Κατὰ τὴν ἰδίαν πεδινὴν ὁδὸν μίαν ὥραν προβαίνοντες (απὸ τὸ Βόλο), ἐρχόμεθα εἰς τὰ Λεχώνια. Αὐτὰ κεῖνται ἐπὶ μιᾶς μὲ χωράφια, ἀμπέλους, κήπους νεραντζίων, κίτρων καὶ ἄλλων διαφόρων ὀπωρίμων δέντρων φυτευμένης πεδιάδος...

(Νεωτάτη της Θεσσαλίας Χωρογραφία- Ιωαν. Αναστ. Λεονάρδος, 1836)

Σάββατο, 22 Νοεμβρίου 2014

Οι αγιολαυρεντίτες Αφοί Σακελλαρίδη (1)

Τα δύο αδέλφια Κων-νος και Γεώργιος Σακελλαρίδη, κατάγονταν από το διπλανό μας πηλιορείτικο χωριό του Αγίου Λαυρεντίου. Είναι οι γνωστοί «Θετταλομάγνητες», ιδρυτές κι εκδότες της εφημερίδας «ΘΕΣΣΑΛΙΑ». Ο πιο μεγάλος ήταν ο Κων-νος, με πλούσια μόρφωση και δράση στη σχετικά μικρή ζωή του. 
Σήμερα θα ασχοληθούμε μ' αυτόν που είναι και σπουδαιότερος.
Κωνσταντίνος Σακελλαρίδης -Θετταλομάγνης
Γέννημα θρέμμα του Αγίου Λαυρεντίου υπήρξε ο Κωνσταντίνος Σακελλαρίδης ή Θετταλομάγνης, όπως υπέγραφε κι έμεινε γνωστός.
Ήρθε στη ζωή το 1839. Πατέρας του ήταν ο ονομαστός βιολιστής και μουσικός Ιωάννης Σακελλάριος(*) το γένος Μουζλή, με καταγωγή από το Βελεστίνο. Μητέρα του ήταν η Ελένη Μητρομάρα από το Σούλι.
Στα 1855 ο θείος του πατέρα του Ιωάννης Σακελλάριος Φεραίος, που ήταν ανηψιός του Πατριάρχη Κων-λεως Συναίου Κωνσταντίνου, τον έφερε στην Αθήνα όπου και φοίτησε μαζί με τον αδελφό του Γεώργιο, στο Σχολαρχείο και στο Γυμνάσιο του Βαρβακείου. Το 1858 προσκλήθηκε από τον Πατριάρχη Κωνσταντίνο στο νησί Πρώτη, όπου και πήγε, Εκεί γράφτηκε στη Σχολή του Γένους στο Φανάρι. Την επόμενη όμως χρονιά πεθαίνει ο Κωνσταντίνος και αναγκάζεται να έρθει πάλι στην Αθήνα. Στη συνέχεια σπούδασε στο Εθνικό πανεπιστήμιο Αθηνών ιατρική και φιλολογία και ακολούθησε αρχικά το επάγγελμα του Σχολάρχη σε διάφορα σχολεία της ελληνικής επαρχίας. Όμως άφησε τη διδασκαλία και ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία. 
Υπήρξε ο ιδρυτής της εφημερίδας «ΘΕΣΣΑΛΙΑ», που αρχικά εκδιδόταν στην Αθήνα και δόκιμος δημοσιογράφος της. Μετά αυτή μεταφέρθηκε από τον αδελφό του Γεώργιο, στο Βόλο.
Ο Κων-νος Σακελλαρίδης είχε σπουδάσει και τη μουσική όπου και διακρίθηκε ως μουσικός- μουσικολόγος.
Υπήρξε επίσης κατανυκτικότατος ψάλτης, που μετέδιδε τη γνήσια εκκλησιαστική τάξη και το Πατριαρχικό ύφος και μάλιστα ανέδειξε πολλούς συνεχιστές της ψαλτικής του τέχνης.Επισκεπτόταν συχνά το χωριό του ψάλλοντας και διδάσκοντας το ύφος του, σ' ένα χωριό που είχε φήμη στην ψαλτική τέχνη.
Στην Κωνσταντινούπολη όταν βρισκόταν, συγχοροστάτησε ως δομέστικος (=τίτλος στον επικεφαλής χορού ιεροψαλτών) του πρωτοψάλτη της Μεγ. Εκκλησίας Γεωργίου Βιολάκη, στον ιερό ναό του Αγίου Ιωάννου των Χίων, στο Γαλατά. Έψαλε κατανυκτικά, βυζαντινά και «μετά θαυμασίου εκκλησιαστικού ύφους». 
Ο Κων. Σακελλαρίδης πέρασε ως δάσκαλος της Ψαλτικής κι απ' τα Ιεροσόλυμα, όπου δίδαξε τη νέα μέθοδο Σημειογραφίας, πιθανόν και της παλιότερης, αφού γνωρίζοντάς την ήταν εξηγητής της. 
Συγχρόνως με την εκπαίδευση αρχικά και τη δημοσιογραφία μετά, υπήρξε και συγγραφέας διάφορων «περί μουσικής» πραγματειών. Εκεί υπερασπιζόταν και αποδείκνυε τη συνέχεια της μουσικής μας παράδοσης σε εποχή που η βυζαντινή μουσική δεχόταν μεγάλες επιρροές από την ευρωπαϊκή. Είχε μάλιστα γράψει σχετικά και το «Θεωρητικόν-Κλείς της εκκλησιαστικής μουσικής» που δεν εκδόθηκε. Εξέδωσε όμως το ″Νέον Αναστασιματάριον κατά Πέτρου του Πελοποννήσιου, εντολή της Μ. Εκκλησίας εκπονηθέν κατά το πρωτότυπον υπό των διδασκάλων της Πατριαρχικής Σχολής και εγκριθέν υπό της Μ. Εκκλησίας″, Εν Αθήναις, Εκδότης Σπυρίδων Κουσουλίνος, 1890.
