Κατὰ τὴν ἰδίαν πεδινὴν ὁδὸν μίαν ὥραν προβαίνοντες (απὸ τὸ Βόλο), ἐρχόμεθα εἰς τὰ Λεχώνια. Αὐτὰ κεῖνται ἐπὶ μιᾶς μὲ χωράφια, ἀμπέλους, κήπους νεραντζίων, κίτρων καὶ ἄλλων διαφόρων ὀπωρίμων δέντρων φυτευμένης πεδιάδος...

(Νεωτάτη της Θεσσαλίας Χωρογραφία- Ιωαν. Αναστ. Λεονάρδος, 1836)

Π Ρ Ο Σ Ο Χ Η ! Μπορείτε να αντιγράφετε κείμενα κ.ά. από το ιστολόγιο. Αυτό, ΔΕΝ αποκλείει αναφορά στην ΠΗΓΗ. - - Ιδιωτικά αρχεία να ΜΗΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝΤΑΙ.

Σάββατο, 1 Αυγούστου 2015

Ο Μυλοπόταμος

Καλό μήνα !!
Σήμερα Πρωταυγουστιά του 2015, ας υποδεχτούμε το μήνα με ένα όμορφο κείμενο του Σταύρου Βασαρδάνη, γραμμένο στα 1978. 
Είναι αντιγραφή από το βιβλίο του ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΤΩΝ ΑΡΓΟΝΑΥΤΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΕΝΤΑΥΡΩΝ, εκδόσεις ΟΜΗΡΟΣ , Βόλος

