Κατά την ιδίαν πεδινήν οδόν μίαν ώραν προβαίνοντες (απὸ το Βόλο), ερχόμεθα εις τα Λεχώνια. Αυτά κείνται επί μιας με χωράφια, αμπέλους, κήπους νεραντζίων, κίτρων και άλλων διαφόρων οπωρίμων δέντρων φυτευμένης πεδιάδος...

(Νεωτάτη της Θεσσαλίας Χωρογραφία-Ιωάννης Αναστασίου Λεονάρδος, 1836)

Π Ρ Ο Σ Ο Χ Η ! Μπορείτε να αντιγράφετε κείμενα κ.ά. από το ιστολόγιο. Αυτό, ΔΕΝ αποκλείει αναφορά στην ΠΗΓΗ. - Φωτογραφίες άλλων να μην ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝΤΑΙ - Ιδιωτικά αρχεία να ΜΗΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝΤΑΙ.

Τρίτη, 18 Απριλίου 2017

Πάσχα του 1944

Ήταν 16 Απριλίου του 1944. Κυριακή του Πάσχα όπως και φέτος, αγαπητές/οί αναγνώστριες/ες…
Στην κατοχική κοινή έκδοση των βολιώτικων εφημερίδων με τίτλο Ο ΤΥΠΟΣ ΤΟΥ ΒΟΛΟΥ* βρίσκουμε ένα χρονογράφημα του Τάκη Οικονομάκη, δ/ντή της εφημερίδας ΘΕΣΣΑΛΙΑ. Παρόλην την λογοκρισία καταφέρνει να στείλει το μήνυμα, συμπληρώνοντας το από 2ετίας (Πάσχα 1942) ποίημά του: 
«Ελλάδα μου σε πρόδωσαν σκληροί Πιλάτοι νέοι
Λογχίσανε το στήθος σου οι άνομοι Ρωμαίοι.
Ανέβηκες στο Γολγοθά, αλλά θα δης και πάλι
Σου τ’ ορκιζόμαστε εμείς, Ανάσταση μεγάλη». 
Στις 18 Απριλίου του '44 -δύο μέρες μετά- σαν σήμερα, πεθαίνει την ώρα που πάνε οι κατακτητές να τον συλλάβουν !!

ΤΟ ΕΦΕΤΕΙΝΟΝ ΠΑΣΧΑ
Είναι το τέταρτο Πάσχα που περνάμε μέσα στις σκληρές ταλαιπωρίες των πολεμικών δοκιμασιών. Και ένα τέτοιο Πάσχα δεν ειμπορεί βέβαια να είναι η γλυκειά και ευφρόσυνη Πασχαλιά που, περισσότερον από κάθε άλλον την αισθάνεται και την πανηγυρίζει η ελληνική ψυχή. Πώς ημπορεί να μας προσφέρη την χαράν της όταν το πένθος και η οδύνη των δοκιμασιών μαυροφορούν την ψυχήν μας; Της Ζωής πώς ειμπορεί να διαλαληθή ο θρίαμβος, όταν ο θάνατος σκορπίζει παντού της ερημώσεώς του την φρίκην; Το ανέσπερον φως της αγάπης χάνεται μέσα στις φλόγες, που παντού εξεμεί του πολέμου το μίσος. Και το «Ειρήνη υμίν», η πρώτη φράσις αλλά και η μεγάλη παραγγελία με την οποίαν ο Αναστηθείς εχαιρέτισε τους μαθητάς του, πως αλλοιώς είνε δυνατόν να ακουσθή σήμερα παρά σαν μια σκληρή και τραγική ειρωνία; 
Έτσι και το εφετεινό Πάσχα όπως και τα τρία προηγούμενα δεν ειμπορεί να είναι η γλυκειά και χαρούμενη Πασχαλιά που γνωρίζομεν. Η χαρά της αδυνατεί να πλημμυρίση την ψυχή μας, το φιλί της αγάπης δεν φτερουγίζει στα χείλη μας, το ανέσπερον φως δεν φεγγοβολεί την ύπαρξή μας, το «Ειρήνη υμίν» στ’ αυτιά μας δεν φτάνει. Το νοιώθει αυτό η μεγάλη σημερινή γιορτή κι αλλάζει εμφάνιση. Η χαρά της μεταμορφώνεται σε στοργή και σαν χάδι παρηγορίας κι εγκαρτερήσεως καταπραΰνει την τρικυμία της ψυχής μας. Ο θρίαμβος της μεταμορφώνεται σ’ ελπίδα γλήγορου τερματισμού των πολεμικών δεινών και το μεγάλο της σάλπισμα το «Ειρήνη υμίν» γίνεται σταθερή υπόσχεση. 
Το ανέσπερον φως της αγάπης θα φανή και πάλι στον κόσμον και η μανία της ύλης και των ακαθάρτων παθών δέν θ’ αρyήση να γκρεμισθή στα τάρταρα τού αφανισμού και της καταισχύνης. 
Έτσι μας παρουσιάζεται κι εφέτος όπως και τα προηγούμενα τρία χρόνια το Πάσχα. Δεν μας δίνει τη μεγάλη χαρά τής Πασχαλιάς. Μας προσφέρει όμως ως αντάλλαγμα μια μεγάλη βαθειά συγκίνησι, μου ανυψώνει την ψυχή μας προς τη γλυκειά προσδοκία της Αναστάσεως που σύντομα θα επακολουθήση το σκληρό Γολγοθά, εις τον οποίον είναι καρφωμένη όχι μόνον η Ελληνική ψυχή, αλλά και ολόκληρη η ανθρωπότης. Τ. ΟIK.
-----------------------------------------
* Μαζί στο ίδιο φύλλο βρίσκουμε και την ανακοίνωση των Γερμανικών κατοχικών αρχών με τη «μεγαθυμία» του Χίτλερ !!

