Κατά την ιδίαν πεδινήν οδόν μίαν ώραν προβαίνοντες (απὸ το Βόλο), ερχόμεθα εις τα Λεχώνια. Αυτά κείνται επί μιας με χωράφια, αμπέλους, κήπους νεραντζίων, κίτρων και άλλων διαφόρων οπωρίμων δέντρων φυτευμένης πεδιάδος...

(Νεωτάτη της Θεσσαλίας Χωρογραφία-Ιωάννης Αναστασίου Λεονάρδος, 1836)

Π Ρ Ο Σ Ο Χ Η ! Μπορείτε να αντιγράφετε κείμενα κ.ά. από το ιστολόγιο. Αυτό, ΔΕΝ αποκλείει αναφορά στην ΠΗΓΗ. - - Ιδιωτικά αρχεία να ΜΗΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝΤΑΙ.

Παρασκευή, 6 Μαΐου 2016

Το αγίασμα της Παναγίας Γορίτσας

Την Παναγία Γορίτσα στον ομώνυμο λόφο) την γνωρίζουμε όλοι οι Μάγνητες και ειδικά οι Πηλιορείτες/τισσες. Γιορτάζει πάντα την Παρασκευή της Διακαινησίμου -της Ζωοδόχου Πηγής. Οι παλιότεροι θυμόμαστε και τα κανατάκια που βάζαμε το αγίασμα και κελαηδούσαν! 
Επίσης γνωρίζουμε το προσκύνημα της Παναγίας Γορίτσας -Τρύπα, που όμως δεν γιορτάζει σήμερα, αλλά στις 8 Σεπτεμβρίου στη Γέννηση της Θεοτόκου.  
Σήμερα λοιπόν θα ασχοληθούμε (εισάγοντας ...δαιμόνια καινά!) με το αγίασμα της Γορίτσας αντιγράφοντας τον Αγιολαυρεντίτη καλόγερο Ζωσιμά Εσφιγμενίτη (1836-1903), που με τα γραπτά του στηλίτευε τις αγυρτείες των καλογέρων και των παπάδων, καθώς και τα κακώς κείμενα της τότε τοπικής εκκλησίας. Γράφει λοιπόν και για το αγίασμα της Γορίτσας:
1. Στο Ημερολόγιον Η ΦΗΜΗ έτους 1887, κάνοντας σημειώσεις στη Γεωγραφία των Δημητριέων. (Αντίγραφο από τη σελίδα 128):
2. Στο περιοδικό του ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ (Απρίλιος 1893- 5ον έτος- σελ. 418)  το θεωρεί «ψευδές θαύμα»:
[…] Πολύ λυπηρόν και σπαραξικάρδιον είναι να βλέπη τις ανθρώπους φέροντας αναξίως βεβαίως όνομα της μόνης αληθούς επί της γης θρησκείας ανθρώπους ονομαζομένους χριστιανούς και το χείριστον ανθρώπους φέροντας το όνομα των λειτουργών της θρησκείας Εκείνου, όστις ονομάζεται και όστις βεβαίως είναι «η οδός και η αλήθεια και η ζωή» λυπηρόν, λέγω, να βλέπη τις τοιούτους μεταχειριζομένους τοιαύτα χαμερπή μέσα, τοιούτους γελοίους και αναιδείς δόλους και απάτης, τοιαύτα ψευδή και καταγέλαστα θαύματα και τοιαύτα πλήρη ανοησίας και άξια χλεύης και μυκτηρισμού προς υλικήν των ωφέλειαν και προς εξαπάτησιν και εντελή αποτύφλωσιν του χυδαίου και δεισιδαίμονος όχλου.
Οι τοιούτοι είναι βεβαίως εχθροί του Χριστιανισμού, εχθροί του έθνους, εχθροί πάσης της ανθρωπότητος και βδελυροί εχθροί αυτού του μόνου αληθινού και Αγίου Θεoύ του μισούντος και αποστρεφομένου τον δόλον και την απάτην και το ψεύδος […]

Στη συνέχεια ο Ζωσιμάς στοιχειοθέτησε με διάφορες μαρτυρίες και παραπομπές από την Αγία Γραφή κι απ’ αλλού πως δεν είναι θαύμα το θρυλούμενο αγίασμα που αναβλύζει τη μέρα της Παρασκευής της Διακαινησίμου και μόνο μια φορά το χρόνο και για 24 ώρες.
Μάλιστα, προκάλεσε μέσω των σελίδων του ΠΡΟΜΗΘΕΑ του, να τον διαψεύσουν όσοι λένε για «το θαύμα του αγιάσματος» και αν του αποδείξουν πως κάνει λάθος, να τον …κρεμάσουν!
Βέβαια, ποτέ δεν τον κρέμασαν!