Μυλοπόταμος Τσαγκαράδας
Η Μαγιόρκα του Πηλίου
Αν ο Σοπέν και η Γεωργία Σάνδη γνώριζαν τον Μυλοπόταμο της Τσαγκαράδας, πριν από τη Μαγιόρκα, σίγουρα θα έρχονταν εδώ να ζήσουν το γλυκό τους ειδύλλιο. Γιατί στην άγρια και πληθωρική ομορφιά ο Μυλοπόταμος της Τσαγκαράδας μοιάζει με την Μαγιόρκα... Μόνο που η τοποθεσία του Μυλοποτάμου είναι πιο παρθένα και σε καλεί σ’ ένα ειδύλλιο πιο όμορφο απ’ τους ανθρώπινους έρωτες... Σ’ ένα ειδύλλιο ανάμεσα σε σένα και στην ίδια την ομορφιά! Ένας δρόμος ασφαλτοστρωμένος, εφτά χιλιομέτρων, σε οδηγεί από το γραφικό ξενοδοχείο του Ε.Ο.Τ. «Ξ ε ν ί α Τσαγκαράδας», στην ακτή του Μυλοποτάμου. Και όταν πλησιάζεις την πλαζ και ιδείς από ψηλά κάτω στο βάθος την αμμουδιά να τη χαϊδεύει το κύμα του Αιγαίου με τους λευκούς αφρούς του, θαρρείς πως βρίσκεσαι σε τοπίο παραμυθένιο, που το δημιούργησε ο Κύριος για να ξεκουράσει τον ψυχή των θνητών από το άγχος των γήινων πραγμάτων. Ο δρόμος τελειώνει σ’ ένα πλάτωμα, που στέκεται πάνω σ’ ένα πανύψηλο κοφτό βράχο. Εκεί θα παρκάρεις το αυτοκίνητό σου. Και κάτω στο βάθος βλέπεις να σε καλούν για να κάνεις το μπάνιο σου τρεις αμμουδιές. Θα κατεβείς στις αμμουδιές αυτές από τσιμεντένια σκαλοπάτια, γιατί η κλίση του βράχου είναι κοφτή και δεν πηγαίνει δρόμος. Θαρρείς βρίσκεσαι σε αεροπλάνο. Κάθε εφτά οχτώ σκαλοπάτια είναι κι ένα μικρό μπαλκονάκι, όπου μπορείς να σταθείς και να θαυμάσεις το εξαίσιο θέαμα που απλώνεται μπροστά στα μάτια σου. Η δεξιά σκάλα θα σε οδηγήσει στη μιαν αμμουδιά, και η αριστερή, που είναι και μεγαλύτερη (130 σκαλοπάτια), στις δυο άλλες. Οι δυο αμμουδιές του αριστερού μέρους συνδέονται μεταξύ τους με μία μεγάλη τρύπα, σ’ έναν κυκλώπειο θεόρατο βράχο που τις χωρίζει. Η βλάστηση του Πηλίου φτάνει οργιαστική μέχρι κάτω. Αιωνόβια πλατάνια και ασημόφυλλοι ελαιώνες καλύπτουν το χώρο ως τη θάλασσα.
Η ποιότητα της αμμουδιάς μοναδική. Ολοκάθαρη άμμο και μαλακή σαν βελούδο και τα νερά πεντακάθαρα, διαφανή τόσο που, όταν είναι μπουνάτσα, μπορείς να δεις μες στα βαθιά, το βυθό με τα λογής λογής πετράδια του, τη βλάστηση τα ψάρια και όλον τον παράξενο κόσμο του. Χαίρεσαι να κολυμπάς στα πεντακάθαρα αυτά νερά. Κι ακόμη μοναδικός ψαρότοπος για ψαροντούφεκο. Μπορείς να χτύπησεις ανάμεσα στους κοφτούς βράχους συναγρίδες, θεόρατους ροφούς και ό,τι ψάρι επιθυμεί η καρδιά σου.
Κι’ αν πετύχεις μελτέμι πελαγίσιο, το τοπίο παίρνει μιαν ομορφιά άγριου μεγαλείου, με τα θεόρατα κύματα που έρχονται και ξεσπούν πάνω στα κοφτά βράχια. Τότε δεν τολμάς να κολυμπήσεις, γιατί το κύμα θα σε πάρει και θα σε κατρακυλήσει πάνω στην αμμουδιά σαν καρυδότσουφλο. Μπορείς μονάχα να ξαπλώσεις εκεί στην άκρη της αμμουδιάς και να περιμένεις το κύμα ναρθεί να σε σκεπάσει με τους φάρους του.
 Ύστερα θ’ αποσυρθεί και πάλι θα ξανάρθει, πεισμωμένο λες, γιατί δεν κατάφερε να σε ρίξει έξω... Στην αμμουδιά του δεξιού μέρους, υπάρχει στο βράχο μια βαθιά σπηλιά, που σίγουρα ήτανε στα παλιά χρόνια το ενδιαίτημα των Νηρηίδων του Πίνδαρου και του Ευριπίδη, που κατοικούσαν τις ακρογιαλιές αυτές του Πηλίου, κι έβγαιναν μέσ’ από το χύμα... ήχή πεσπεσίη... ακολουθώντας τη λευκόποδη Θέτιδα... Μια νεαρή Ελλήνιδα ποιήτρια που επεσκέφτηκε το καλοκαίρι το Μυλοπόταμο και μπήκε στη σπηλιά, μας είπε πως της φανερώθηκε εκεί η κρυμμένη θεά της γης, η μυστική Κυβέλη. Κατοικεί εκεί για... «ν’ ακούει το κύμα τη μέρα... να βγαίνει τη νύχτα επάνω, ανάμεσα στα σπίτια, ν' αφουγκράζεται από τα κλειστά παραθυρόφυλλα, πούχουν λουλούδια, τις ανάσες των ανθρώπων που κοιμούνται ξένοιαστοι. Να μπορέσει να νοιώσει τον ανασασμό της ζωής, να πιάσει, να γνωρίσει το σφυγμό της...» Τώρα στη σπηλιά του Μυλοποτάμου εκτός από την αρχαία θεά που φανερώθηκε και μίλησε στη μικρή ποιήτρια κατοικούν οι σημερινές... Νηρηίδες, που δεν υπολείπονται στην ομορφιά σε τίποτα από τις... αρχαίες!
Η ίδια η ομορφιά σου παραδίνεται εκεί μπροστά σου να τη χαρείς…