Κυριακή, 16 Απριλίου 2017

Η Λαμπρά

Καρτ ποστάλ του Κ. Ζημέρη.
Αρχείο του ΔΗΚΙ Βόλου

ΧΡΙΣΤΟΣ ΑΝΕΣΤΗ, αγαπητές/οί αναγνώστριες/ες…
με ένα ποίημα του γνωστού Νικ. Ι. Γιαννόπουλου (Ήπειρος 1866-Αλμυρός 1945), αρχαιολόγου, μελετητή της Ιστορίας του τόπου μας, λόγιου, ιδρυτή του Μουσείου Αλμυρού, επιμελητή του Μουσείου Βόλου και συγγραφέα.
Η Λαμπρά

Έφτασε πάλιν η Λαμπρίτσα, 
Η καλή μας ημερίτσα.
Σήμερον Χριστός ανέστη, 
Ουρανός και γη εξέστη. 
Σήμερον η Παναγία 
Και η Μάρθα κ’ η Μαρία, 
Η Σωσάννα και Σαλώμη. 
Και με ταις λοιπαίς ακόμη, 
Έστησαν χορόν μεγάλον, 
Το «Χριστός ανέστη», ψάλλουν. 
Έχουν και παιγνίτας όλους 
Τους προφήτας κι αποστόλους. 
Ο Δαυίδ παίζει την λύραν 
Με την δεξιάν του χείρα. 
Ησαΐας το κανόνι 
Με αυτήν το ανταμόνει. 
Ιεζεκιήλ το τέλφι, 
Δανιήλ βγαίνει με κέφι, 
Το τζιφούρι Σοφονίας 
Μαγλαμάν ο Ζαχαρίας, 
Τον ζουρνάν δε ο Αγγαίος 
Το παράβλι ο Θαδδαίος. 
Και λοιποί οι Αποστόλοι 
Τραγωδούν, χορεύουν όλοι. 
Στην αρχήν έχουν τον Πέτρον, 
Και χορεύουν με το μέτρον. 
Και κατόπιν τον Ανδρέαν 
Κ’ έκραξε το έα έα. 
Και κοντά ο Ιωαννης 
Κ’ έλεγε «Χριστός ανέστη», 
Και οι εναπολειφθέντες 
είπον «αληθώς ανέστη». 
Τον Ιάκωβον μαζύ τους 
Χαίρεται πολλά ψυχή τους. 
Έρχετ’ ο Ματθαίος πάλιν, 
Με στολήν λαμπράν μεγάλην. 
Τον Θωμάν έχ’ απ' το χέρι 
Και εις τον χορόν τον φέρει. 
Και λοιπόν οι Αποστόλοι 
Τραγωδούν, χορεύουν όλοι. 
Το τραγούδι τους μελάτο 
Εύμορφον και μυρωδάτο.
Και να ζήτε από χρόνου 
Και εδώ το τελειόνου.