Εξέδωσε επίσης σε εξήντα χιλιάδες αντίτυπα, βελτιωμένη τη φυλλάδα του βίου του Αγίου Αποστόλου του νέου, η οποία διαμέσου του Ζωσιμά Εσφιγμενίτη και του Δημητρίου Κοντογιάννη διαδόθηκε σε Ήπειρο, Μακεδονία, Θράκη και τα νησιά του Αιγαίου. (ΕΔΩ)
Στα συγγραφικά του έργα περιλαμβάνεται και η «Ακολουθία του Ιωάννου Δαμασκηνού» 1888, με την ευκαιρία επετειακής γιορτής του Εκκλησιαστικού Μουσικού Συλλόγου, όταν προήδρευε ο ίδιος.
Επίσης διετέλεσε πρόεδρος του Μουσικού Συλλόγου και πρόεδρος και εισηγητής της Επιτροπής των Ελλανοδικών επί των ελληνικών μουσικών έργων που σταλθήκανε κατά τη Δ’ Ολυμπιάδα. Τότε από μέρους των μουσικών συναδέλφων του σύνταξε πολυσέλιδη «εμβριθεστάτην Κριτικήν Έκθεσιν», που κι αυτή δεν εκδόθηκε.
Συνέθεσε αρκετούς εκκλησιαστικούς ύμνους, και «ήρμοσεν εις Εθνικάς Δημώδεις Μελωδίας» το Θούριο του Ρήγα.
Ύμνος στο βασιλιά του Σακελλαρίδη (Εν Βόλω 34-35)
Στην πρώτη επέτειο της απελευθέρωσης του Βόλου το1882, έβγαλε ενθουσιώδη πατριωτικό και μακροσκελή λόγο στην Εμπορική Λέσχη Βόλου, που ενθουσίασε τους πάντες. Ήταν φαίνεται μεταξύ των άλλων και δεινός ρήτορας!
Στο γάμο του τότε διαδόχου Κων-νου με τη Σοφία στα Ανάκτορα το 1889, έψαλε ως χοράρχης!
Ήταν ακόμη πολύ θεοσεβούμενος, γι’ αυτό και στις γιορτές δεν εξέδιδε την εφημερίδα του.
Στην επανάσταση του 1878 στο Πήλιο, έδρασε έντονα. Αρχικά στις 6 Αυγούστου 1867 με το Μητροπολίτη Δημητριάδος Γρηγόριο στο σπίτι του Νικ. Τσοποτού και με τον Ν. Τσάμη μύησε πολλούς Πηλιορείτες, αλλά και ανθρώπους του κάμπου. Μετά αυτός μαζί με άλλους στη Σουρβιά στις 6 Δεκεμβρίου 1877, κήρυξε την Επανάσταση που στη συνέχεια γενικεύτηκε. Μόλις ξεκίνησε ο αγώνας, αυτός ξεσήκωσε το χωριό του και μαζί με τους επαναστάτες πέρασαν στη Δράκια κι οχυρώθηκαν στην Αλυκόπετρα. 
Στην Προσωρινή Κυβέρνηση που συγκροτήθηκε με πρόεδρο τον Ιερώνυμο Κασσαβέτη, ήταν εκλεγμένος γενικός Γραμματέας. 
Μ' αυτήν την ιδιότητα ο Κων-νος Σακελλαρίδης, πέρασε κι απ' τα Λεχώνια που είχε πολλούς φίλους και συγγενείς. Δεν κατάφερε όμως να ξεσηκώσει ως δραστήριος κατηχητής τους Λεχωνίτες, που έδειξαν αρχικά απροθυμία για Επανάσταση. Μετά και για τέσσερις μήνες που κράτησε ο ξεσηκωμός, μπήκαν στον αγώνα με αρχηγό το Φίλιππο Παπαδιά. 
Αργότερα, πάλι μέλος της επαναστατικής Κυβέρνησης ήταν απεσταλμένος στην Αγιά για να βοηθήσει στην εξάπλωση της Επανάστασης. Υπήρξε ο νους και η ψυχή αυτού του πηλιορείτικου αγώνα.
Το τέλος του, ήταν κάτω από άσχημες συνθήκες και από εγκληματική ενέργεια στην Αθήνα, όπου ζούσε. Στις 13/7/1890 τη νύχτα επιστρέφοντας στο σπίτι της αγιολαυρεντίτικης οικογένειας Τσαούση όπου έμενε οικότροφος, και μετά το φαγητό του σε κάποιο ξενοδοχείο, έπεσε πάνω σε έναν καυγά στο Πολύγωνο, κοντά στη γέφυρα Πατησίων. Πηγαίνοντας να τους δει ή να τους χωρίσει, του επιτέθηκαν και τον χτύπησαν στο κεφάλι με μαγκούρες. Αυτός τραυματισμένος φτάνοντας δύσκολα στο σπίτι, ξάπλωσε στο δωμάτιό του. Την επομένη ήταν αναίσθητος από διάσειση. Τρεις γιατροί τον περιποιήθηκαν, αλλά η κατάστασή του ήταν μη αναστρέψιμη. Πέθανε στις 20/7/1890 άδικα, σε ηλικία 51 ετών, μην μπορώντας να δώσει πληροφορίες για τους δράστες, που παρέμειναν άγνωστοι.   

