Πηλιορείτες κοτσαμπάσηδες και Επανάσταση

Για σήμερα ανάγνωσμα σχετικό με τους κοτσαμπάσηδες του Πηλίου στα χρόνια της Επανάστασης. (Αυτοί είχαν πολλά να χάσουν, αντίθετα με το λαό που θα έχανε τη σκλαβιά του! )

Πηλιορείτες προύχοντες (Αγήνωρ Αστεριάδης)

Είναι κείμενο του Γιάνη Κορδάτου, στην ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ ΤΕΧΝΗΣ της 25 Μαρτίου 1955, σελ. 167-8. 

[…] Θα κλείσουμε όμως το σημείωμά μας με τα προδοτικά φερσίματα μερικών κοτζαμπάσηδων του Πηλίου. Εκεί άρχισε η Επανάσταση στις 7 του Μάη 1821. Δεν κράτησε όμως παραπάνω από ένα μήνα γιατί οι προύχοντες αντιδράσανε από την πρώτη μέρα. Αν κρατούσε η Επανάσταση στον Κίσσαβο και στο Πήλιο και παράλληλα ξεσηκώνονταν τον ίδιο καιρό τα χωριά του Ολύμπου, η Νιάουσα η Βέρροια οι Σέρραις και η Χαλκίδα, η ανταρσία του Αλή Πασά στην Ήπειρο δε θάσβυνε. Έτσι ο Μωριάς και η Ρούμελη θα μπορούσαν να οργανώσουν ταχτικό στρατό και να δώσουν αποφασιστικό χτύπημα στους Τούρκους.
Οι προύχοντες όμως της Θεσσαλίας, της Μακεδονίας και της Εύβοιας αντιδράσανε. Μόνο σε μια γωνιά τού Πηλίου στην περιοχή του Τρίκερι βάσταξα η φλόγα της Επανάστασης ως το 1823. Μα έσβυσε από το φιλοτουρκισμό των κοτζαμπάσηδων και του ανώτερου Κλήρου.
Στην Εθνοσυνέλευση του 1823 και στη συνεδρίαση της 25 Μάη διαβάστηκε αναφορά σταλμένη απ’ τους πατριώτες του Πηλίου που μαζί με άλλα έλεγε και τόνιζε πως ο κοτζαμπάσης της Ζαγοράς Κασσαβέτης, της Δράκιας Λογοθέτης, του Κατωχωριού Στίβας, παρακινούσαν τους επαναστάτες Πηλιορείτες να παραδώσουν τα όπλα και να υποταχθούν. 

Κι’ επειδή οι πατριώτες δεν τους άκουσαν, οι προδότες αυτοί κατέβηκαν στο Κάστρο του Βόλου, οπλίστηκαν και μαζί με τους άλλους φιλότουρκους χτύπησαν τα επαναστατημένα χωριά. (βλ. Αρχεία Ελλην. Παλιγγενεσίας τ. 5΄. 45-46). 

Τον ίδιο καιρό και ο αρχηγός των Επαναστατών του Τρίκερι Καρατάσος έγραφε στην Ελληνική Κυβέρνηση :
«...Επειδή αυτοί (οι κοτζαμπάσηδες) ετυφλώθησαν και τους οφθαλμούς των εκάμμυσαν• και τι λέγω, βοήθειαν εις ημάς και δεν λέγω ζημίας φανεράς, όπου τα στρατηγήματα των εχθρών γίνονται δι’ αυτών, των Οθωμανοφρονούντων Θετταλομαγνήτων;» (Π ε ρ ρ α ι β ο ύ: Απομνημονεύματα, Β,18). 