Πέμπτη, 23 Ιουλίου 2015

Παγκυριώτ'κα

Ιούλιος και τα "παγκύρια" στα πηλιορείτικα χωριά -παρ' όλην την κακή συγκυρία- καλά κρατούν. Βλέπετε, η Αγ. Μαρίνα, ο Αϊ-Λιας, η Αγ. Παρασκευή, ο Αγ. Παντελεήμονας πάντα θα γιορτάζονται εν "τυμπάνω και χορώ"!
Βέβαια πολλοί λένε, πως αυτά σήμερα έχουν ευτελιστεί! Τα ίδια ακριβώς έλεγαν και πριν εκατό χρόνια! Ωστόσο:
εφημερίδα ΚΗΡΥΞ, Βόλος, 1912
Παρακάτω υπάρχουν κάποιες "παγκυριώτ'κες" μουσικές επιλογές. 
Οι δύο πρώτες είναι με νταούλια (εκτελέσεις από Πηλιορείτες μουσικούς)  και οι δύο επόμενες "νεωτερικές"! 
Αυτό, γιατί στα πηλιορείτικα πανηγύρια η αρχή γινόταν (από τις αρχές του περασμένου αιώνα) από τα νταούλια που έπαιζαν διάφορους σκοπούς (ΕΔΩ)
Μετά ακολουθούσε η λαϊκο-δημοτική ορχήστρα που έπαιζε εκτός των δημοτικών, επίσης λαϊκά, αλλά και ευρωπαϊκά κομμάτια.Τέτοιες ορχήστρες υπήρχαν αρκετές: Γ. Ζήση-Γυφτογιώργη, Θεοχ. Παντίδη, Κων. Ζαχαρά, Αχιλ.Χατζηζήση, Οδ. Σίδερη, Θαν. Γκιόλμα, Ορ. Κατσαγεώργη, Φάμπα, Καραδέμητρου κλπ.  Έτσι:  
Το πρώτο η Rosamunte ή Rosamunta (Γερμανική πόλκα) *  ήταν το αρχικό ανάκρουσμα των περισσότερων ορχηστρών -σε κακή εκτέλεση συνήθως! 
Το δεύτερο είναι η γνωστή -ελληνικότατη- Γιάνκα που χορεύονταν μανιωδώς στις πλατείες τις δεκαετίες 1960 -70!
ΓΑΜΗΛΙΟ (νταούλια)

ΣΑΓΓΑΡΙΟΣ (νταούλια)

ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ (Rosamunde) *

ΓΙΑΝΚΑ    

*  Ευχαριστώ τον αγαπητό κ. Θεόδωρο Γκαβαρδίνα που μου το θύμισε!

Δευτέρα, 20 Ιουλίου 2015

Αγριά

Καλοκαίρι και μια "βόλτα" στη δροσερή Αγριά είναι ό,τι χρειάζεται !!! 
(Από τη συλλογή του ΔΗΚΙ)
Ο Αγιολαυρεντίτης Κων-νος Σακελλαρίδης (ΕΔΩ)  συντάκτης και ιδρυτής της εφημερίδας ΘΕΣΣΑΛΙΑ, γράφει για την Αγριά στο φύλλο της 17ης Οκτωβρίου 1881, λίγο πριν την απελευθέρωση του Βόλου
Είναι μια "εικόνα" του επινείου, ίσως η παλιότερη ! Από τότε "έτρεξε πολύ νερό στ'αυλάκι" κι όλοι μας γνωρίζουμε την κωμόπολη και την ανάπτυξή της.
                                                Αντιγραφή σε μονοτονικό με διατήρηση της ορθογραφίας)