Αλμυρός ͵αϡα΄ (1901)

Σάββατο, 15 Απριλίου 2017

Περί τελευτής

Ο τάφος της οικογένειας Κοντού
στο παλιό νεκροταφείο του Βόλου (Αρχείο ΔΗΚΙ Βόλου)

Περί θανάτου και τελευτής 
Είναι από το Παροιμιαστήριο του ζαγοριανού Πατριάρχη Καλλίνικου, σήμερα Μεγάλο Σάββατο του Πάσχα 2017, όπως αντέγραψε ο Βαγγέλης Σκουβαράς από το χειρόγραφο της Βιβλιοθήκης Ζαγοράς:
«Από το θανατικόν φεύγε μακράν»
«Θνήσκουν και οι νέοι ως και τους γέροντας» 
«Μεταχειρίσου τα πλούτη σου, ότι μετά θάνατον τα αφίνεις»
«Ο άνθρωπος είναι γη και σποδός»
«Ο αριθμός των ημερών μας ολιγοστεύει καθ’ ημέραν»
«Ο θάνατος είναι ο πλέον καλλίτερος ιατρός του κόσμου, όστις ιατρεύει όλα τα κακά»
«Ο καιρός τρέχει και ο θάνατος έρχεται»
«Ο καλλίτερος θάνατος είναι το φαρμάκι»
«Ό,τι έχουν εδώ τ’ αφίνουν και το σώμα πηγαίνει εις τον τάφον»
«Όλα τα αφίνεις εδώ, όπου τα εύρες»
«Όστις ζη καλά δεν αποθνήσκει κακά»
«Ότι έχει να αποθάνη κάθε ένας είναι βέβαιον, αμή τινάς δεν ηξεύρη πότε και πώς;»
«Σήμερον εν δόξη, αύριον εν θήκη»
«Σήμερον εν θρόνω, αύριον εν θρήνω»
«Σήμερον εν τιμή, αύριον εν τη γη»
«Σήμερον εν τύφω, αύριον εν τάφω.
«Σήμερον επί βήματος, αύριον επί μνήματος.
«Σήμερον λαμπρός, αύριον πηλός.
«Σήμερον προεστώς, αύριον σποδός.
«Ψυχή, μετανόει, ο θάνατος εγγίζει»

Τρίτη, 4 Απριλίου 2017

Διαταγή του βοεβόδα Αργαλαστής στα 1880

Να και μια διαταγή που εκδόθηκε με εντολή του βοεβόδα Αργαλαστής Ισάντ Αγά, προς τους Λαυκιώτες στις 18-4-1800.
Τότε, επί τουρκοκρατίας, αυτοί που έδιναν διαταγές ήταν ο οθωμανός βοεβόδας και ο χριστιανός δεσπότης της κάθε περιοχής.
[ Ορισμός του ενδοξοτάτου Ισάνταγα βοεβόνδα μας. εις εσάς γέροντες και ραγιάδες λαύκου σας προστάζω κατά το έμηρι της βασιλείας και κατά την προσταγήν του υψηλοτάτου σολτάν κεχαγιασή εφέντη μας σας δίδω την είδησιν ότι τα πράματά σας γίδια και πρόβατα και αργελάδες άλογα να τα σηκώσετε από τον τόπον τον μπρομυριώτικον ομοίως και τα σερτικά να μην πηγαίνουν εις το(ν) μπρομυριώτικον τόπον να τζερέβουν. επειδή και είναι υψηλός ορισμός και διά τούτο σας δίδω μοαλέτι εις τρεις ημέρες να σηκωθούν τα πράγματα μόνον τα βόδια και μολάρια οπού κάμνουν ζευγάρι εκείνα να μείνουν. ύστερα από τρεις ημέρες όποια πράγματα μάθω πως δεν εσηκώθησαν τζεβάπι δεν μου δίδετε πενήντα γρόσια τζερεμέ και διακόσιες ξυλιές και στοχασθήτε καλά να μην ειπήτε ότι δεν ειξεύρετε. έτζι κάμετε καθώς σας προστάζω όχι άλλο : 18 απριλίου 1880.]
ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ:
βοεβό(ν)δας=διοικητής.
έμπρι=διαταγή
σολτάν κεχαγιεσή=αυτοκρατορικός επιμελητής
σερτικά= άγρια, ατίθασα (; )
τζερέβουν= προξενούν αδικαιολόγητα ζημιές
μοαλέτι = προθεσμία
κάμνουν ζευγάρι = οργώνουν, αροτριούν.
 τζεβάπι= δικαιολογία
τζερεμές= πρόστιμο.
αργελάδες= αγέλες

-------------------------------------------------
(Αντιγραφή από το βιβλίο του καθηγητή Νικολάου Πανταζόπουλου, ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΣ ΒΙΟΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΘΕΤΤΑΛΟΜΑΓΝΗΣΙΑΝ ΕΠΙ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ, Θεσσ/νίκη 1967, σελ. 70.)