Τετάρτη, 4 Μαΐου 2016

Παναγία η Σουραυλού

Η Ζωοδόχος Πηγή ή Παναγία Σουραυλού 
στον Άγιο Λαυρέντη

Η δεύτερη ονομασία του ναΐσκου προέρχεται από το έθιμο που επικρατεί από αρχαιοτάτων χρόνων, να κατασκευάζουν οι επισκέπτες την ημέρα της γιορτή της από ένα σουραύλι από ξύλο καστανιάς. (ένα είδος φλογέρας) .
Η θέση στην οποία βρίσκεται το ξωκλήσι είναι στο βορειοδυτικό μέρος του χωριού, 15 λεπτά περίπου απόσταση με τα πόδια. Βασικά βρίσκεται πίσω από το χωριό και απέχει γύρω στα 300μ από τα τελευταία κατοικημένα σπίτια. Γύρω από τον ναΐσκο  υπάρχουν αρκετά μεγάλες εκτάσεις με δέντρα, όπως καστανιές και μηλιές. Απ’ το εξωκλήσι μπορεί κανείς να θαυμάσει το απέραντο πράσινο που απλώνεται μπροστά στα μάτια τον Επίσης με μια πρώτη ματιά βλέπεις το χωριό Δράκια από τη μια και από την άλλη τα Χάνια με το καταφύγιο. Ο χώρος έξω από το ξωκλήσι είναι πολύ όμορφα διαμορφωμένος έχοντας ένα καινούργιο μικρό καμπαναριό στο κέντρο του αυλικού χώρου, γύρω-γύρω ξύλινα καναπεδάκια για την ξεκούραση των προσκυνητών και των περαστικών και ‘να μικρό προσκυνητάρι.
Το έτος 1800- 1803 πρόσβαλλε το χωριό μια επιδημική αρρώστια, η πανώλη. Πάρα πολλοί κάτοικοι του χωριού προσβλήθηκαν από την αρρώστια και αργοπέθαιναν. Οι κάτοικοι απέφευγαν να έρχονται σε επικοινωνία ο ένας με τον άλλον. Οι συναλλαγές ήταν σχεδόν ανύπαρκτες και αυτές που γινόταν, γινόταν με μεγάλη προσοχή. Τα νομίσματα στα μαγαζιά, όπου ψώνιζαν, τα έριχναν σε μια πήλινη λεκάνη με ξύδι, που είχε κάθε μαγαζάτορας, ώστε αυτά να περνούν από μια υποτυπώδη απολύμανση. Πολλοί, λόγω της αρρώστιας, αυτοεξορίστηκαν από το χωριό προς το βουνό για να μην προσβάλλουν και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας. Ένας από τους προσβλημένους με την αρρώστια, ονόματι Παπαγγέλης, ξεκίνησε και αυτός τον δρόμο της αυτοεξορίας, φορτωμένος με τα λίγα υπάρχοντά τον, για το βουνό. Όταν έφτασε στις καστανιές του Σαράφη στη σημερινή θέση που βρίσκεται το ξωκλήσι, αποκαμωμένος από την εξάντληση κάθισε να ξεκουραστεί στην ρίζα μιας μεγάλης καστανιάς. Δεν άργησε όμως να τον πάρει ο ύπνος. Ξαφνικά βλέπει στο όνειρό του μια γυναίκα να του λέει να «σηκωθεί και να ανέβει στην καστανιά για να φτάσει και να δει μια μικρή κουφάλα που βρίσκεται ψηλά. Μέσα σ’ αυτήν υπάρχει μια εικόνα. Στη θέση της καστανιάς να φτιάξει ένα εκκλησάκι και αυτή ως αντάλλαγμα θα τον έκανε καλά». Ο Παπαγγέλης ξαφνιασμένος τη ρώτησε «ποια είναι αυτή που θα μπορέσει να τον γιατρέψει»; Αυτή απάντησε: «είμαι αυτή που απεικονίζει η εικόνα και χάρη σ’ αυτήν δεν θα θρηνούσουν άλλα θύματα στο χωριό».
Σε λίγο ο Παπαγγέλης ξύπνησε και προσπαθούσε να συνειδητοποιήσει τι ακριβώς είχε συμβεί. Αμφιβάλλοντας για το τι είδε στον ύπνο του, κοίταξε προς τα πάνω την καστανιά και είδε μια μικρή κουφάλα με μια πολύ μικρή τρύπα πράγμα το οποίο τον έκανε να πιστεύει πως ήταν αδύνατον να χωρέσει να μπει εκεί μέσα η εικόνα.
Η περιέργειά του, αλλά και το ενδιαφέρον του έλεγαν να ανέβει στο δέντρο. Όμως τα πόδια του έτρεμαν από την κούραση. Τότε  αποφάσισε να γυρίσει σιγά-σιγά στο χωριό για να διηγηθεί όλα όσα του συνέβησαν στους συγγενείς του, αλλά και να ειδοποιήσει τον Σαράφη ιδιοκτήτη του κτήματος. Την επόμενη μέρα όλοι οι χωριανοί πήγαν εκεί. Βάλανε μια σκάλα για να πατήσουν σταθερά και να δουν τι περιείχε τελικά η κοιλότητα του δέντρου. Έπρεπε όμως πρώτα να μεγαλώσουν τη διάμετρο του ανοίγματος. Ο ιδιοκτήτης της αντέδρασε, γιατί πίστευε ότι θα καταστρεφόταν η καστανιά. Τότε ο δυστυχής Παπαγγέλης που αντηχούσαν μέσα στα αυτιά του τα λόγια της γυναίκας ότι «θα τον κάνει καλά» αναγκάστηκε να πει πως είχε ένα κτηματάκι και πως αν δεν έβρισκαν τίποτα στην κουφάλα του δέντρου, θα το πουλούσε και θα αποζημίωνε τη καταστροφή του . Έτσι πείστηκε ο ιδιοκτήτης και όλοι μαζί άρχισαν να κόβουν το δέντρο. Ανοίγοντας την τρύπα της κουφάλας και μπαίνοντας λίγο φως μέσα της, είδαν πράγματι στριμωγμένη στον κορμό την εικόνα της Παναγίας σε πολύ καλή κατάσταση. Οι χωρικοί την μετέφεραν στην κεντρική εκκλησία τον χωριού και την Κυριακή όλοι οι κάτοικοι έκαναν μεγάλη λιτανεία την εικόνα γύρω από το χωριό, από την ανατολή ως τη δύση του ηλίου, και στα τέσσερα σημεία του διαβάστηκαν δεήσεις και παρακλήσεις. Έτσι, σύμφωνα με την παράδοση, με την βοήθεια της Παναγίας σώθηκε το χωριό από την επιδημία που είχε ξεκληρίσει πολλές οικογένειες.
Ο Σαράφης ενθουσιασμένος από το γεγονός άρχισε να κτίζει το εκκλησάκι μόνο με τη δική του προσφορά, χωρίς την βοήθεια κανενός.
Η πανέμορφη ευρεθείσα εικόνα της Παναγίας διασώθηκε ως το 1969-70, γιατί κανείς δεν φρόντισε να την προστατέψει από τους αρχαιοκάπηλους.
 Έτσι κτίστηκε το πανέμορφο εκκλησάκι, που γιορτάζει την Παρασκευή του Πάσχα, κάτω από το γέρο πλάτανο που σαν ακίνητος φρουρός προσπαθεί να το προστατεύσει απ όλους τους κινδύνους.
Το εκκλησάκι βρίσκεται σήμερα σε καλή κατάσταση. Οι διαστάσεις του είναι 5Χ8μ και τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή του είναι κυρίως πέτρα. Ο ρυθμός του είναι βασιλική . Εικόνες υπάρχουν αρκετές και οι πιο πολλές είναι αφιερώσεις προσκυνητών. Ο ναΐσκος συντηρείται από τις προσφορές των πιστών και τα τελευταία χρόνια έχει ανακαινιστεί λόγω φθορών. Γύρω του υπάρχει αγρόκτημα με καστανιές και κερασιές. Σήμερα μένει σχεδόν ακαλλιέργητο με αποτέλεσμα τα έσοδά του να είναι λιγοστά και αυτά κυρίως να προέρχονται από τις προσφορές των πιστών προσκυνητών.
Η σημασία του εξωκλησιού είναι για τους κατοίκους του χωριού είναι αρκετά σημαντική γιατί συνδέεται άμεσα με την ύπαρξη και επιβίωση του χωριού, αλλά και γιατί εξυπηρετεί τις θρησκευτικές ανάγκες των πιστών της περιοχής.

-------------------------------------

Κείμενο και φωτογραφίες από το βιβλιαράκι ΞΩΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΔΥΤΙΚΟΥ ΠΗΛΙΟΥ, έκδοση του Ενιαίου Λυκείου Π.Ο. Αγριάς - 2001)

Δευτέρα, 2 Μαΐου 2016

Μάηδες

Για τους «Μάηδες» του Πηλίου (μοναδικό έθιμο) υπάρχουν και παλιότερες δημοσιεύσεις σ' αυτό το ιστολόγιο, αλλά και πάρα πολλές δημοσιεύσεις σε περιοδικά και βιβλία. 
Σήμερα θα δούμε (αντιγραφή σε μονοτονικό) ένα σχετικό και πανέμορφο κείμενο του λογοτέχνη Βασίλη Πλάτανου που υπάρχει στο βιβλίο του ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΛΑΪΚΑ ΠΑΝΗΓΥΡΙΑ με πρώτη έκδοση το 1963 και Πρόλογο του Στρατή Μυριβήλη. 