Υπάρχουν όμως και άλλα κείμενα. Ένας πατριώτης απ’ τα χωριά του Πηλίου γράφει στον αδερφό του που ήταν στην επαναστατημένη Ελλάδα.
«… Όσοι των Ελλήνων εφωτίσθησαν απ’ το πνεύμα τού πατριωτισμού και της ελευθερίας, αυτοί καταφρονήσαντες τα πάντα άδραξαν προθύμως τα όπλα και εκινήθησαν ενάντια των Τούρκων... Όσοι έμειναν αφώτιστοι —απ’ τους προύχοντες— οι τοιούτοι ούτε όπλα έδραξαν, ούτε κανένα χρήσιμον έδειξαν εις το Γένος, αλλ’ ευρίσκονται εισέτι ραγιάδες με άκραν την ευχαρίστησιν τυραννούμενοι υπό του (τουρκικού) ζυγού. Οι τοιούτοι ωστόσο παρηγορούνται αναμεταξύ των με ταύτα τα λόγια: «Εμείς εκάμαμε καλά, όπου δεν εσηκωθήκαμεν να λάβωμεν όπλα, επειδή αύτη η δουλειά όπου έκαμαν οι Έλληνες δεν είναι καλή, αυτή είναι κλέφτικη και όχι βασιλική...»
Άλλος πάλι πηλιορείτης στιγμάτιζε τους κοτζαμπάσηδες του Πηλίου γράφοντας:
«...Σεις μερικοί πώς εξεπέσατε να γίνατε έσχατοι ; τους οποίους σας ήξευρα κατά τούτο ως πρώτους (νοικοκυραίους) όταν ήμην εις αυτά τα μέρη ακόμη. Τι δυστυχία μεγάλη. Οι υιοί των γελαδαρέων και αστών και γεωργών έτρεξαν ταχύτερον απ’ τους υιούς των πλουσίων και αρχόντων εις τούτο το μέγα δείπνον της κοινής ημών μητρός. Και αυτοί (οι φτωχοί) προσπαθούσαν να την βγάλωσι απ’ τον βόρβορον καί να την παστρέψωσι με το αίμα των. Δεν είδες συ ο ίδιος κάν οφθαλμοφανώς τοσούτους και τηλικούτους νέους και γέροντας να πολεμούν εν ανδρεία ψυχής και αγαλλιάσει με τους κυρίους σας Οθωμανούς εις τον κατά Τρίκερι πόλεμον; οι οποίοι ηφάνισαν (1) σχεδόν δύο χιλιάδας εχθρών ;...»
------------------
1. Τα παραπάνω κείμενα είναι χειρόγραφα και βρίσκονται στη χειρόγραφη Συλλογή: Ο ι κ ο ν ό μ ο υ Ι ω ά ν ν ο υ Λαρισαίου, που την κατέχει σήμερα ο γιατρός Γιάννης Αντωνιάδης.

Γιάννης Κορδάτος (2)

Συνέχεια από  Κορδάτος (1) 

Παρακάτω υπάρχει η βιβλιογραφία του Κορδάτου. Κάποια βιβλία του υπάρχουν ακόμη στο εμπόριο, κάποια σε παλαιοβιβλιοπωλεία και κάποια ψηφιοποιημένα στο διαδίκτυο. Αν σας ενδιαφέρουν, μπορείτε να τα αναζητήσετε 
Όμως το πολυσέλιδο βιβλίο του (1015 σελίδες!) ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΒΟΛΟΥ ΚΑΙ ΑΓΙΑΣ , είναι τουλάχιστον για τους Πηλιορείτες και τους Βολιώτες "σημείο αναφοράς". 
Αυτήν τη σπουδαία ιστορική μελέτη πρέπει οπωσδήποτε να γνωρίζουν και να διαβάσουν, όσοι/ες θέλουν να ξέρουν την Τοπική Ιστορία μας.

Εκδόσεις 20ος ΑΙΩΝΑΣ, 1960

 Επίσης Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΘΕΤΤΑΛΟΜΑΓΝΗΣΙΑΣ - Α΄έκδοση & Β΄έκδοση (συμπληρωμένη και διορθωμένη από τον ίδιο το συγγραφέα, σελίδες 165). 