"Εν Αγριά τη 15 Οκτωβρίου 1881
Το μικρόν τούτο επίνειον των δύω ευάνδρων κωμοπόλεων Αγίου Λαυρεντίου και Δρακείας το κληθέν υπό των κατοίκων των περιχώρων χωρίων Αγριά, ίσως διότι ενταύθα οι αλιείς ήγρευον πλουσίαν άγραν ιχθύων, είναι αξιάγαστον χωρίδιον παρά την ακτήν ομωνύμου, ορμίσκου και ου μακράν της αρχαίας Δημητριάδος κείμενον. Και αληθώς έχει τι διερχόμενός τις ενταύθα  να θαυμάση, αν είναι ερευνητής και φίλος της φύσεως, ήτις απλούται πέριξ περίπου τριάκοντα λιθόκτιστων οικιών. Ενταύθα η χλόη και το άνθος θάλλει πάντοτε, αι δε ελαίαι, οι αμπελώνες και οι εκ παντοειδών καρποφόρων δένδρων κήποι αποπνέουσι γλυκυτάτην ευωδίαν, ενώ η θαλασσία αύρα δροσερά και αθώα ψαύει τους καρπούς των.
Βεβαίως η Αγριά ένεκα των ολίγων πλησίον αύτης κειμένων ελών καθίσταται, μάλιστα το θέρος, νοσώδης τόπος, και ούτε έχει την θέσιν και την θέαν των Λεχωνίων, ολίγον απώτερον ανατολικώς κειμένης κώμης, ούτε την ωραιότητα και την ευρωστίαν των πηλιωτίδων χωρών. Εν τούτοις αν καθυστερή εις ταύτα κατά το θέρος, σήμερον και τον χειμώνα παρουσιάζει πλεονεκτήματα αξιόλογα ούσα και υγιεινό και ευχάριστος εις κατοικίαν, αφού καθ’ όλον τον χειμώνα βλέπει τις ως εν ανοίξει πέριξ του ανθούσαν την χλόην και θάλλον το άνθος. Eίναι αμφίβολον αν το πάλαι κατά την αρχαιότητα ο ορμίσκος ούτος του Παγασητικού κόλπου ήτο εν χρήσει εις τους ναυτιλλομένους και εμπορευομένους και αν υπήρχε πολίχνιον ή κώμη κατοικημένη εκ των της θετταλομαγνηττκής χερσονήσου κατοίκων, διότι ουδέν ίχνος αρχαίων ερειπίων παρατηρήται ενταύθα και τοις πέριξ, καίτοι τινές ισχυρίσθησαν ότι ώδε ακριβώς έκειτο η Νηλία.
Οπωσδήποτε η Αγριά σήμερον δια την θέσιν της πλησίον μίαν και ημίσειαν ώρα του Βώλου κειμένη και κατοικισθείσα εκ των κατοίκων των δύο κωμοπόλεων της Δρακείας και  του Αγίου Λαυρεντίου θέλει καταστή βαθμηδόν πολίχνη αξιόλογος, διότι ενταύθα εφεξής θα αποθηκεύωνται τα των πέριξ κωμοπόλεων προς εμπορίαν προϊόντα, αντί να μεταφέρωνται ως είθισται νυν, εις τας κωμοπόλεις του Πηλίου εκ των τόπων της παραγωγής και είτα πάλιν να επαναφέρωνται ενταύθα εις φόρτωσιν προς μεταβίβασιν εις άλλους λιμένας.
Το εμπόριον των ελαίων και των ελαιών, όπερ εστί  και το κυριώτατον προϊόν των Πηλιωτών εξάγεται συνήθως εκ των μικρών ορμίσκων των παρά την μεσημβρινήν ακτήν του Πηλίου κειμένων, ήτοι της Αγριάς, των Καλονερών, της Αφήσου, του Χόρτου και της Μηλίνας, οι δε κάτοικοι τα επίνεια ταύτα άτινα δεν μετεχειρίσθησαν άλλοτε, ούτε κατώκησαν εν αυτοίς ένεκα του φοβου των πειρατών και των τούρκων, θέλουσι σήμερον μετά την ένωσιν αυτών μετά της Ελλάδος τα χρησιμοποιήσει ως διαρκείς, είτε ως χειμερινάς αυτών κατοικίας κτίζοντες οικίας και αποθήκας. Πλην δε των κυρίων προϊόντων ούτω, ενταύθα εξάγονται και τα ωραία οπωρικά του Πηλίου, ως τα γνωστά ευώδη μήλα, τα ωραία απήδια, τα κεράσια, τα γεώμηλα και πολλά άλλα είδη, εξαιρέσει των οίνων, οίτινες μεταφέρονται εις Βώλον και ανά πασαν την Θεσσαλίαν, υπό το όνομα οίνοι του Αγίου Λαυρεντίου. 