[ Και γιόμισε ο τόπος του Πηλίου αγκρισμένα ζωντανά, που, μέσα στους ερεθιστικούς σκοπούς και τις μεθυστικές μυρουδιές, αρχιότανε, καί παραδομένα ολάκερα, σώμα και ψυχή, στο ανοιξιάτικο μεθύσι, βατευότανε.
Κείνες τις μέρες η γης κοιλοπονούσε. Βρισκότανε πάνω στον καιρό της γέννας της. Κάθε αγκομαχητό που έβγαζε απ’ τα σπλάχνα της, το χώμα φούσκωνε, έσκαγε, άνοιγε σαν πάξα και ξεπεταγότανε το βλαστάρι, και το λουλούδι, και το κλωνάρι από το μάτι του δέντρου, που θέριευε, λιγιότανε, αγκαλιαζότανε, φιλιότανε, μοσκοβολούσε, έτσι που ρέθιzε κάθε ζωντανή ψυχή γύρω του.
Τα θηλυκά κυλιόντανε λαγνισμένα πάνω στο παχύ χορτάρι κι ανάμεσα στις μοσκοβολάδες των λουλουδιών, με τα ποδάρια σηκωμένα κατάντικρυ στον καματερό ήλιο. Οι μέλισσες και τ’ άλλα ζουζούνια βουίζανε γύρω τους, κι οι τράγοι, τ’ αλόγατα, τα ζιγούρια, τα κοκόρια, τ’ αηδόνια, τρέχανε σα δαιμονισμένα μέσα σε κείνο τον ανοιξιάτικο ξεσηκωμό να παραδοθούνε στον οργιασμένο ρυθμό της φύσης.
Κι άκουγες σε κάθε περπατηξιά σου πάνω στο χώμα, να σκούζουνε οι χρυσόφτερες ζωές και να χασκογελάνε τα ζούμπερα, κι η γης να ψιθυρίζει χίλιους σκοπούς, και τα ξοθιά του δάσους να πετάγουνται μέσα από τις βελονόφυλλες φτέρες να γαργαλάνε και να πασπατεύουνε ολοένα τα ζωντανά και τα γεννήματα, έτσι που να βρίσκουνται όλα συναμεταξύ τους αλαλιασμένα απ’ το φρένιασμα της γλυκιάς μέρας και της πλανεύτρας νύχτας των ασημένιων αστεριών και τού χρυσαφένιού φεγγαριού.
Κι οι πηγές οι παρθένες της Μόκρινας, της Μακρινίτσας του Πηλίου, που σημαίνει στα σλάβικα βρεγμένος τόπος, ρέανε ασταμάτητα για να ξεδιψάσουνε κείνο το λυσσιασμένο απ’ οργιασμό κόσμο. Μα το δροσάτο νερό τα δυνάμωνε, τα ρέθιzε πιότερο, τα γιόμιζε με το αίστημα της αξεδιψασιάς και του παραδαρμού.
Ανάμεσα σε τούτο το πανδαιμόνιο της φύσης ξεπετάχτηκε ένας ρωμαλέος νέος, ο Μάης, Άδωνις στην ομορφιά, για να ξεσηκώσει και τους ανθρώπους σε τούτο το ανοιξιάτικο πανηγύρι του Πηλίου. Το σώμα του ήτανε σκεπασμένο με κισσούς, κλήματα, δάφνες, αγιοκλήματα, τριαντάφυλλα, γαρούφαλα, παπαρούνες, μαργαρίτες, ανεμώνες, βιόλες, σπαρτιές, πλουμισμένος με τα χρώματα των λουλουδιών τα πράσινα, τ’ άσπρα, τα κόκκινα, τα κίτρινα, τα μενεξελιά, τα βυσσινιά, τα γαλάζια, τα καφετιά, τα λιοτροπιασμένα, από την κορφή ίσαμε τα νύχια των ποδιώνε του, και στο κεφάλι φορούσε μυριοπλεγμένο στεφάνι μ’ ολάκερο τον ανθισμένο κόσμο της γης. Στο χέρι του κρατούσε το οργιαστικό σύμβολο τού προκατόχου του Διόνυσου, το μαγιόξυλο, καταφορτωμένο με λουλούδια και καρπούς, που, καθώς το χτύπαγε πάνω στο χώμα, τραγούδαγε έναν αψάφωνο σκοπό με τούτα τα λόγια:
«Κόρη ξανθή τραγούδισε από γυαλένιον πύργο,
και πήρ’ αγέρας τη φωνή και στο γιαλό την πάει,
κι όσα καράβια τ’ άκουσαν όλα λιμάνι πιάσαν,
Κι ένα καράβι κρητικό βαθιά καλαρμενίζει.
Με τον αγέρα μάλωνε, με το βοριά μαλώνει.
- Δεν σε φοβάμαι κυρ βοριά, μαΐστρο τραμουντάνα,
έχω καράβ’ από καρυά, κατάρτ’ από πλιξάρι,
έχω καί καραβόσκοινα όλο μαργαριτάρι,
έχω κι ένα μουτσόπουλο, θαλασσογυρισμένο.
 - Ανέβα βρε μουτσόπουλε στο μεσιανό κατάρτι,
να δεις τι αγέρας μάς βαρεί και τί καιρός μάς δέρνει.
 Παιζογελώντας ‘νέβαινε, κλαίγοντας κατεβαίνει.
- Τι είδες βρε μουτσόπουλε και κλαις και κατεβαίνεις;
- Κόρ’ είδα με ξανθά μαλλιά και με τα μαύρα μάτια.
-Κόρη ξανθιά μου άνοιξε την πόρτα την καρένια,
έχω δυο λόγια να σου πω, γλυκά και ζαχαρένια.
Κόρη σαν θέλεις φίλημα, σαν θέλεις μαύρα μάτια,
πάρε κι αρμάθιασε φλουριά και κάν’ τα πέντ’ αρμάθες,
κι έλα μαζί μου μια βραδυά αμάν, αμάν, αμάν, ένα Σαββάτο βράδυ,
πούν’ η μάνα μ’ στην εκκλησιά, πατέρας στο παζάρι,
τα δυο ‘δελφάκια στο σχολειό, σ’ ένα χαρτί διαβάζουν,
τόνα διαβάζει λεμονιά και τ’ άλλο κυπαρίσσι».
Με τούτο το σκοπό ο Μάης έφερνε μαζί του τις περιπλανήσεις τού Διόνυσου στις ανοιχτές θάλασσες, και τον πανάρχαιο ελληνικό μύθο, όπου ο Θεός τού κρασιού ταξιδεύοντας κάποτε, αιχμαλωτίστηκε από τυρρηνούς πειρατές και τούς κατανίκησε με μαγείες και βγήκε στερνά στη στεριά της Νάξου. Εκεί παντρεύτηκε την  Αριάδνη, τη θυγατέρα τού βασιλιά της Κρήτης Μίνωα, που την άφησε σ’ αυτόν των τόπο ο Θησέας. Από την γάμο του με την Αριάδνη, ο Διόνυσος έκανε παιδιά, τον Στάφυλο, τον Οινοπίωνα, τον Ταυρόπολη και άλλα. Τούτος ο μύθος, που μας τονέ πρωτοτραγούδισε ο Όμηρος στους ύμνους του, γήτεψε πολλούς ζωγράφους και γλύπτες, μαστόρους της τέχνης της αρχαιότητας, που ανάμεσά τους στάθηκε, κατά τον τέταρτο αιώνα, κάποιος καλλιτέχνης σύγχρονος ή μαθητής του Πραξιτέλη, κι έγλυψε με τη σμίλη και το σκαρπέλο του τις πιότερο χαρακτηριστικές σκηνές του μύθου πάνω στο διάζωμα του χορηγικού μνημείου του Λυσικράτη, που είναι κοντά στον Ακρόπολη της Αθήνας και που ο κόσμος τ’ ονοματίζει «Φανάρι του Διογένη».