Α΄ έκδοση, 1930

 Β΄έκδοση ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ, Αθήνα 1983

Η προτομή του Γιαν. Κορδάτου στον Άγιο Γεώργιο στη Ζαγορά.
Αρχικά είχε τοποθετηθεί στο χώρο έξω από την ιστορική  Βιβλιοθήκη Ζαγοράς.
Την περίοδο της δικτατορίας των συνταγματαρχών (1967-74)
εξοβελίστηκε σε αποθήκη του σπιτιού του. 
Στα 1974 τοποθετήθηκε ξανά όπου και βρίσκεται, σε πλάτωμα στο σταθμό
κάτω απ' την πλατεία του Αγ. Γεωργίου, παρά τις ανιστόρητες αντιδράσεις πολλών. 

(Περισότερα για την προτομή του, μπορείτε να διαβάσετε στο βιβλίο του Νικ. Διαμαντάκου "Μνημεία και μνήμες από την ιστορία της Ζαγοράς", Βόλος 2014, 
απ' όπου και το αντίγραφο)

Γιάννης Κορδάτος (1)

Το ιστολόγιο αυτό μαζί με τα τοπικά θέματα, έχει σκοπό να αναδείξει και τους σημαντικούς ανθρώπους του τόπου μας, που κατά καιρούς διακρίθηκαν σε διάφορους τομείς. (βιογραφίες-έργο- εργογραφίες)

Ανάμεσα στους πνευματικούς ανθρώπους της Μαγνησίας εξέχουσα θέση κατέχει κι ο Ζαγοριανός  ιστορικός και πολυγραφότατος συγγραφέας, αλλά και δημοσιογράφος Γιάν(ν)ης Κορδάτος. 

Ο Γιάννης Κορδάτος ανάμεσα στους μεγάλους πνευματικούς άντρες 
της περιοχής μας.
(Χαρακτικό του Γουρζή στο Δημαρχείο Βόλου).

Η βιογραφία του Γ.Κορδάτου παρακάτω, είναι από την εισαγωγή στο βιβλίο του «ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΕΙΣ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑΝ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΕΦΑΛΑΙΟΚΡΑΤΙΑΣ» Γ΄έκδοση, ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ, Αθήνα 1974. Είναι γραμμένη από τον Θανάση Χ. Παπαδόπουλο.

 Επειδή είναι αρκετά αναλυτική και περιέχει και την εργογραφία του, την αντέγραψα. 

Η πρώτη απεργία στο Βόλο

Ο ζαγοριανός πολυγραφότατος ιστορικός Γιάνης Κορδάτος, στο βιβλίο του "ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΚΙΝΗΜΑΤΟΣ" Εκδόσεις Μπουκουμάνη -1972, γράφει και για τις πρώτες εργατικές απεργίες στο Βόλο. Επίσης δίνονται πολλές πληροφορίες -εκτός των γεγονότων- για το κλίμα που επικρατούσε στα εργατικά την εποχή εκείνη :

Πηλιορείτικο πανγκύρ'

Και (*) ο ιστορικός Γιάν. Κορδάτος, στο περιοδικό ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ, τεύχος 102, της 15-3-1931 και στις  σελίδες 308-9, γράφει για το πηλιορείτικο πανγκύρ' ! 

(*) Διαβάστε κι (ΕΔΩ) το παλιότερο κείμενο του Γεωργ. Αδρακτά. 

Ο Βενιζέλος στη Ζαγορά

Γιαν. Κορδάτος
(τμήμα χαρακτικού Γουρζή -Δημαρχείο Βόλου)

Το σπίτι του Κασσαβέτη στη Ζαγορά
(εφημ. ΘΕΣΣΑΛΙΑ-Διαδρομές 28-4-1013)

Σε προηγούμενη εγγραφή, (ΕΔΩ) είδαμε την πρώτη επίσκεψη του Ελευθερίου  Βενιζέλου σε Βόλο και Πήλιο. 