(*) Για τον Ιωάννη Σακελλάριο λέει ο Βαγ. Σκουβαράς, πως δίδασκε στο Καραμπάσι βιολί και μουσική την Ζεΐπα Εμινέ χανούμ, κόρη του βοϊβόντα Σουκρή Εφέντη. Στα 1839 οι Καραμπασιώτες σκότωσαν τον αγά Μπελιούλ Τζαφέρη, για τις αυθαιρεσίες του. Τότε το χωριό δεινοπάθησε και κάποιοι πλούσιοι κλείστηκαν στη φυλακή, δίνοντας στους Οθωμανούς και αρκετά χρήματα. Η Εμινέ κι ο Σακελλάριος παρακάλεσαν τον βοϊβόντα και τους ελευθέρωσε. 
Αυτοί γράψανε ευχαριστήριο γράμμα: «Κυρ-Γιάννη βιολιτζήμπαση(=αρχιβιολιστή) Σακελλάρη. Εμείς δεν μπορούμε να σε πληρώσουμε για την καλοσύνην που κάμετε στο χωριό μας και στους φυλακισμένους…» !   

Τετάρτη, 19 Νοεμβρίου 2014

Ε. Α. Σοφοκλής (2)

Πάλι ο πηλιορείτης καθηγητής στην Αμερική Σοφοκλής Ευαγγελινός Αποστολίδης, σε ένα άρθρο της ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ του 2010 και σε αυθεντική φωτογραφία (δύο όψεις).
(Όλα είναι παραχώρηση του λεχωνίτη φιλίστορα και συλλέκτη, Νίκου Μαστρογιάννη. Τον ευχαριστώ!)
(Ανοίξτε την εφημερίδα σε νέα καρτέλα για μεγέθυνση)

Τρίτη, 18 Νοεμβρίου 2014

Δίστιχα με ...ονόματα

Τα πηλιορείτικα βαφτιστικά ονόματα που συναντάμε με μεγάλη συχνότητα, τα είχαμε αναφέρει (ΕΔΩ).
Σήμερα, θα δούμε πηλιορείτικα δημοτικά δίστιχα, που μέσα τους περιέχουν κάποια απ’ τα παραπάνω ονόματα.
Είναι σταχυολογημένα τα περισσότερα, απ’ τη δίτομη συλλογή «ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΣΤΗ ΜΑΓΝΗΣΙΑ» που έγινε απ’ τον Κώστα Λιάπη στα 2006 & 2009:
Δίστιχα
Τη Δευτέρα του προυί κλέψανε του Χαρικλί,
με φουστάνι παρδαλί, απ' του πίσου πουρτελί.

Μαργιώ μ’ κάτσι φρόνιμα σαν τα’ άλλα τα κουρίτσα,
απ’ είν’ απάν στη Ζαγουρά, απ’ είν’ κι στ’ Μακρινίτσα.
  
Αυτό του μπαλκουνάκι ν’ ανάψει να καεί,
να γκρεμιστεί να πέσει μι του Μπουζιώ μαζί.

Δε φταίει ι Πανάγους δε φταίει του Κατ’νιώ
μον’ φταίει η μαμά της που πήγι στου γιαλό.

Δεν του μπουρώ Γιουργάκη μ’ να κάνου τρεις δουλειές,
να πλιένου, να μπαλώνου κι να μαζώνου ‘λιές.

Έβγ’, Αλκυόνη, στου παραθύρ’, να δεις τουν ήλιου κι του φιγγάρ’,
να δεις ικείνουν  απ’ σ’ αγαπάει, να δεις τουν Πέτρου απ’ θα σι πάρ’.

Στ’ς Κατιρίνας του κελί μαύρους κόκουρας λαλεί.
Κι αν λαλεί κι αν δε λαλεί, η καρδιά τ’ς νάναι καλή.

Βασίλου μ’ κάτσι φρόνιμα σαν τ’ άλλα τα κουρίτσια
σ’ αυτήν τη γειτουνίτσα.

Ντερμπεντέρισσα Βασίλω
στρώσ’ του μπράτσου σ’, για να γείρου. 