Ο πανάρχαιος μύθος που έφερνε μαζί του ο  Μάης της πηλιωρίτικης άνοιξης με το τραγούδι του, συμβολίζει την ένωση του Διονύσου, του αγροτικού Θεού, με την Αριάδνη, που προσωποποιεί την ανοιξιάτικη φύση, όπου γονιμοποιείται κάτω από την επίδρασή του.
Ο Μάης του Πηλίου ξεκινούσε, ανάμεσα από τους  αιώνες, από τις πολιτείες και τα χωριά της Χώρας του Ανατέλλοντος Ηλίου, φέρνοντας, μπροστά από το ναό Γκογκοκούλι της συνοικίας Οτσούκα του Τόκιο, στους Μακρινιτσιώτες του Πηλίου το «Χαναματσούρι», τη Γιορτή  των Λουλουδιών, τους Μάηδες, που τήνε πρωτοργάνωσε ο Διόνυσος στο μεγάλο του ταξίδι στην Άπω Ανατολή. Είναι μια από τις γραφικότερες γιορτάδες της γιαπωνέζικης άνοιξης, όπου γλεντοκοπάνε όλοι οι ντόπιοι στο πανηγύρι του μεθυσιού  απ’ τις μοσκοβολάδες των λουλουδιών Κάι υπό τ’ οργιαστικό ξεσήκωμα των εξωτικών zωντανών της Γιαπωνίας. Ο Μακρινιτσιώτης Μάης έφερνε το γιορτασμό της γέννησης του Βούδδα, που τον συνοδεύουνε θρησκευτικές τελετές, όπου οι πιστοί ραντίzουνε με «αμάκα», γλυκό τσάι, τ’ αγάλματα τού παιδιού-Βούδδα, που συνηθίζουνε να τονέ παρασταίνουνε δείχνοντας με το ένα  χέρι τον ουρανό και με το άλλο τη γη, και τους πατροπαράδοτους οργιαστικούς χορούς των Γιαπωνέζων, όπου εκτελούνε λαϊκοί μίμοι και χορευτές μασκαρεμένοι και με το μαγιόξυλο στό χέρι χτυπώντας το στη γη πάνω στον ρυθμό του οργιαστικού χορού τους.
Ακόμα, ο Μακρινιτσιώτης Μάης ξεπετάχτηκε μέσα από τη φύση του Πηλίου, για να ξαναζωντανέψει τις μεγάλες οργιαστικές και θορυβώδεις γιορτάδες προς τιμή του Διόνυσου, θεού των μυστηρίων και της φύσης, αλλά και της εξοχής, στ’ αγροτικά γλεντοκόπια που τα πανηγυρίζανε σ’ όλες τις ελληνικές χώρες της αρχαιότητας. Έφερνε την πίστη του λαού της παλιάς εποχής που ένοιωθε πως στις γιορτάδες αυτές παραβρισκότανε αόρατος ο ίδιος ο θεός και που φρόντιζε να μη λείπει τίποτα από τον φιλοξενούμενο Διόνυσο-Μάη, απ’ όσα ήθελε να έχει κοντά του σ’ ένα γλέντι. Γι’ αυτό οι δημότες μεταμφιεζόντανε σε ακολούθους του θεού, σατύρους, τράγους, σειληνούς, νύμφες, λήνες.
Ο Μάης έφερνε  ακόμα και το μασκάρεμα όπου ακόλουθοι , του Διόνυσου, σκεπάζανε το πρόσωπό τους με στάχτη ή πηλό, ή με κόκκινο βάψιμο, φορούσανε στα κεφάλια τους στεφάνια κισσού και κρατούσανε θύρσους, μπαστούνια, που καταλήγανε στην κορυφή σε κουκουνάρι πεύκου, συμβολίζοντας το όργανο της αναπαραγωγής.  Έτσι μεταμορφωμένοι, μεταφερόντανε με τη φαντασία και με το κέφι τους, βοηθημένοι από το κρασί, σε κόσμους εξωπραγματικούς. Φανταζόντανε πως ταξιδεύανε, μαζί με τον αγαπημένο τους θεό, πως παίρνανε μέρος στα παθήματα και στα κατορθώματά του. Ζούσανε το περιεχόμενο του ύμνου που ψάλλανε προς τιμήν του Διόνυσου και που τον ονοματίζανε «διθύραμβο». Οι γιορταστές μασκαρεμένοι σ’ ακόλουθους του Διόνυσου κι έχοντας πιει μπόλικο κρασί, γυρίζανε πάνω σ’ αμάξια και ψέλνανε τα φαλλικά τραγούδια συνοδεύοντάς τα με τσουχτερές βωμολοχίες κι άσεμνες χειρονομίες, κάνοντάς τα τώρα και οι ακόλουθοι του Μάη. Ο Μακρινιτσιώτης Μάης, έφερνε, ανάμεσα από τούς αιώνες της ελληνικής αρχαιότητας, την οργιαστική ιεροτελεστία, όπου συμβολίζεται ο αιώνιος δεσμός της πηλιωρίτικης γης με το Θεό της βλάστησης και της αναπαραγωγής. Βγαίνοντας μέσα από την οργιαστική φύση της Μακρινίτσας του Πηλίου, γιορταστικά ντυμένος, ο σύγχρονος Διόνυσος, χτύπησε το μαγιόξυλο στο χώμα, καλένοντας τους ερεθισμένους κατοίκους και πιότερο τους αγκρισμένονς, να μαζωχτούνε γύρω του για να πάρουνε μέρος στο μεγάλο πανηγύρι της πηλιωρίτικης άνοιξης των ζωντανώνε και των άψυχων ξοθιών του φυτικού κόσμου, ξαναζωντανεύοντας την   αρχαία οργιαστική ιεροτελεστία προς τιμή του Θεού της βλάστησης και της αναπαραγωγής, του Μάη.
«Και το ραβδί του ήταν ξερό,
χλωρά βλαστάρια πέτα,
κι απάνω στα βλαστάρια του,
 πέρδικες κελαϊδούσαν».
Κελαϊδήσανε οι ζουρνάδες, οι πίπιζες, τα βιολιά, στα παθιασμένα χείλια και χέρια των Μακρινιτσιωτών, και τ’ αηδόνια ξεπεταχτήκανε μέσ’ από τις ρεματιές και σταθήκαν απάνω στα κλωνάρια του Μάη, συνοδεύοντας τα παιχνίδια στον ξετρελαμένο σκοπό τους. Τα πλατάνια με τα μεγάλα απλωμένα κλαδιά υποδεχτήκανε κάτω από τον παχύ ίσκιο τους σ’ ολάκερη την μεσοχωριά τους πρώτους γιορταστές Μακρινιτσιώτες και τις αφροπλασμένες κοπελούδες, με τις ντόπιες ντυμασιές τους.
Αναπεταγόντανε τα μακρυά φουστάνια που φτάνανε ίσαμε τον αστράγαλο, κι η βελουδένια τζάκα η κατιφένια με τη ζώστρα, από κλαδωτό μετάξι που τύλιγε τη μέση της νιας σε μια τάκλα με το φαρδύ φιόγγο στο πλάι, γυαλοκοπούσανε πάνω στις στροφές τού χορού. Το κελεμκερί, το αραχνοΰφαντο μαντίλι, με τις μπιμπίλες και τα μπόλια στην άκρη, αναπεταγότανε κι αυτό, έτσι που σεκλέντιζε τα παλικάρια, ντυμένα και κείνα με τη βράκα και το μαύρο γελέκι, με το μαύρο καλπάκι στο κεφάλι καμωμένο από όστρακά.