Η αθηναϊκή εφημερίδα ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ της 10ης Απριλίου 1912 και στις δύο πρώτες σελίδες της, έχει εκτενή ανταπόκριση του ζαγοριανού φοιτητή τότε και μετέπειτα μεγάλου ιστορικού Γιάννη Κορδάτου. 

Αξίζει να τη δούμε, σε αντιγραφή (το κείμενο της εφημερίδας ήταν δυσανάγνωστο) αφού περιγράφει γλαφυρά πολλά στιγμιότυπα: 

ΖΑΓΟΡΑ 6 Ἀπριλίου. -Τοῦ ἀνταποκριτοῦ μας-

Ἀκούραστος, ἀτσαλένιος, νεάζων, σφριγηλός ὁ κύριος Πρόεδρος πρωΐ πρωΐ βγῆκε περίπατο ν’ ἀναπνεύση τόν ἀνοιξιάτικο ἀέρα γεμάτον ἀπό τήν εὐωδία τῶν λουλουδιῶν καί ν’ ἀκούση τό τραγούδι τῶν ἀηδονιῶν.Πῆγε μέ τήν κυρίαν Μαρήν Κασσαβέτη καί μέ τήν ἀκολουθίαν του στήν βυζαντινοῦ ρυθμοῦ ἐκκλησίαν τῆς «Μεταμορφώσεως», θαυμάζων τήν βλάστησιν τῶν ὀρμανιῶν καί τό γαλανό χρῶμα τῆς ἤρεμης θάλασσας τοῦ Χορευτοῦ.

Στό γύρισμα ἐδέχθη τάς ἀρχάς. Προπορεύεται εἰς τό ἰδιαίτερον σαλόνι τοῦ Πρωθυπουργοῦ ὁ εἰρηνοδίκης κ. Τριανταφύλλου, τριανταφυλλένιος καί γελαστός, τόν ἀκολουθεῖ ὁ Σχολάρχης κ. Κουραδέλος, σοβαρώτατος, κατόπιν μπαίνει μέσα πεταχτά πεταχτά ὁ δημοτικιστής καί ἑλληνικώτατος στήν καρδιά Ἀπόστ. Χατζηνικολάου δημοδιδάσκαλος, ἔπειτα κατά σειράν ὁ τελώνης Χορευτοῦ καί οἱ ἄλλοι δημοδιδάσκαλοι μετά τοῦ κλήρου τῆς Ζαγορᾶς ἐπικεφαλῆς ἔχοντες τήν μουρμουρίζουσαν σιλουέταν τοῦ Παπαλευτέρη. Ὁ Πρωθυπουργός κ. Βενιζέλος χαιρετᾶ καί συνομιλεῖ μέ κάθε ἕναν σχετικῶς μέ τήν ὑπηρεσίαν των.

 ΧΩΡΙΚΩΝ ΠΑΡΑΠΟΝΑ

Τό χθεσινό ἀπόγευμα εἶχαν ἔλθει καί πέντε-ἕξη χωρικοί ἀπό τά Φάρσαλα, ἦρθαν πεζή νά παραπονεθοῦν στόν προστάτην των, στόν πατέρα τῆς φτώχειας, στόν λατρευτόν του Ἑλληνικοῦ λαοῦ,  γιά τά βάσανα πού τραβοῦν ἀπό τούς τσιφλικάδες, ἦρθαν νά ποῦν τόν πόνο τους.

Τό βράδυ-βράδυ μέ ἕνα τρέξιμο ἐξαφνικό τοῦ καλομελετημένου ἀστυνόμου Ζαγορᾶς, ὅλοι ὅσοι  κάθουνταν μέσα στά καφενεῖα βγῆκαν ἔξω χειροκροτοῦντες τόν ἐρχόμενον μετά τῆς εὐγενικωτάτης κυρίας Κασσαβέτη πρωθυπουργόν εἰς τήν πλατείαν τήν δαφνοστολισμένην καί σημαιοστολισμένην.