Γίνε Μαριώ μ’, βοεβόδας κι συ Λενιώ μου, μπέης
κι συ μικρό Κατιρινιώ, κριτής για να μι κρίνεις.

Αγγελικούλα ζάχαρη, Αγγιλικούλα μέλι,
Αγγελικούλα κρύου νιρό που πίνουν οι αγγέλοι.

Μαργιώ μου τα κουμπούρια σου, μι τι τάχεις γιουμάτα;
Μι ρίγανη, μι πιπιργιές, μι σκόρδα κι ντουμάτα. 

Γειτόνισσα, γειτόνισσα, πολυλογού και ψεύτρα,
δεν είπες μια φορά κι εσύ, Γιαννιό μου, έλα μέσα!

Κυριακή, 16 Νοεμβρίου 2014

Η ελιά

ΕΛΑΙΩΝΑΣ- Αγήνωρας Αστεριάδης
ΜΑΖΕΜΑ ΕΛΙΑΣ - 1963  
(Κάνθος Τηλέμαχος -Κύπρος, Φεβρ. 1910 -Νοεμβ.1993)

Πέμπτη, 13 Νοεμβρίου 2014

Ο αρχαίος τάφος των Άνω Λεχωνίων και η Μεθώνη της Μαγνησίας (3)

Μεσαιωνικός-φεουδαλικός πύργος δίπλα 
στο Βρύχωνα, στο δρόμο προς Άγιο Λαυρέντιο 

                                                             Συνέχεια από (ΕΔΩ)
Λεχώνια
Κατά το έτος 1403 η Βενετία κατείχε μια λουρίδα γης πέντε μιλίων στα Λεχώνια απέναντι από τη Εύβοια. Επίσης τον Αύγουστο του 1411 η Βενετία έκανε ειρήνη με το νέο Σουλτάνο Μουσά που την άφησε να κατέχει τον Πτελεό και τα Λεχώνια χωρίς να πληρώνει φόρους.
Στα 1413 υποχρεώθηκε ο Βενετός Βαΐλος της Εύβοιας να θεωρεί τα Λεχώνια σαν μια οχυρή στρατιωτική θέση στην ξηρά απέναντι από την Εύβοια μετά από νέα συμφωνία μεταξύ Βενετίας και Σουλτάνου. (Δ. Τσοποτού, «Γη και Γεωργοί της Θεσσαλίας» Εν Βόλω 1912, σελ. 25-26).
Και αν δε θέλαμε να θεωρηθούμε πολύ τολμηροί, θα διατυπώναμε εδώ μια γνώμη για το όνομα ΛΕΧΩΝΙΑ, από πού παράγεται και γιατί δόθηκε στον τόπο.
Ο κ. Τσοποτός γράφει τη λέξη ΛΕΧΩΝΙΑ με ει. Επίσης ο κ. Ισοκράτης Π. Παλαμηδάς μου υπέδειξε πως στη Γαλλία στην περιοχή του Βερντέν (Verdun) υπάρχει μικρή πόλη και περιοχή που λέγεται Lihon (Λιχών). Θεωρεί τη λέξη Λεχώνια φράγκικη και υποθέτει ότι κατά τη Φραγκοκρατία στην Ελλάδα, κάποιος τιμαριούχος Γάλλος από το Lihon  που κατείχε το μέρος, θα έδωσε το όνομα της πατρίδας του απ' τη Γαλλία.
Ο ίδιος ο κ. Ισοκράτης Π. Παλαμηδάς μου είπε πως το Λεχών (Lihon) σαν μικρή πόλη και περιφέρεια βρίσκεται στο (Chaulnes Rosieres) Σώλν-Ροζιέρ, στην περιφέρεια Πικαρδίας (Picardie). Ακόμη ότι τη λέξη Λεχώνια, τη συναντάμε στη Σκιάθο, Σκόπελο και Σκύρο σαν θέση «Λεχωνίων Ρέμα».
Μήπως η λέξη Λεχώνια είναι παραφθορά του αρχαίου ονόματος  της πόλεως Μεθώνη= Λεχώνη-Λεχώνια; Τουλάχιστον δεν είναι μακριά απ’ την πραγματικότητα.
Ν. Γιαννόπουλος - 1932

Κυριακή, 9 Νοεμβρίου 2014

Ο αρχαίος τάφος των Άνω Λεχωνίων και η Μεθώνη της Μαγνησίας (2)