Τα παπαδ’κά παπούτσια σηκωνόντανε στ’ αψήλωμα των ποδιώνε κι ακουμπούσανε το κομπολόγι του αρσίζη χορευταρά. Και μαζωχτήκανε οι ξενοτοπίτες απ’ όλα τα κατατόπια, τα χωριά και τις πολιτείες της Ελλάδας, και όλο τούτο τ’ ασκέρι τους περιτριγύρισε να χαρεί και να καμαρώσει το ανοιξιάτικο πανηγύρι των Μακρινιτσιωτών.
Ο Αρχιμάης βαστούσε γιορταστικά το κλωναρισμένο ραβδί καταφορτωμένο τώρα με λουλούδια και καρπούς, το μαγιόξυλο, που το κουνούσε δοξαστικά, το ψήλωνε και το κατέβαζε με την ίδια συμβολική κίνηση όπως ανεβοκατεβάζουμε τις λαμπάδες στην Ανάσταση, χτυπώντας τη γη μ’ αυτό, έδινε έτσι το ρυθμό και τον τόνο της όλης γιορτής, με το συμβολικό όργανο της αναπαραγωγής. Οι ακόλουθοι εξυμνούσανε τα ξόμπλια του Αρχιμάη, που ήτανε λουλούδια και φρούτα, οι καρποί της γονιμότητας, και το στεφανωμένο κεφάλι του, όπως το θεό Διόνυσο στις τελετές του, με τούτο το τραγούδι:
«Μάη μου, Μάη δροσερέ, κι Απρίλη λουλουδάτε,
ο Μάης μέ τά τριαντάφυλλα, κι Απρίλης με λουλούδια,
όλον τον κόσμο γέμισες απ’ άνθια και λουλούδια,
το νιόνε περικύκλωσες στις κόρης τις αγκάλες.
Σαν περπατεί, μαραίνεται, σα στέκεται, πλανιώται,
σαν πέσει κι αποκοιμηθεί, τον ύπνο δε χορταίνει.
Άνοιξε πόρτα της κυράς, πόρτα της μαυρομάτας,
να μπω να διώ τη λυγερή, πώς στρώνει και κοιμάται,
πώς στρώνει τα τριαντάφυλλα, κοιμάται στα λουλούδια.
Πώς να την πω να σηκωθεί, πως να την πω να κάτσει;
Να την ειπώ λιγνό βεργί, και το βεργί λυγάει,
να την ειπώ αγιόκλημα, το κλήμα κόμπους έχει,
να την ειπώ τριαντάφυλλο, από τ’ άγκάθι βγαίνει,
να την ειπώ βασιλικό, γκαστρώνει η μυρουδιά του.
Αφέντη κι αφεντούτσικε, πέντε φορές αφέντη,
λύσ’ το, αφέντη, λύσ' το, το χρυσομάντηλό σου.
Κι αν χεις γρόσια, δός μας τα, φλουριά μην τα λυπάσαι,
κι αν τα λυπάσαι τα φλουριά, δός μας δεκαπεντάρια,
δός μας τ' αφέντη, δός μας τα να πιούμε στην υγειά σου,
για την υγειά τ’ αφέντη μας, για την καλή χρονιά σου.
Να ζήσεις χρόνους εκατό και να τους διαπεράσεις,
κι απ’ τους διακόσιους άμπροστά ν’ ασπρίσεις να γεράσεις.
Ν’ ασπρίσεις σαν τον Έλυμπο σαν τ' ασπρο περιστέρι.
Όσα λουλούδια, 'ν' του Μαγιού και φύλλα των δεντρώνε,
Τόσο καλό να δώσ’ ο Θεός εδώ που τραγουδάμε».
Και με τα ντόπια όργανα μπροστά, τα βιολιά, τους ζουρνάδες και τα νταούλια, περνούσαν από τους ξενοτοπίτες, τ’ αργαστήρια και τα σπίτια της Μακρινίτσας μαζεύοντας φιλέματα σύκα, καρύδια, αυγά, αμύγδαλα και χρήματα για ν’ αγοράσουνε κρασί και να πιούνε στην υγειά τους, για την υγειά των αφεντάδωνε, και για την καλή χρονιά τους.  Γιατί, κατά τους γιορταστές του Πηλιωρίτικου Μάη, η νέα χρονιά αρχίζει από το ξανάνιωμα της φύσης, από την άνοιξη.
 Και μεταχτύπησε ο Μάης το μαγιόξυλό του χώμα, και γιομίσανε τα νταούλια, κι οι ζουρνάδες και τα βιολιά ανθισμένα κλωνάρια με  γαρούφαλα και τριαντάφυλλα. Ξεχυθήκανε σ’ έναν παθιάρικο σκοπό, τον ζεϊμπέκικο, που η ισκιερή απλάδα κάτω απ’  τα πλατάνια τραντάχτηκε με τον μερακλήδικο χορό των ζεϊμπέκηδων. Τα ζεϊμπέκια φορούσανε τη γιορτερή ντυμασιά τους, σαρίκι με φούντες και  κρόσια, γελέκι  πλουμισμένο, φαρδύ ζουνάρι με μπόλικες τάκλες γύρω από τη μέση, γιομάτο γιαταγάνια και πιστόλες, κοντό σαλβάρι, κεντημένα παπούτσια κι επικνημίδες, ταιριασμένα τα πλουμιά με τα χρώματα των λουλουδιών. Κι ακουμπούσανε οι σέλες τον βρακιώνε τους τη γης καθώς γονατίζανε, και χτυπούσανε τις παλάμες τους, και ξανασηκωνότανε με τα χέρια ψηλά, κροταλίζοντας τα δάχτυλα γύρω από τα σαρίκια, έτσι που οι φούντες τους κουνιόντανε, και μπερδευόντανε τα κρόσια συναμεταξύ τους στον παθιάρικο σκοπό.
Και ξαναχτύπησε ο Μάης το κλωναρισμένο ραβδί του στη χώμα, κι ανάμεσα από τις γαρουφαλιές ξεπεταχτήκανε ο Γενίτσαρος με τη Νύφη. Ο φουστανελοφόρος γαμπρός με την ολόασπρη πουκαμίσα και φουστανέλα, την ασημένια ζώστρα με το μαυρομάνικο μαχαίρι στη μέση, το κατιφεδένιο γιλέκο, το κόκκινο φουντωτό φεσάκι, τα φουντωτά τσαρούχια στα πόδια άρχισε πρώτος τον χορό. Τον ακλούθησε η νύφη με το κλαδωτό φουστάνι, το ψάθινο καπέλο με άσπρο τούλι μπροστά από το πρόσωπό της, και κουνώντας το μαντήλι με τα δυο της χέρια, έφερνε ναζιάρικα τις στροφές του χορού της από τον γαμπρό. Ο Γενίτσαρος με τ’ αντρίκια πατήματά του της έκλωθε τη νύφη, τη λόγιαζε στα μάτια, «κι αμάν, αμάν χαρές που θάχουμε απόψε», φώναζε. Μονάχα που στο χτύπημα του μαγιόξυλου στη γη, ο Διόνυσος έκαμε λάθος κι έστειλε στο Μάη αρσενικιά νύφη με μουστάκια.
Στο τέταρτο χτύπημα τού μαγιόξυλου στη γη, ο Μάης έβγαλε το Χότζα. Με το φανέρωμά του, γιόμισε ο τόπος μουστάκια, φαρδιές κελεμπίες κλαδωτές, σαρίκια ψηλά και τσιμπούκια που το μάκρος τους έφτανε ίσαμε τα σύγνεφα και τρυπούσανε τον ουρανό. Μαζώχτηκε η ακολουθία του γύρω, τα ζεϊμπέκια, και χτυπώντας τα χέρια τους συνοδεύανε τα παιχνίδια στον ακαμάτικο σκοπό για να χορέψει ό Χότζας μ’ όλο τό ραχάτι καί τό χουΖονρλίκι του. Στερνά γονατίσανε τα ζεϊμπέκια, απλώσανε τα μπράτσα τους κυκλικά και φωνάζοντας «σουίνταααα», κάμανε τον Χότζα να μερακλωθεί και να λογιάζει το διαβολεμένο θηλυκό, τη νύφη, που θα του χάριζε μια οργιαστικά νυχτιά.