Φτάνουν μπροστά στή Δημαρχία πότε ἔγινε ἀγνώριστη χάρις εἰς τόν δημογραμματέα Χρῆστον Σταμούλην. Ὁ βουλευτής κ. Κασσαβέτης διευθύνεται πρός τήν ἐκκλησίαν τοῦ Ἁγίου Γεωργίου.

Ὁ κ. Βενιζέλος τόν ἀκολουθεῖ ἐνῶ τά χειροκροτήματα ἐξακολουθοῦν.

Μπαίνουν μέσα στήν ἐκκλησία, ὁ πρωθυπουργός κάνει τόν σταυρόν του, βγάζει μία πενταρίτσα ἀπό τήν τσέπη του κι ἀγοράζει ἕνα κεράκι τό ὁποῖο ἀνάφτει μέ εὐλάβειαν. Κατόπιν περιεργάζεται διάφορα μέρη τῆς ἐκκλησίας, ἰδίως τό βυζαντινόν τέμπλον της. Ἡ κυρία Κασσαβέτη προθυμοτάτη νά δώση πάσαν πληροφορίαν. Ζητεῖ νά ἴδη τήν ἱστορικήν καί πλουσίαν βιβλιοθήκη Ζαγορᾶς. Ὁ πρόεδρος τῆς Κοινότητος ὅμως ξέχασε νά τήν ξεσκονίση καί γι’ αὐτό ὑποδεικνύεται καταλλήλως ὅτι λείπει ὁ κλειδοῦχος τῆς βιβλιοθήκης.

Ο ΛΑΤΡΕΥΤΟΣ ΣΥΝΔΗΜΟΤΗΣ

Ὁ κόσμος περιμένει ἔξω ἀπό τήν ἐκκλησία. Μόλις βλέπει τόν Πρόεδρον ἐξερχόμενον ξεσπᾶ σέ χειροκροτήματα. Ἀνεξάντλητος ἐνθουσιασμός, λατρεία ἀνέκφραστη. Ὁ Πρωθυπουργός κάμνει ἕνα γύρο στήν μεγάλη «πλατεῖα», περνᾶ ἀπό μπροστά ἀπό τό ἀριστοκρατικό καφενεῖο  τοῦ Τσανάκα ὑπό βροχήν ἐπευφημιῶν. Κυττάζει τό καφενεῖον καί μέ ἕνα χαμόγελο συγκινήσεως διαβάζει χαμηλοφώνως τήν ταινία πού εἶνε ψηλά «Καλῶς ὅρισες λατρευτέ συνδημότα». «Λατρευτέ συνδημότα», ἐπαναλαμβάνει στρεφόμενος στόν κ. Κασσαβέτην. 

ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΟΥ ΡΗΓΑ

Ξεκινοῦν για τό ἱστορικό σχολεῖον πού ἐσπούδασεν ὁ ψάλτης τῶν Ἑλληνικῶν ἰδανικῶν, ὁ πρωτομάρτυς Ρήγας. Στό δρόμο κυττάζει τά μεγάλα σπίτια καί ἐρωτᾶ ἄν κατοικοῦνται. Τί ὤμορφο σπίτι λέγει εἰν’ αὐτό δεικνύοντας τήν οἰκίαν τῆς κυρίας Φρόνιμου, μονάχα αὐλόπορταν δέν ἔχει καλήν, πολύ τουρκικήν. Παρακάτω θαυμάζει τό νεόκτιστο σπίτι τοῦ Παφίλη. Ὁ παρακολουθῶν βουλευτής Πατρών κ. Λουκᾶς Ροῦφος λέγει:  Τί καλά θά ἦταν ἄν τό Δημοτικό Συμβούλιό μου ἔδινε καί μένα ἕνα καλό οἰκόπεδο. Ὁ πρωθυπουργός ἀπαντᾶ: «Πολύ εὐχαρίστως. Νά πῶ στούς συνδημότας μου νά σού δώσουν».