Συνέχεια από [ΕΔΩ] 
Λόφος Νεβεστίκι-Μεθώνη: σκαλισμένος βράχος (;)
Μεθώνη
Ύστερα από τόσες αλλαγές και διακυμάνσεις διαφόρων γνωμών, εξαιτίας του σκοπέλου για τη θέση της Δημητριάδας, μένει πλέον καθαρό το ζήτημα της Μεθώνης.
Η Μεθώνη είναι πόλη ομηρική αναφερόμενη απ’ τον Όμηρο (Ιλιάδα, Β΄, 716) *. Επίσης αναφέρεται κι από τον γεωγράφο του 5ου π.Χ. αι. Σκύλακα και από τον ιστορικό Πλίνιο (ΙΥ,16). Η Μεθώνη όπως κι άλλες μαγνητικές πόλεις δεν αναφέρονται από τον Στράβωνα. Αυτή δεν είχε εξαφανιστεί στα χρόνια του Στράβωνα όπως θα αποδείξουμε παρακάτω.Η Μεθώνη επί πλέον αναφέρεται από τον Πλίνιο (ΙΥ, 32), από τον Στέφανο Βυζάντιο (εν λέξει), από τον Ευστάθιο (Ιλιάς 329,6). Λέγεται δε και Μηθώνη και Μοθώνη (Σκύλακας 65 και Solinus 8,7) Σε αρχαία επιγραφή αναφέρεται Μάγνητες Μεθωναίοι (Sylloge Inscriptionum Graecarum, Lipsiae, 1915). Σε αρχαία επιγραφή αναφέρονται στη Δελφική Αμφικτυονία δύο ιερομνήμονες Μάγνητες εκ Μεθώνης.Ο Stahlin (Dashellenische Thessalien, σελ. 53) τοποθετεί τη Μεθώνη στα Λεχώνια. Ο Mezieres χωρίς δική του γνώμη, μάντεψε τη θέση της Μεθώνης στα Λεχώνια, ο Stahlin βεβαίωσε τη θέση με υπολογισμούς κι ο κ. Ραφτόπουλος που κατοικεί για πολλά χρόνια στα Λεχώνια και γνωρίζει πολύ καλά τον τόπο, το επιβεβαίωσε κι αυτός.
-  -  -  -  -  -
Η Μεθώνη από το 1150 π.Χ. μέχρι σήμερα κατοικείται συνεχώς.Τα τείχη της ακρόπολης
πάνω στο λόφο Νεβεστίκι της Μεθώνης, όπως τα είδαμε, είναι πολυγωνικά και προσδιορίζονται χρονικά τον 6ο π.Χ. αιώνα. Στο ανατολικό μέρος της ακρόπολης στα 1920 ένας κάτοικος των Άνω Λεχωνίων, καλλιεργώντας τον κήπο του βρήκε συστάδα τάφων του 4ου και 3ου π.Χ. αιώνα, από μεγάλες ορθογώνιες πλάκες καλά επεξεργασμένες. Αυτή τη σειρά των τάφων εξερευνήσαμε πολλές μέρες. Κατά καιρούς επίσης ανακαλύφτηκαν από ιδιώτες, διάφοροι τάφοι του 3ου π.Χ αιώνα.  Στην εκκλησία των Άνω Λεχωνίων ο κ. Αρβανιτόπουλος κάνοντας ανασκαφή βρήκε ασβεστόκτιστο οικοδόμημα από τα Ρωμαϊκά χρόνια, που εξετάσαμε κι εμείς στα 1920 και είδαμε πως ήταν ρωμαϊκά λουτρά.Ο κ. Ραφτόπουλος επίσης, μας είπε πως πριν από χρόνια βρέθηκε λευκή μαρμάρινη αναθηματική πλάκα με επιγραφή αφιερωμένη  «ΤΗ ΥΓΙΕΙΑΙ». Κατά κακή μας τύχη, πάνω στον ρωμαϊκό λουτρώνα χτίστηκε η νεόδμητη εκκλησία και εντοιχίστηκε σε κάποια γωνία η επιγραφή με τα γράμματα της Υγιείας με τα γράμματα προς τα μέσα.Επίσης με την υπόδειξη του κ. Ν. Ραφτόπουλου, είδαμε πως στην παραλιακή θέση «Άγιος Μηνάς» και κατά την καλλιέργεια αγρού το 1929, βρέθηκε άλλος ρωμαϊκός λουτρώνας που καταστράφηκε από τον ιδιοκτήτη του αγρού. Και αυτή η ερειπωμένη εκκλησία του Αγίου Μηνά μαρτυρεί, πως κατά τα Χριστιανικά και Βυζαντινά χρόνια η πόλη ήταν κατοικημένη. Αυτό βεβαιώνεται κι από τους μεσαιωνικούς πύργους που σώθηκαν στα Λεχώνια κοντά στο ποτάμι του Βρύχωνα κι αλλού, όπως και το Βυζαντινό φρούριο που βρίσκεται πάνω απ’ όλα στο λόφο και σε απόσταση είκοσι λεπτών της ώρας.
-  -  -  -  -  -


Αλλά κι επιγραφές απ’ τα Λεχώνια έχουμε αρκετές. Πρώτα πρώτα έχουμε κάποιες αρχαϊκές επιγραφές του 600 π.Χ. γραμμένες «βουστροφηδόν» πάνω σε ντόπιους σχιστόλιθους, οι οποίες είναι αφημένες στο Μουσείο του Βόλου. Πολλά κομμάτια λευκού μαρμάρου με επιγραφές και αρχιτεκτονικά μέλη, μεταφέρθηκαν στο μοναστήρι του Αγίου Λαυρεντίου. Ο μακαρίτης Ζωσιμάς Εσφιγμενίτης είχε βρει στο μοναστήρι του Αϊ-Λαυρέντη, πλάκα μαρμάρου λευκή σπασμένη δεξιά κι αριστερά που περιείχε ψήφισμα των κατοίκων της Μεθώνης, γιατί αναφέρονται οι «Μεθωναίοι» στο ψήφισμα. Το ψήφισμα δημοσιεύσαμε κι εμείς στην «Εβδομαδιαία Επιθεώρηση Νεολόγου» της Κωνσταντινούπολης (τόμ. Α΄1892, σελ.774) 