Στο άλλο χτύπημα του μαγιόξυλου στη γη, ο Μάης έβγαλε το Γύφτο με τη Γύφτισσα. Και σε τούτο το χτύπημα ο Διόνυσος λάθεψε κι έστειλε στη διάδοχό του αρσενική γύφτισσα. Οι ξενοτοπίτες πού παρακολουθήσανε τ' ανοιξιάτικο πανηγύρι της Μακρινίτσας, ξεσπάσανε σε τρανταχτά χαχανίσματα βλέποντας δυο αρσενικές γυναίκες να γίνουνται αφορμή καυγάδων ποιος θα πρωτοχαρεί τις ξελογιάστρες.
Κι οι γιορταστές είπανε θλιμμένα τούτο το τραγούδι:
«Μπάμιες Κάι ντομάτες,
και κολοκυθάκια,
τι κακό που πάθαμε,
εμείς τα Μακριτσιοτάκια,
τι κακά που πάθαμε  
εμείς τα κοριτσάκια».
Μα ο Γύφτος που είχε καταβροχθίσει μπόλικο κρασί ίσαμε που η κοιλιά του φούσκωνε κι αντί να πεταχτεί μπροστά ογκώθηκε από πίσω του, με τον έξαλλο χορό του σκόρπισε το κέφι σ’ ολάκερη τη μεσοχωριά κάτω απ’ τήν ισκιάδα των πλατάνων, έτσι που τα νταούλια κι οι ζουρνάδες ξεχυθήκανε σ’ έναν ξετρελαμένο σκοπό, όπου κάμανε τη Γύφτισσα την καψερή να μην πατά στο χώμα από σβέλτα πηδήματα και ναζιάρικα λυγίσματα. Το κρασί χύθηκε άφτονο κι οι χορευτές ξεσπάσανε σε οργιαστικούς χορούς, συνοδεύοντάς τους με τσουχτερές βωμολοχίες κι άσεμνες χειρονομίες. Ο Γύφτος έκαψε τα μουστάκια με το αποτσίγαρο που είχε κολλήσει απάνω στη γλώσσα του, το φεσάκι του έγινε κατακόκκινο απ’ το μεθύσι, η σέλα του χαμήλωσε κι ακούμπησε στο χώμα, κι η Γύφτισσα ανασήκωσε το μακρύ φουστάνι που έφτανε ίσαμε τους αστραγάλους, έτσι όπου φαινόντανε οι γάμπες της και τονέ ξετρελαίνανε.
Ο οργασμός των γιορταστών είχε φτάσει στο μεγάλο πάθος. Οι δυο γυναίκες, η Νύφη και η Γύφτισσα, αρχίσανε να κοιλοπονάνε. Κι ευτύς ως χτύπησε ο Μάης το κλωνισμένο ραβδί του στη γη, ξεπεταχτήκανε ο Γιατρός με τα Φραγκούλια να σώσουνε την κατάσταση. Ασπροντυμένοι με τα ψηλά σκληρά καπέλα τους, πήρανε τις ντελικάτες στροφές του χορού τους γύρω από τα λαγνισμένα θηλυκά που ξεψυχούσανε στο οργιαστικό μεθύσι τους, και πασχίσανε να τα συνεφέρουνε.
Κονταροχτύπησε ο Μάης τη γης και μαζωχτήκανε τ’ αποδέλοιπα μέλη της ακολουθίας του, που ήτανε τα πιο ετερόκλιτα προσώπατα, Φράγκοι, Μωαμεθανοί, Εβραίοι κ.λ.π., για να δείξει με την πανάρχαια αυτή διονυσιακή τελετή, με σύγχρονα μέσα των απλών μεταβυζαντινών χωρικών της Μακρινίτσας, την αναγκαιότητα της αναπαραγωγής, καθώς και την παγκόσμια προβολή της, καταπώς το εξηγεί ο μελετητής Θάνος Βελούδιος. Ο αράπης, μαύρος σαν κατράμι, ο παράξενος γέρος κι η γριά μονοδοντού, που τους ξαναζωντάνεψε η δύναμη της ανοιξιάτικης φύσης, ο βοεβόδας, η χανούμισσα και ο εξαποδώ, ο διαβολάκος. Αρχίσανε να εκτελούνε διάφορα διονυσιακά παιχνίδια με σύγχρονο τρόπο, με το ύφος ενός κοινωνικού, όχι απόκρυφου διονυσιακού οργίου πού είναι τούτο, στην ιερή, την ελληνική, την αρχική κι όχι την υστερνή ρωμαϊκή σημασία της λέξης, με βάση τους χωρικούς του ελληνικού και του πηλιωρίτικου λαού, που φοράει τις εθνικές ντυμασιές του.
Κι ο διαβολάκος χώθηκε μέσα στους γιορταστές, με πρόσταγμα του Αρχιμάη, τους ερέθισε, τούς γαργάλεψε, τους σεκλέντισε και τούτοι φρενιάσανε. Το κρασί χυνότανε μέσα στις φούχτες τούς ασταμάτητα και τα λαρύγγια όλο καταπίνανε. Και κόβανε τα κρεμμύδια, τα σκόρδα, τα χλωροκούκια, τα τσάγαλα, τα φρούτα, τους καρπούς απ’ τα κλωνάρια του δροσερού Μάη και τρώγανε λαίμαργα, έτσι που τα στόματά τους πρασινίσανε από εφορία. Τα κεφάλια τους γιομίσανε στεφανωμένα παχιά στάχυα, αγουρίδες, πιπεριές πράσινες και κατακακκινες, οι κισσοί και τα κλήματα μυριοπλεχτήκανε επάνω στα κορμιά, στα μπράτσα και στα μαλλιαρά ποδάρια τους, κι οι ζουρνάδες παθιάσανε.
Αλεστάρανε τα ζωντανά από τ’ ανθρώπινο πανηγύρι της άνοιξης, κι ο Μάης χτύπησε το κλωναρισμένο ραβδί του και παρουσιάστηκε η αρκούδα ορθωμένη στα δυο πισινά της πόδια. Ένας φουστανελοφόρος έπιασε το ντέφι και σ’ ένα τέρτσο με το μεγάλο δάχτυλο τού χεριού του πάνω στην τεντωμένη προβιά, χτυπώντας το στο κεφάλι, στα πισινά και στα πόδια του, έκανε την αρκούδα να ξεσηκώσει όλα τα ζωντανά με τον χορό της στο μαγιοπανηγύρι.
Τ’ αλόγατα πιάσανε να χλιμιντράνε, τα ζιγούρια κι οι τράγοι να βελάζουν αγκρισμένα, τα κοκόρια και τ’ αηδόνια να κελαϊδάν αψάφωνα, και τα θηλυκά ζωντανή να τρέχουνε και να τρίβουνται απάνω στις πλάτες και τους λαιμούς των  αρσενικώνε.  Αγκαλιαστήκαν οι ακόλουθοι του Αρχιμάη με τα ζωντανά και γίναν ένα πράμα. Πήρανε τις ρεματιές, τα λαγκάδια, χωθήκανε στο δάσος, μεταφέροντας το κέφι παντού με τον οργιαστικό  χορό τους, μέσα στην ανοιξιάτικη μέρα και την πλανεύτρα γιορταστική νύχτα των ασημένιων αστεριών και του χρυσαφένιου φεγγαριού. ]