Ὁ Μαρκαντωνάκης προσθέτει: «Νά σοῦ δωρήσουν οἰκόπεδο μέ τή συμφωνία νά κτίσης παλάτι καί νἄρχεσαι κάθε καλοκαίρι νά κάθεσαι ἐδῶ γιά νά παίρνουν καί οἱ συνδημόται τοῦ κ. Προέδρου παράδες».

Σέ λίγα λεπτά βρίσκονται στό ἱστορικό καί ξακουσμένο σχολεῖο τοῦ Ρήγα. Ὁ Πρωθυπουργός ἀποκαλύπτεται ἀπό σεβασμό πρός τόν ἱερόν χῶρον. Τοῦ φαίνεται σάν νά βλέπη φτερουγίζουσαν τήν ἱεράν σκιάν τοῦ Ρήγα, ἀκούει μυστικούς ψιθυρισμούς. Στέκεται ἐμπρός στήν πόρτα τοῦ σχολείου τήν κυττάζει καί μέ τήν γλυκιά φωνή τοῦ λέγει: «Καστανιά εἶνε καί οἱ καστανιές εἶνε γερά ξύλα. Εἶνε ἡ ἴδια πόρτα ἡ παληά,  ἡ πόρτα πού γνωρίζει τόν Πρωτομάρτυρα.

ΠΑΡΑΠΟΝΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΟΣ

Σάν χωριάτης, χωρίς νά φοβᾶται μή λερωθῆ ἀπό τίς σκόνες καί τίς ἀράχνες,- μέσα στό σκοτάδι- ἀνεβαίνει στίς ἐρειπωμένες σκάλες. Ὁ κ. Κασσαβέτης τόν πηγαίνει στό δωμάτιο πού ἐχρησίμευε γιά αἴθουσα διδασκαλίας. Τοῦ δείχνει ψηλά στό ταβάνι τήν ξύλινη φουστανέλλα τοῦ Ρήγα. Ὁ Πρωθυπουργός μέ περιέργεια, κυττάζει, γυρίζει βλέπει τό κτίριο ἐρειπωμένο καί κουνεῖ τό κεφάλι τοῦ παραπονούμενος κατά τῆς Κοινότητος.

ΤΟ ΔΑΣΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ

Στό γύρισμα γίνεται μεγάλη συζήτηση γιά τό δασικό ζήτημα. Φωνάζουν ὅλοι καί ὁ κ. Κασσαβέτης ἀναγκάζεται νά φωνάξη τόν ἀγαπητόν μας Γιάννην Πολύμερον γιά νά ἀναπτύξη ἐκ μέρος τῶν ξυλεμπόρων τό σπουδαῖο ζήτημα. Ὁ Πρωθυπουργός μέ προσοχή ἀκούει  τόν κ. Πολύμερον καί ἀναγνωρίζει ὅτι ὁ νόμος εἶναι ἄστοργος – γιά νά μεταχειριστοῦμε τήν κατάλληλη φράσι τοῦ φίλου μας ἀστυνόμου.

Κάποτε ὅμως ξαφνίζεται. Εἶναι τά κορίτσια καί οἱ γυναῖκες τῆς γειτονιᾶς πού ρίχνουν λουλούδια. Οἱ ἀδελφές Ρίζου, διδασκάλισσες, ραίνουν τόν Πρωθυπουργόν μέ πέταλα τριανταφυλλιῶν. Ὁ Πρόεδρος συγκινεῖται, ἀποκαλύπτεται καί εὐχαριστεῖ ψιθυρίζων  «Πρώτη φορά βλέπω τέτοια ἁγνά αἰσθήματα».