- Ζωσιμάς Εσφιγμενίτης «Προμηθεύς» (τεύχος 4ο 1892, σελ.380) –Περικλής Αποστολίδης«Bulletin της Γαλλικής Σχολής Αθηνών» (τόμ. 17ος 1893, σελ. 213) 

- Αθανάσιος Παπαδόπουλος Κεραμεύς, «Επετηρίς Παρνασσού» (τόμ. 5ος 1901, σελ. 119) -Κern «Ιnscriptiones graecae» (τόμ. 9ος, μέρος Β’, 112).Έχουμε επίσης κι άλλη μια επιγραφή από τον Άγιο Λαυρέντιο που περιέχει ψήφισμα και προέρχεται εκ Λεχωνίων (Μεθώνης) δημοσιευμένο από τον Κern (Inscriptiones graecae IX, μέρος 2ο, 1106). Σ’ αυτό διαβάζουμε ότι δικαστές σταλμένοι απ’ τη Μεθώνη στους Περραιβούς «επί τας κατά το συμβόλαιον διαφοράς τας γεγενημένας Περραιβοίς ειλήφεσαν τιμάς παρ’ αυτών», δηλαδή οι Περραιβοί τους τίμησαν με μεγάλες τιμές και οι τιμές αυτές είναι καταγραμμένες και στο Νομοφυλακείο. Στο ψήφισμα δίνεται διαταγή και αυτών των δικαστών τα ονόματα να αναγραφούν σε στήλη και στο προϋπάρχον ψήφισμα, επειδή και των άλλων δικαστών που είχαν δικάσει ήταν καταγραμμένες οι τιμές στους δημόσιους τόπους. Επίσης να αναγραφούν και οι τιμές που είναι γραμμένες στην ιερή Αγορά της Δημητριάδας και οι ταμίες της πόλης να δώσουν τα χρήματα για τη δαπάνη.

Σημειώνουμε και τις παρακάτω επιγραφές που έχουν βρεθεί στα Λεχώνια και γύρω, όπως δημοσιεύτηκαν από το Ζωσιμά Εσφιγμενίτη και τον Κern (Inscriptiones graecae IX, μέρος 2ο, 1199-1201). 1.Ζωσιμά Εσφιγμενίτη : 

2.

3. «ΛΟΥΚΙΟΣ ΜΟΜΜΙΟΣ Γ...»

4. Αυτή δημοσιεύτηκε από το Νικ. Μάγνη «ΠΕΡΙΗΓΗΣΙΣ Ή ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ ΚΑΙ ΘΕΤΤΑΛΙΚΗΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ»- ΑΘΗΝΑ 1860, σελ. 102:

Ακόμη στα 1928 βρέθηκε από το δημοδιδάσκαλο Χαρίλαο Μαυράκη στα Λεχώνια επιτύμβια στήλη από μάρμαρο λευκό με την επιγραφή: «ΗΓΗΣΑΓΟΡΑ ΕΥΚΡΑΤΙΔΟΥ». Δημοσιεύτηκε στο «Αρχαιολόγικόν Δελτίον» του Υπουργείου Παιδείας (τόμ. 10ος, 1928, σελ. 54 αριθμ.13). Επίσης επιτύμβια επιγραφή των ρωμαϊκών χρόνων βρήκαμε στα Λεχώνια και τη φέραμε στο Μουσείο του Βόλου.  

Τετάρτη, 5 Νοεμβρίου 2014

Ο αρχαίος τάφος των Άνω Λεχωνίων και η Μεθώνη της Μαγνησίας (1)

Αναβαθμίδα στο λόφο Νεβεστίκι με βάση απ' το αρχαίο τείχος
Τμήμα αρχαίου τείχους της μαγνητικής Μεθώνης
Παλιότερα είχα βάλει μια καταχώρηση εφημερίδας για εύρεση τάφων στ' Άνω Λεχώνια (ΕΔΩ).  Συνέχεια εκείνης της ανάρτησης, θα μπορούσε να είναι η σημερινή. 
Αλίευσα λοιπόν, στη ΘΕΣΣΑΛΙΑ του Νοεμβρίου του 1932  κάποιο άρθρο σε συνέχειες(*) του αρχαιολόγου Νικολάου Γιαννόπουλου, σχετικό με τη Μαγνητική Μεθώνη και τον αρχαίο τάφο που βρέθηκε στα Άνω Λεχώνια. 
Τίτλος: «Ο ΑΡΧΑΙΟΣ ΤΑΦΟΣ ΤΩΝ ΑΝΩ ΛΕΧΩΝΙΩΝ ΚΑΙ Η ΜΕΘΩΝΗ ΤΗΣ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ»