Πέμπτη, 28 Απριλίου 2016

Πάσχα 1941

Επειδή δεν ήταν όλες οι Πασχαλιές στον τόπο μας "ρόδινες", 
ας δούμε το Πάσχα του 1941 (μόλις μπήκαν οι κατακτητές Γερμανοί στον τόπο μας), από την αφήγηση του φωτογράφου Νίκου Στουρνάρα. 
Είναι αντιγραφή από το λεύκωμα "ΜΑΓΝΗΣΙΑ 1941-1942 Η ΤΡΑΓΩΔΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ": 

[ Άνω – Λεχώνια.
Η φήμη ότι οι γερμανοί έρχονται έχει απλωθεί αστραπιαία, σ’ όλην την περιοχή!
Ανήσυχος ο κόσμος, περιφέρεται άσκοπα, προσπαθώντας -ο ένας με τον άλλο- να μάθει, να πληροφορηθεί, για την κατάσταση,  για την πόλη, για τους βομβαρδισμούς. Κι ακόμα, η απίστευτη διάδοση, που θα σκορπίσει πικρή μελαγχολία· για τρεις Άγγλους αξιωματικούς που φτάνοντας στο Βόλο «άρπαξαν» κυριολεκτικά το αυτοκίνητο της  Δημαρχίας και... χάθηκαν πανικόβλητοι!  
Όμως η πληροφορία αυτή θ’ αποδειχθεί σωστή! Το αυτοκίνητο ύστερα από μέρες, θα βρεθεί κατεστραμμένο, σ’ ένα χωριό της Λαμίας, στο «Γαρδίκι».
………………....................
« Όλοι οι κάτοικοι του Βόλου, βρίσκονται τώρα στα γύρω χωριά. Πολλά τα προβλήματα της μικρής αυτής προσφυγιάς. Δυσκολίες στη στέγαση, προβλήματα στη διατροφή. Οι φούρνοι και τα μπακάλικα κλειστά. Όλοι φοβούνται το αβέβαιο μέλλον και αποφεύγουν με χίλιες δύο δικαιολογίες, να δώσουν τρόφιμα και ψωμί. Κίνδυνος να μείνει ο κόσμος το Πάσχα, νηστικός!

»Πρέπει οπωσδήποτε να πάω στο Βόλο. Τουλάχιστον στο σπίτι, κάτι θα βρεθεί, για να περάσουν, οι δύσκολες αυτές μέρες«.

»Με ποδήλατο και πολιτικά, φεύγω για την πόλη. Στα «Κάτω Λεχώνια» και στην «Αγριά», ανήσυχος ο κόσμος, στις αυλές, στους κήπους, στα μονοπάτια, προσπαθούν να μάθουν, να πληροφορηθούν, για την κατάσταση. Φθάνω στα «Τσιμέντα» και ακολουθώντας τον ανηφορικό δρόμο για τη «Γορίτσα» ένα αίσθημα αγωνίας και φόβου με περιβάλει. Δεν ξέρω, τι θα συναντήσω, μπαίνοντας στο Βόλο. Οι διαδόσεις, έχουν εξογκώσει, την πραγματικότητα, που παρουσιάζεται τώρα θεοσκότεινη. Στην πρώτη στροφή της «Γορίτσας» ένα θλιβερό θέαμα, με γεμίζει αγανάκτηση. Το μικρό επιβατικό αυτοκίνητο, της «Ναυτικής Διοικήσεως» βρίσκεται πεταμένο, στη γωνιά του δρόμου. Η θέση του οχήματος και τα τρυπημένα - με μεγάλες μαχαιριές - λάστιχα, προδίδουν τον πανικό των επιβαινόντων από την εσπευσμένη εγκατάλειψη της πόλης«.