Υπό την έποψιν ταύτην ως επίνειον εμπορικόν εξεταζομένη η Αγριά κατέχει την πρώτην θέσιν μεταξύ των λοιπών επινείων. Διότι ενταύθα μετακομίζονται τα προϊόντα, πλην των της Δρακείας και των του Αγίου Λαυρεντίου, και τα πλείστα του Αγίου Γεωργίου και του Καραμπασίου και άλλων μικρών κωμών. Δι’ ό και η ελληνική Κυβέρνησις οφείλει προς εύκολίαν του εμπορίου τους σταθμούς τούτους να μη θεωρήση ως επουσιώδεις, αλλ’ ως σημεία τα οποία πρέπει να συστηθώσιν τελωνειακοί σταθμοί ανάλογοι προς τας απαιτήσεις του εμπορίου και της εξασφαλίσεως των δημοσίων συμφερόντων. Ευκταίον θα ήτο ενταύθα, εάν προς την τόσον ωραίαν της φύσεως καλλονήν προσετίθετο και η της τέχνης, ήτοι αν οι έχοντες ιδιοκτησίας εις τα πέριξ ολίγα έλη, τα οποία σχεδόν απεξηράνθησαν νυν, υπεχρεούντο υπό της Κυβερνήσεως ίνα ανοίξωσι τάφρους πηρός αποστράγγισιν των λιμναζόντων υδάτων ότε αληθώς ήθελε εκλίπει το νοσώδες κλίμα και θα καθίστατο ο τόπος ούτος ο άριστος προς συνοικισμόν, αφού φύσει κατ’ ουδέν υστερεί.
Οποίαι τω όντι θα καθίσταντο αι ωραίαι του Πήλιου ακταί προ πολλού, εάν η τουρκική εξουσία προυνόει περί αυτών ουχί να εξοδεύση, αλλά να φροντίση να δώσει τας αναγκαίας οδηγίας και διαταγάς και προ πάντων την ασφάλειαν, καθ’ όσον, ως είρηται, είχον την διάθεσιν και την θέλησιν οι κάτοικοι και απόδειξις η οίκοθεν αυτών φροντίς, αλλά δεν ηδύναντο να χωρήσωσι και προσωτέρω αφ’ εαυτών εκτεθειμένοι όντες εις φυσικούς και επίκτητους κινδύνους.
Εφέτος ένεκα της αφορίας του έτους τούτου ενταύθα μόνον οι έμποροι των ελαιών και των γεωμήλων φαίνονται κινούμενοι, πάσα δε άλλη εργασία δεν υπάρχει ως συμβαίνει κατά τα άλλα έτη της ευφορίας. Το επιόν όμως έτος προμηνύεται εύφορον, διότι ως παρατηρεί τις όλα τα είδη των δένδρων είσί εύρωστα και ευθαλή, ο δε καιρός λίαν υποβοηθηκτικός και κατάλληλος εις την ανάπτυξίν των."

Πέμπτη, 16 Ιουλίου 2015

Η Κρήνη του Τοπάλειου Σχολείου (2)

Σε μια παλιότερη ανάρτηση μιλήσαμε (ΕΔΩ) για την εικονιζόμενη νεοκλασική κρήνη του Τοπάλειου Σχολείου και το αέτωμα με το όνομα της δωρήτριας Σοφίας Π. Τοπάλη, που είχε αφαιρεθεί(!) 
Η δ/νση του Σχολείου -προς τιμήν της- αποκατέστησε το μνημείο λίγους μήνες μετά τη γνωστοποίηση ! 
Η κρήνη στα 1930
Η κρήνη το χειμώνα του 2014
Η κρήνη σήμερα καλοκαίρι, 16-7- 2015