Δευτέρα, 27 Μαρτίου 2017

Η Βιβλιοθήκη των Μηλεών και πάλι

Η ιστορική Βιβλιοθήκη το 1954 -πριν τους σεισμούς. 
Φωτογραφία επίσης του φίλτατου εκ Μηλεών γιατρού
και εξαίρετου φωτογράφου κ. Γκαβαρδίνα, (
Theodoros Gavardinas )
με μηχανη AGFA BILLY 6X9

Η Βιβλιοθήκη των Μηλεών (ΕΔΩ) και πάλι με το αρχικό κείμενο του Ζωσιμά Εσφιγμενίτη- που προτείνει να μαζευτούν (στο Βόλο) όλες οι βιβλιοθήκες των χωριών σε μια καινούρια βιβλιοθήκη...

[ Τη 5 του παρελθόντος μηνός Ιουλίου μεταβάς εις την Κωμόπολιν των Μηλεών επεσκέφθην και την βιβλιοθήκην αυτής• εισελθών δε εις την αίθουσαν της  βιβλιοθήκης και ατενίσας τους οφθαλμούς άνω των θυρών των δωματίων ανέγνων επί τινος  αυτών την επιγραφήν «Ψυχής Άκος» εισελθών δε εις το δωμάτιον είδον τα υπολειφθέντα και διαφυγόντα τας ιεροσύλους χείρας  βιβλία φύρδην μίγδην κείμενα.
Η βιβλιοθήκη, αύτη, ότε απέθανεν ο μακαρίτης Γρηγόριος Κωνσταντάς (1843 Αυγούστου 6) ηρίθμει, κατά το λέγειν των γινωσκόντων τα κατ’ αυτήν 7000 τόμους, ήδη δε μόλις αριθμεί 2500 (α) και ούτοι καθ’ εκάστην φθείρωνται, και μετ’ ου πολύ όταν το ετοιμόρροπον κατάστημα της βιβλιοθήκης καταρρεύση θ’ αφανισθώσι δι’ αρπαγής ή κλοπής και η βιβλιοθήκη αποσυντεθή εις τα εξ ων συνετέθη. Όθεν ευχής έργον είναι, καθ’ ημάς, αι κοινότητες της επαρχίας ημών Μηλεών, Ζαγοράς,  Αργαλαστής, Μακρυνίτσης και άλλαι αίτινες έχουσι μικράς βιβλιοβήκας συσκεφθώσι και αποκαταστήσωσι νόμιμον και καvovικήv βιβλιοθήκην εν Βολω, ως πρωτευούσης της επαρχίας, ήτις να είναι κατά τον νόμον προσιτή εις πάντα. Αν ήδη μένωσιν ως έχουσι σήμερον, ουδέν όφελος θα παρέχωσι «θησαυρός κεκαλυμμένος και σοφία κεκρυμμένη», λέγει τις Σοφός, ουδέν παρέχουσι, διότι εισίν απρόσιτοι. Αν τούτο κατορθωθή τη συνεργεία των κοινοτήτων και δημάρχωv της επαρχίας κα των διεπόντων αυτήν, τότε και άλλοι θα αφιερώσωσι τας ιδιωτικάς αυτών βιβλιοθήκας, ομοίως και εγώ αφιερώ την μικράν μου βιβλιοθήκην.
---------------------------
(α) Μεταξύ των εντύπων 2500 τόμων υπάρχουσι και πολλά χειρόγραφα και ανέκδοτα του παρελθόντος και του παρόντος αιώνος •προς τούτοις και αρκετή αλληλογραφία του αοιδίμου Κωνσταντά. Εκ των χειρογράφων τούτων  και εκ της αλληλογραφίας πολλά εισίν άξια μελέτης και δημοσιεύσεως, και επειδή η κοινότης Μηλεών αδυνατεί να δημοσιεύση αυτά ή λόγω οικονομίας ή λόγω αδιαφορίας και ασυμφωνίας των διεπόντων τα του δήμου, αν έχη την καλήν διάθεσιν, αναλαμβάνω εγώ την δημοσίευσιν αυτών εκ διαλειμμάτων […] Υπάρχουσι και εν τινι επισήμω οικία των Μηλεών διάφορα χειρόγραφα και βιβλίον τι πολυσέλιδον εις τέταρτον περιέχον εννέα ετών εμπορικήν αλληλογραφίαν καλώς τακτοποιημένην από του 1793 μέχρι του 1802 […]    εν πολλαίς των επιστολών αυτών είδον αναφερόμενα τα ονόματα του Α. Γαζή και του Γ. Κωνσταντά και είμαι βέβαιος ότι περιέχουσι πολλά τα ενδιαφέροντα […]
                                                       (ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ Αύγουστος 1893, τεύχος ΝΒ΄)