« Ύστερα από την άλλοτε δημοσιευμένη στην εφημερίδα ΛΑΪΚΗ ΦΩΝΗ (π. έτους)  ωραία μελέτη του λεχωνίτη Νικ. Ραφτόπουλου, για την αρχαία πόλη Μεθώνη που βρίσκεται στα Άνω Λεχώνια και έχει την Ακρόπολή της πάνω στο λόφο Νεβεστίκι, δεν θα ασχολιόμουν πάλι με την υπόθεση αυτή, αν δεν μου δινόταν αφορμή από την τελευταία ανακάλυψη ενός αρχαίου τάφου στα Άνω Λεχώνια , από τον Ν. Κουλοχέρη.
Την τοποθεσία των γύρω από το Βόλο πόλεων αναστάτωσε από το 1791 των χρόνων του Γρηγορίου Κωνσταντά και Δανιήλ Φιλιππίδη, η ορισμένη απ’ αυτούς θέση της Δημητριάδας πάνω στο λόφο της Γορίτσας. Σύμφωνα λοιπόν με το Στράβωνα, έπρεπε η Δημητριάδα να βρίσκεται ανάμεσα στις Παγασές και τη Νήλεια, δηλαδή στο μέσο των δυο πόλεων.
-  -  -  -  -  -
Οι Κωνσταντάς και Φιλιππίδης αφού ορίσανε τη θέση των Παγασών στην Μπουρμπουλήθρα και τα Δόντια, προσδιόρισαν τη θέση της Δημητριάδας στη Γορίτσα, το χείμαρρο που ρέει δίπλα δυτικά της Γορίτσας τον ονόμασαν Άναυρο , για να συμφωνήσουν με το Στράβωνα ότι δίπλα απ’ τη Δημητριάδα ρέει ο Άναυρος. Τα αρχαία ερείπια του λόφου Νεβεστίκι  στα Λεχώνια τα απέδωσαν στη Νήλεια, για να βρίσκεται η Δημητριάδα μεταξύ Παγασών και Νηλείας,  όπως λέει ο Στράβωνας.
-  -  -  -  -  -
Τη γνώμη αυτή ακολούθησε ύστερα ο Άγγλος Λήκ. Στα 1836 ακολούθησε την ίδια γνώμη κι ο Ιωάννης Λεωνάρδος από τα Αμπελάκια, στο βιβλίο του «Περί Θεσσαλίας».
Αλλά αργότερα ο Γάλλος αρχαιολόγος Μεζιέρ, αποσταλμένος απ’ τη Γαλλική Ακαδημία το 1852, να εξερευνήσει τοπογραφικά και αρχαιολογικά το Πήλιο και την αρχαία Μαγνησία, στα 1853, δημοσίευσε στο βιβλίο του  Mémoire sur le Pélion et l' Ossa (Paris 1853) στη σελίδα 39, αφού περιγράφει με αμφιταλαντεύσεις  τα ερείπια του φρουρίου Νεβεστίκι, τοποθετεί εδώ την αρχαία πόλη της Μαγνησίας Μεθώνη που αναφέρεται και στον Κατάλογο των νεών από τον Όμηρο (Ιλιάς Β΄ 716) μαζί με την Μελίβοια και την Θαυμακία κλπ με τον Φιλοκτήτη. Και ο γεωγράφος Σκύλακας, ο οποίος βάζει την Μεθώνη μεταξύ Ιωλκού και Ολιζώνος, όπως κι ο λατίνος συγγραφέας Πλίνιος (ΙΥ,16).
-  -  -  -  -  -
Τη γνώμη όμως αυτή του Μεζιέρ, απέκρουσαν αργότερα άλλοι μεταξύ των οποίων και ο Νικ. Γεωργιάδης (Θεσσαλία, έκδοση 2η , σελ. 118). Ο Γεωργιάδης, πάνω στο λόφο Νεβεστίκι των Άνω Λεχωνίων, τοποθετεί την μικρή πόλη Νήλεια, την οποία μόνον ο Στράβωνας αναφέρει, για να συμφωνήσει με τον Στράβωνα ότι στα μεν Λεχώνια βρισκόταν η Νήλεια, στη δε Γορίτσα η Δημητριάδα και στα Δόντια και την Μπουρμπουλήθρα οι Παγασές. Το χείμαρρο που ρέει δίπλα, τον ονόμασε Άναυρο. 
-  -  -  -  -  -
Από τότε εξακολουθεί πλέον κι ως τα 1916, να θεωρείται η Γορίτσα σαν Δημητριάδα, τα Λεχώνια σαν  Νήλεια και τα Δόντια- Μπουρμπουλήθρα σαν Παγασές. ΄Ετσι ο Γερμανός C. Fredrich στα 1905  στο περιοδικό της Γερμανικής Σχολής Αθηνών (τομ. 30ος, σελ. 221) σοβαρή μελέτη για τη Δημητριάδα (Demetrias) με πολλές φωτογραφίες κι ενός πίνακα των πάνω στο λόφο της Γορίτσας αρχαίων τειχών. Θεωρεί λοιπόν κι αυτός, πως η Δημητριάδα βρίσκεται στη Γορίτσα.
  -  -  -  -  -  -
Στα 1906 ο Άγγλος αρχαιολόγος  (Wace) δημοσίευσε στο περιοδικό της Αγγλικής Σχολής (The Journal of Hellenic Studies τόμος 26ος) , σπουδαία μελέτη για την τοπογραφία του Πηλίου και της Μαγνησίας. Και αυτός ακολουθεί τη γνώμη των προηγούμενων και τοποθετεί στο λόφο Νεβεστίκι τη Νήλεια (σελ. 153), την δε Δημητριάδα τοποθετεί κι αυτός στη Γορίτσα.
  -  -  -  -  -  -
Μετά τον Ουέις ο κ. Αρβανιτόπουλος, ο οποίος  έκανε πολυετείς ανασκαφές  στις Παλιές Αλυκές ,στα Δόντια, αλλά και μερικές στη Γορίτσα. Κι αυτός την ίδια γνώμη ακολούθησε μέχρι τα 1916. Νόμιζε δηλαδή πως έκανε ανασκαφές στις Παγασές, πιστεύοντας πως η Δημητριάδα ήταν πάνω στο λόφο Νεβεστίκι  στα ¨Άνω Λεχώνια. Αλλά το 1912 εμείς στη ΘΕΣΣΑΛΙΑ του Βόλου, όλον το μήνα Ιανουάριο και αρχές Φεβρουαρίου αναλύοντας τις εκθέσεις του Αρβανιτόπουλου (Πρακτικά Αρχαιολογικής Εταιρείας 1908 και μετά), αποδείξαμε πως η Δημητριάδα βρισκόταν στα Δόντια μεταξύ Μπουρμπουλήθρας και Παλιών Αλυκών. Συγχρόνως και ο Reloch  στο περιοδικό Klio με τον τίτλο Demetrias, ανασκεύασε τη γνώμη του κ. Αρβανιτόπουλου, ότι η Δημητριάδα βρισκόταν εκεί όπου νόμιζαν ότι ήταν πριν οι Παγασές, δηλαδή μεταξύ μεταξύ Μπουρμπουλήθρας και Παλιών Αλυκών. Αλλά και ο κ. Αρβανιτόπουλος σε παλαιοχριστιανική εκκλησία που έκανε μερική ανασκαφή, βρήκε σαν βάσεις κιόνων δύο επίκρανα από βάσεις ανδριάντων, στα οποία αναφέρονταν στο μεν ένα, ότι οι κάτοικοι της Δημητριάδας αφιέρωσαν κάποιον ανδριάντα, στο δε άλλο πως οι κάτοικοι των Αμφανών αφιέρωσαν κάποιον άλλον ανδριάντα. Έτσι πείστηκε πλέον ο κ. Αρβανιτόπουλος πως έσκαβε στη Δημητριάδα κι όχι στις Παγασές. 
-  -  -  -  -  -
Αφού λοιπόν αναγνωρίστηκε πλέον επίσημα, πως η θέση Δημητριάδας βρισκόταν μεταξύ Μπουρμπουλήθρας και Παλιών Αλυκών, στα Δόντια, δεν υπάρχει πια κανένα εμπόδιο και για τη θέση των άλλων πόλεων γύρω απ’ τη Δημητριάδα. 
-  -  -  -  -  -
Κατ’ αυτόν τον τρόπο οι μεν Παγασές βρίσκονταν δυτικά και στη συνέχεια της Δημητριάδας κατά την κοιλάδα του Λυγαρορέματος, η δε Νήλεια βρισκόταν κατά τον (Stahlin) Σταίλιν ανατολικά της Δημητριάδας δίπλα στο Φανάρι στα Πευκάκια. Έτσι βεβαιώνεται κι ο Στράβωνας που λέει πως η Δημητριάδα βρισκόταν μεταξύ Νήλειας και Παγασών.
-  -  -  -  -  -
Τώρα μένει να οριστεί ποια πόλη βρισκόταν πάνω στη Γορίτσα. Εμείς στο περιοδικό της Γερμανικής Σχολής Αθηνών (1908) γράψαμε ότι ίσως βρισκόταν η ιστορική Ιωλκός, αφού η προϊστορική Ιωλκός βρισκόταν στο Φρούριο του Βόλου. Ο κ. Σταίλιν (Dashellenische Thessalien 1924) έχει τη γνώμη πως πάνω στο λόφο βρισκόταν το Ορμίνιον. Ο κ. Αρβανιτόπουλος, αφού άλλαξε ήδη γνώμη, τοποθετεί πάνω στη Γορίτσα τη Νήλεια. 
(Συνεχίζεται)
 (*) Επειδή η γραφή είναι στην απλή καθαρεύουσα και είναι σχετικά «δυσπρόσιτη» κι «απροσπέλαστη» σήμερα για τους πολλούς, είπα να την γράψω στην καθομιλούμενη και να την αναρτήσω, για να μάθουμε όλοι οι Λεχωνίτες κι όχι μόνον, την αρχαία Ιστορία του τόπου μας.