ΤΟ ΜΕΓΑΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΦΥΣΕΩΣ

Σήμερα τό πρωί θέλησε νά ἐπισκεφθῆ τήν μαγευτικήν τοποθεσίαν τοῦ «Καλοκαιρινοῦ». Ἀνυπόμονος θέλει νά θαυμάση τίς ἀφάνταστες καλλονές τῆς Ζαγορᾶς.  Καβαλικεύουν καί περνοῦν τήν πανεύμορφον Βίγλαν. Ἐμπρός του ξαπλώνεται μεγαλεῖο εὐμορφιᾶς, ἡ θάλασσα ἀπό κάτω μουρμουρίζει ἁρμονικά καί τά ἀηδόνια σκορπισμένα μέσα στήν καταπράσινη βλάστηση τραγουδοῦν ἕνα γλυκύτατο τραγούδι, τό τραγούδι τῆς ἀνοίξεως. Θαρρεῖ κανείς πώς νιώθουν τόν ἐρχομό τοῦ λαοπρόβλητου Πρωθυπουργοῦ.

Στόν «Καλοκαιρινό» στά Τέμπη τῆς Ζαγορᾶς, μένει ἔκθαμβος «Τέτοια φυσική καλλονή δέν εἶδα πουθενά, τέτοιο μεγαλεῖο φύσεως ἀνθοστολισμένης καί ὁλοπράσινης πρώτη φορά βλέπω στή ζωή μου. Οὔτε Ἐλβετία οὔτε κανένα ἄλλο εὐρωπαϊκό τοπεῖο μπορεῖ νά παραβληθῆ μέ τό μέρος αὐτό».

ΤΟ ΠΗΛΙΟΝ ΕΥΡΕ ΤΟΝ ΠΡΟΣΤΑΤΗΝ ΤΟΥ

Ἡ φαυλοκρατία ἔχει τόσον πολύ καταγοητευμένον τόν κόσμον ὥστε ὅλο ἀναφορές καί παράπονα εἶναι γεμάτες. Ἴδια διά τό πολυθρύλλητο καί ἐνδιαφέρον δασικόν ζήτημα, γίνεται μεγάλη συζήτησις.  Ὁ Πρωθυπουργός πῆγε μόνος στά ὀρμάνια καί ἀντελήφθη μοναχός του τό ζήτημα καί τάς ἀναγκας τοῦ τόπου. Τό ὡς τώρα περιφρονημένο Πήλιον εὗρε τόν προστάτην του. Στήν πανύψηλη κορυφή τοῦ Πηλίου ἐγλυκοχάραξεν ἡ ἀναγέννησις.

Ἀπό τώρα ἄρχισε νά χρυσώνη τόν Πηλιορειτικόν ὁρίζοντα τό γλυκό φῶς τῆς νέας ζωῆς.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΡΔΑΤΟΣ

Ποταμός Καλοκαιρινός
(από τη συλλογή του Αντώνη Ζ. - ΗΜΣΠΤΧ)

Ελληνομουσείο Ρήγα (έργο Ν. Φερεκείδη)

*Καλοκαιρινός: ποτάμι-χείμαρρος μεταξύ Ζαγοράς Πουρίου, που στις δυνατές μπόρες κατεβαίνει ορμητικός, έτσι που αρκετές φορές έχει παρασύρει το γεφύρι και έχουν προξενηθεί μεγάλες ζημιές. Στα δυτικά του γεφυριού, σχηματίζεται τους χειμερινούς μήνες θεαματικός καταρράχτης, ο μεγαλύτερος στο Πήλιο.

Πρωτομαγιά εν Βόλω!

Οι γνωστοί μας 

α) Ζήσης Κυρτσώνης- Ποδαλείριος, δρακιώτης γιατρός και πολυγραφότατος (έχει γράψει και το σχετικό βιβλίο "ΤΑ ΑΝΘΕΣΤΗΡΙΑ : ΗΤΟΙ ΣΥΛΛΟΓΗ ΧΟΡΕΥΤΙΚΩΝ ΑΣΜΑΤΩΝ" -1911 που τώρα είναι δυσέυρετο) και

β) ο επίσης πολυγραφότατος ζαγοριανός ιστορικός Γιάνης Κορδάτος (εδώ στο περιοδικό ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ), 

γράφουν για την επερχόμενη Πρωτομαγιά και μας δίνουν και τα σχετικά πηλιορείτικα δημοτικά: