἀρέσει ἡ λέξις; - Ἀδιάφορον ! Ἀποβλέψατε εἰς τὸ νόημα, διότι ἐκφράζει τὸ πράγμα. Ὅταν ἵστασθε ἀπὸ τοῦ ἐξώστου τοῦ Πύργου τοῦ Κουκουσλῆ δὲν βλέπουσι μόνοι οἱ ὀφθαλμοί, ἀλλὰ καὶ τὰ ὦτα  κατακηλοῦνται ὑπὸ θειοτάτης τινὸς συμφωνίας, ἤτις μαγεύει ὡς μεγαλοπρεπεστάτης ὀρχήστρας μακρυνή ἀπήχησις.

   Ἀλλὰ καὶ ἔσωθεν ἔχομεν ἄλλου εἴδους θελκτικὸν θέαμα. Ἐνταύθα εἶνε ἡ σιγώσα καὶ τροφοδότις ἐργασία τῶν χειρῶν, ἤτις θέλγει καὶ συγκινεῖ. Σειρὰ κορασίδων 8, 10, 12 ἐτῶν, χωρικῶν μὲ ἁπλᾶς ἀγροτικᾶς περιβολᾶς ἐν μεγίστη τάξει καὶ μουσικῶ ρυθμῶ ἐκτυλίσσουσι καὶ ἀπομονούσι τὸν λεπτότατον μετάξινον μίτον ἐκ τοῦ κουκουλίου.

   Μετὰ τινὸς δὲ στρατιωτικῆς πειθαρχίας τελεῖται ἅπασα ἡ ἐργασία αὔτη ! Ἄνωθεν πρεσβυτέρα χωρικὴ ἱσταμένη ἐν ὢ μέσω, ὡς ἀπ’ ἄμβωνος ἱεροκῆρυξ, ἐποπτεύει τὰς κατωθεν μικρᾶς ἐργάτιδας. Τὸ δ’ ἐργαστήριον ὁλόκληρον διευθύνει καὶ ἐπιτηρεῖ μοναχός, γλυκυτάτης φυσιογνωμίας μὲ γένειον θὰ ἐλέγετε μετάξινον, τόσον εἶνε ἁπαλὸν καὶ λεῖον !

   Ὅταν περιφέρησθε ἀνὰ τὰ διάφορα τμήματα τοῦ ἐργοστασίου σχεδὸν δὲν πείθεσθε, ὅτι εὐρίσκεσθε ἐπὶ ράχεως ἑλληνικοῦ ὅρους, τοιαύτη ἐν πάσι κυριαρχεῖ τάξις καὶ εὐκοσμία !