»Αυτοί λοιπόν ήταν οι άρχοντες οι εκλεκτοί της «Κυβερνήσεως» που πριν τέσσερα χρόνια... ξεδίπλωσαν!... την ελληνική σημαία και κομπορρημονούσαν με πύρινους λόγους, για πατριωτική σημαία έξαρση και εθνική ανάταση;«

» Άναυρος», «Άγιος Κωνσταντίνος», «Εξωραϊστική»...  Έρημα τα πάντα. Στην οδό Δημητριάδος, μέχρι κάτω στο Δημοτικό Θέατρο, δεν υπάρχει ψυχή! Σπίτια κλειστά, καταστήματα κλειστά, παράθυρα θεόκλειστα. Δυο-τρεις γάτες, περιφέρονται στο δρόμο, σαν μοναδική ένδειξη ζωής, στη στατική αυτή εικόνα, στην έρημη και πένθιμη αυτή λεωφόρο!«

» Όμως, η απέραντη ορατότητα του δρόμου, με φοβίζει, Δεν ξέρω, τι μπορεί, από στιγμή σε στιγμή, να συμβεί. Οι γερμανοί - διαδίδεται - φθάσαν στο «Βελεστίνο». Για ασφαλέστερη μετακίνηση, ανεβαίνω τη «Φιλελλήνων» και ακολουθώ, την οδόν «Ερμού». Τουλάχιστον ο δρόμος αυτός, δεν έχει ευθεία ορατότητα, είναι στενότερος και αποτρέπει ενδεχόμενους κινδύνους, σε περίπτωση ανάγκης«.
»Ώρα 11 π.μ.... κάτω από το ρολόι του Αγίου Νικολάου, η καμπάνα σημαίνει την ώρα. Ένδεκα φορές θα χτυπήσει, για ν’ αντηχήσει στην ερημιά, ο μακάβριος τώρα, αυτός ήχος! Σαν να σημαίνει κίνδυνο, σαν να σημαίνει παράπονο, πένθος, Θανατικό!!«
»Φθάνω στην πατρική εστία, παίρνω γρήγορα, ότι βρίσκω πρόχειρο και ξεκινώ για την επιστροφή. Στην «Εξωραϊστική» τρεις - τέσσερες επιβάτες, περιμένουν τώρα το τραινάκι, για το Πήλιο. Η μικρή αυτή άγνωστη, αλλά παρήγορη συντροφιά, αιθριάζει για λίγο, την παγερή ατμόσφαιρα«.

»Σε λίγο κάτω, μακριά, στο Δημοτικό Θέατρο, ξαγνάντησε ο μικρός αυτός γραφικός συρμός, που τόσο είναι δεμένος, με την ιστορία του τόπου. Δεν σφυρίζει όμως, δεν χαλάει τον κόσμο, όπως τις «παληές καλές μέρες». Έρχεται σοβαρός, μελαγχολικός, με άδεια βαγόνια και πέντ’ έξι επιβάτες, που πήρε από το Σταθμό. Κυλάει αργά σαν να ‘χει πλήρη επίγνωση της τραγικότητας των στιγμών«.

» Και ενώ, βουβοί κι αμίλητοι, ανεβαίνουν στο τραίνο, οι λιγοστοί νέοι επιβάτες, οι σειρήνες αρχίζουν πάλι να στριγγλίζουν! Τρέχουμε όλοι μαζί στα ορύγματα του πάρκου για προστασία. Όμως τίποτα, δεν φαίνεται. Ο ολιγόλεπτος συναγερμός, θα λήξει, χωρίς περιπέτειες. Θα μας μείνει ο θαυμασμός για το θάρρος και τη στάση των σιδηροδρομικών, στις επάλξεις του καθήκοντος, που μόνον αυτοί, οι δημοσιογράφοι και οι χειρισταί των σειρήνων, θα μείνουν, μέχρι της τελευταίας στιγμής, στις θέσεις τους«. »Φεύγουμε παρέα -τραινάκι και... ποδήλατο! - για τα «Λεχώνια». Αφήνουμε τώρα πίσω μας, την αγωνία, το φόβο, τη μελαγχολία! Από τον «Άναυρο» και πέρα, η διαδρομή μας, δίπλα στη θάλασσα και η ανοιξιάτικη ατμόσφαιρα, γεμάτη λουλούδια και μοσχοβολιές, που κατεβάζουν οι πηλιορείτικες πλαγιές, θα μας γεμίσουν νοσταλγία στη σκέψη, για την όμορφη και ξένοιαστη ζωή, που χάθηκε! ]

Κυριακή, 24 Απριλίου 2016

Περί «βαΐων»


Βεβαίως και σήμερα (Κυριακή των Βαΐων) πήραμε τα «βάια» των «εντός του ενιαυτού νυμφευμένων»! 
Οι φοίνικες και τα βάια που μοιράστηκαν σήμερα στους ναούς, έχουν σχέση με το Ευαγγέλιο που λέει πως Τον υποδέχτηκαν μετά "βαΐων και κλάδων" (εννοείται φοινικιάς). 
Εδώ στην περιοχή μας παλιότερα φοίνικες δεν υπήρχαν. Υπήρχαν ανέκαθεν βαγιές. Μ’ αυτές έφτιαχναν τα μπουκετάκια οι "βαϊουν'φάδες"! Οι φοίνικες ήρθαν εδώ τέλος του 19ου αρχές του 20ου αιώνα από τους Αιγυπτιώτες (Πηλιορείτες στην Αίγυπτο) και μ' αυτά στόλισαν τα λεχωνίτικα κλπ αρχοντικά τους. Στο υπόλοιπο ανατολικό ή ορεινό Πήλιο δεν υπήρχαν, καθότι λόγω παγετών ξηραίνονταν. Σ’ όλη τη Μεσόγειο και στα νησιά του Αιγαίου ευδοκιμούσαν πάντα. Γι’ αυτό και τα πλεκτά σταυρουδάκια φοινικιάς στα νότια!
Ας δούμε κάποιες φράσεις που λέγονται εδώ στο Πήλιο: 
1. «Τα πήρι τα βάια τ’» (=για κάποιον/α που αντιμετωπίζεται ριζικά με λόγια, αποστομώνεται ή διώχνεται, τον/την ρούμπωσε, του/της τάριξε χοντρά. (Περιφραστικά στην πιο απλή εκδοχή: Κάποιοι παίζουν χαρτιά στο μαγαζί κι ο ένας νικά κατά κράτος. Ο ηττημένος το αμφισβητεί. Ο νικητής απαντά: «Αφού τα πήρι(ε)ς τα βάια σ', τι θέλ’ς τωραϊά;») 
2. «Δεν έχ’ καλά βάια» ή «Δεν τουνι γλιέπου να έχ' καλά βάια», εννοεί πως δε θα φτάσει ως των ...Βαΐων! Πιθανόν να εννοεί η φράση και πως δεν θα φτάσει κάποιος σε καιρό γάμου για να δέσει βάγια (θα τον προφτάσει ο θάνατος κι όχι ο γάμος).
Ίσως όμως ν’ άρχισε να λέγεται και για τους ανύπαντρους αδελφούς που γινόντουσαν «γι(ε)ρουντουπαλίκαρα», περιμένοντας όλες τις αδελφές να παντρευτούν πρώτα και στο τέλος οι ίδιοι, σύμφωνα με το εθιμικό δίκαιο. Οπότε ούτε γαμπροί γινότανε ούτε και βάια δένανε!
3. «Ντιπ, βαϊά είνι» που σημαίνει πως τα ελαιόδεντρα είναι πλήρη ανθού- «μούκρου», όπως οι βαγιές που πάντα έχουν άφθονα άνθη που επίσης πάντα «τα δεν’νι(ε) ούλα», φτιάχνοντας άπειρα «βαγιοκούκουτσα» (καρπούς). Δηλαδή γονιμοποίηση και ευκαρπία (αφθονία καρπού). Συμβολικός παραλληλισμός και στα νιόπαντρα (γονιμότητα>ευτεκνία -πολυτεκνία), λοιπόν.