Κατά την ιδίαν πεδινήν οδόν μίαν ώραν προβαίνοντες (απὸ το Βόλο), ερχόμεθα εις τα Λεχώνια. Αυτά κείνται επί μιας με χωράφια, αμπέλους, κήπους νεραντζίων, κίτρων και άλλων διαφόρων οπωρίμων δέντρων φυτευμένης πεδιάδος...

(Νεωτάτη της Θεσσαλίας Χωρογραφία-Ιωάννης Αναστασίου Λεονάρδος, 1836)

Π Ρ Ο Σ Ο Χ Η ! Μπορείτε να αντιγράφετε κείμενα κ.ά. από το ιστολόγιο. Αυτό, ΔΕΝ αποκλείει αναφορά στην ΠΗΓΗ. - - Ιδιωτικά αρχεία να ΜΗΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝΤΑΙ.

Τετάρτη, 3 Φεβρουαρίου 2016

Το Καραμπάσι του Πηλίου

Στη "ΘΕΣΣΑΛΙΑ" της 10ης Μαρτίου 1882, λίγους μήνες μετά την απελευθέρωση του Πηλίου από τους Τούρκους, που αρχικά εκδιδόταν στην Αθήνα -στον τίτλο έγραφε  ΕΝ ΒΟΛΩ- από τους Αγιολαυρεντίτες αδελφούς Σακελλαρίδη (Θετταλομάγνητας), βρίσκουμε την παρακάτω δημοσίευση. 
Αναφέρεται στο χωριό του Πηλίου Καραμπάσι (=Άγιο Βλάση) από κάποιον που περιηγήθηκε το Πήλιο και τα χωριά του με την υπογραφή Δ. 
Μάλλον είναι η πρώτη καταγραφή-δημοσίευση του χωριού, εκτός των παλιότερων βιβλίων των Δημητριέων και του Ν. Μάγνη που γράφουν ελάχιστα κι απ'όπου πάιρνει ο συντάκτης κάποια στοιχεία. 
Βέβαια αργότερα ακολουθεί ο Αγιολαυρεντίτης κοσμοκαλόγερος Ζωσιμάς Εσφιγμενίτης που στο περιοδικό του ΠΡΟΜΗΘΕΥΣ, στην ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΒΛΑΣΙΟΥ που επιμελήθηκε, καθώς και στο Ημερολόγιό του Η ΦΗΜΗ, κάνει εκτενέστετες καταγραφές και αναφορές.  
Το παρακάτω είναι ένα εξαιρετικό κείμενο που αξίζει να διαβαστεί από το πρωτότυπο. Επειδή όμως είναι κάπως δύσκολο -ειδικά για τους νεότερους- μπορείτε να το διαβάσετε από τη μετάφραση.
«Από το Πήλιο την 8η Μαρτίου 1882
Πάνω απ’ τα Λεχώνια μισή ώρα μακριά και σε ισάριθμη απόσταση κάτω από τον Αϊ-Γιώργη, ανατολικά από τον Άγιο Λαυρέντη σε θέση που περιτριγυρίζεται από θαλλερούς ελαιώνες και καστανιές βρίσκεται η κωμόπολη Καραμπάσι.
Η θέση της μικρής αυτής κωμόπολης, σε σχέση με τις μέχρι τώρα κωμοπόλεις που έγινε λόγος στις επιστολές μου, είναι επίσης θελκτική , γιατί παρότι δεν βρίσκεται στην ίδια οριζόντια γραμμή στο Πήλιο, παρόλα ταύτα κατέχει επιφάνεια σχεδόν πλάγια που βρίσκεται ακριβώς απέναντι απ’ τον Παγασητικό Κόλπο. Αυτή, με την ποικιλία των διάφορων δέντρων έχει μια αρμονία που φαίνεται σαν να είναι αντανάκλαση της όψης των Λεχωνίων, επειδή και εδώ η βλάστηση και η άνοιξη των φυτών και των θάμνων προπορεύεται από τα άλλα χωριά του Πηλίου, παρόλο που λίγη απόσταση νοτιότερα απ’ αυτές χωρίζει την κωμόπολη που αναφέραμε.   
Στην κωμόπολη αυτή για να ανεβούμε με κάποιο συνοδοιπόρο μου, που με παρακολουθούσε σαν αγωγιάτης, διατρέξαμε ανηφορικό και άθλιο λιθόστρωτο δρόμο, μάλιστα δε από το μικρό τοξωτό γεφύρι του ποταμιού και πάνω και φτάσαμε στην πλατεία της κωμόπολης αυτής που βρίσκεται ακριβώς στο κέντρο σχεδόν αγκομαχώντας. Κι αυτό γιατί, μετά από όλες τις ομορφιές που η φύση πλουσιοπάροχα έδωσε στα εδάφη που διασχίσαμε, η ακανόνιστη και τραχιά οδός μας ανάγκασε να βαδίσουμε επί ένα τέταρτο της ώρας πεζοπορία και σε έδαφος που τα σκέλη μας αναγκαζόταν να λυγίζουν άτακτα από τα εμπόδια που βρισκόταν στα πόδια μας.
Η πλατεία που γύρω της υπάρχουν τα καφενεία και τα εργαστήρια έχει σχήμα αλωνιού και σκιάζεται από έναν μεγάλο κι ευτραφή πλάτανο που κάτω από τις ρίζες του περνάει ποτάμι τις τρεις εποχές του χρόνου, εκτός του καλοκαιριού. Την εποχή αυτή το νερό χρησιμοποιείται για την άρδευση των κήπων και των ελαιώνων.
Αλλά αν οι δρόμοι δεν βρίσκονται σε καλή κατάσταση, στην κωμόπολη αυτή υπάρχει η πολύ ζηλευτή συμπεριφορά των κατοίκων και προπαντός η συμφωνία-ομόνοια μεταξύ τους, που είναι άξια μίμησης κι από τις άλλες κοντινές κωμοπόλεις. Εδώ δεν παρατηρεί κάποιος  τις έριδες και τις φιλονικίες που συμβαίνουν στις υπόλοιπες κωμοπόλεις λόγω των κομματικών και της κενοδοξίας.
Θαυμαστό θέαμα είναι οι συσκέψεις τους, που αφορούν  τα συμφέροντα της κοινότητας. Μαζεύονται σχεδόν όλοι σ’ αυτές τις συγκεντρώσεις με αγάπη και ειλικρίνεια σαν μια οικογένεια και εκφράζουν τη γνώμη τους με αξιοζήλευτη αφέλεια και πραότητα. Σημείο των συναθροίσεων είναι η καμπάνα της εκκλησίας και τόπος ο νάρθηκας της εκκλησίας ή το σχολείο. Είναι πραγματικά αυτός ο τόπος συνηθισμένος στην αυτοδιοίκηση και καλά θα κάνει η κυβέρνηση να μην παρασαλέψει τα έθιμα που επικρατούν και να μην αφομοιωθούν με τα δημοτικά, μεταδίδοντας κι εδώ τους τρόπους και τις συνήθειες των διεφθαρμένων διοικητικών υπαλλήλων. Οι οποίοι υπάλληλοι για να ωφεληθούν κάποια μικρά ποσά επεμβαίνουν στα συμφέροντα των κατοίκων, ή μη εγκρίνοντας τους προϋπολογισμούς των δημοτικών συμβουλίων ή εμπλεκόμενοι στα έσοδα που αφορούν τα εκκλησιαστικά και κοινοτικά.
Η κοινότητα Καραμπασίου αποτελείται από δύο κοντινές συνοικίες, του Παλιόκαστρου και του Στρόφιλου με την πρώτη να βρίσκεται από την άλλη μεριά του ποταμιού νοτιοδυτικά που ενώνεται με λιθόχτιστο γεφύρι και που απέχει ένα τέταρτο της ώρας. Η δεύτερη βρίσκεται ανατολικά και σε απόσταση μόλις δέκα λεπτών έχοντας η καθεμιά περί τις τριάντα οικογένειες.  Οι δύο αυτές συνοικίες είναι ωραίες για τις τοποθεσίες τους και αξιομνημόνευτες για περιγραφή. Στο μεν Στρόφιλο είναι το μεγάλο και πανάρχαιο πλατάνι, που από τη ρίζα του πηγάζει άριστο Πινδάρειο νερό, καθώς και το σύδεντρο και το χλοερό έδαφος. Στο δε Παλιόκαστρο υπάρχουν υα ενετική ερείπια και ο τούρκικος μιναρές που σώζεται. Και οι δύο αυτές συνοικίες ήταν οθωμανικές, αλλά από την μεγάλη εθνική Επανάσταση του 1821 εγκαταλείφτηκαν και μείνανε, αφού απαλλοτριώθηκαν και πουλήθηκαν, στην κυριότητα και κατοχή των χριστιανών.
Το Καραμπάσι έχει ένα μόνο Ναό προς τιμήν και στο όνομα του Αγίου Βλασίου, μια δημοτική Σχολή από παλιά, που συντηρούν με τη μεριμνά τους οι κάτοικοι.
Στην κωμόπολη αυτή υπήρξε άλλοτε και για κάποια χρόνια η έδρα του Βοεβόδα, διοικητού του Πηλίου, προτού δηλαδή χτιστεί ο νέος Γώλος [=Βόλος] (περί το 1840) και ως αυτό το χρονικό σημείο που δεν είχε απομακρυνθεί από το Πήλιο, με τη νέα διοικητική μεταρρύθμιση η Βαλιδέ Σουλτάνα.
Εδώ υπάρχει ως τώρα και το μέγαρο που ακριβώς χρησίμευε για διοικητήριο και που οικοδομήθηκε με δαπάνες των χωριών, αλλά που πουλήθηκε προ από δεκαετίας. Σώζονται ακόμη οι αναμνήσεις στα στόματα των επιζώντων γερόντων για την τότε  διοίκηση, την οποία εναλλάξ μεταχειριζόταν τα κόμματα στο Πήλιο.
Αλλ’ ενώ οι τόσο καλοί και ευπροσήγοροι κάτοικοι  έχουν τα δικαιώματα και τα προσόντα, υποπτεύονται μολοντούτο πως οι κρατούντες δεν θα θελήσουν να τους αφήσουν σε ιδιαίτερο δήμο. Αλήθεια, αν αυτό σκέφτονται οι πολιτικοί του τόπου, θα ξεσηκώσουν σε διαμαρτυρίες και διαδηλώσεις τους κατοίκους του Καραμπασιού, γιατί για κανένα λόγο δεν στέργουν να προσκολληθούν σε κάποια παρακείμενη κωμόπολη. Και πράγματι έχουν δίκιο να μη συγκατατίθενται σε τέτοιο μέτρο, καθόσον ούτε τα συμφέροντά τους συνταυτίζονται με αυτά των γειτόνων τους, ούτε υπάρχει λόγος να σαλευτεί η συμμετρική σχέση τους, αφού και προσόντα και πληθυσμό έχουν ώστε να αποτελέσουν δικό τους δήμο με τις παρακείμενες συνοικίες και τα ανατολικά Λεχώνια.
Στο τέλος οφείλω να σημειώσω ότι δεν είναι λιγότερο ρομαντικά και τα δύο εξωκλήσια που τιμώνται και είναι προς τιμήν του Αγίου Νικολάου και της Θεομήτορος και προπαντός η ανθισμένη και καταπράσινη φύση που αυτή τη στιγμή είναι πάρα πολύ ευχάριστη και θελκτικότατη.
Τώρα πια πηγαίνουμε από το ρομαντικό ξωκλήσι της Παναγίας, δυτικά ακριβώς απέναντι, πλευρά όπου βρίσκεται αειθαλής ελαιώνας που ανήκει στους κατοίκους του Αγίου Λαυρεντίου και ονομάζεται Μπουλιάρη. Πηγαίνουμε στην μονή των Ταξιαρχών που βρίσκεται στην περιφέρεια και ανήκει δικαιοδοσία του Αγίου Γεωργίου. Αλλά , όπως ακούω, πριν από αυτήν θα επισκεφτούμε τη ρομαντικότατη θέση Κουφάλα, για την οποία ελπίζω να γράψω σ’ εσάς και πάλι τις εντυπώσεις μου.                    Δ. » 

Κυριακή, 31 Ιανουαρίου 2016

Δάσκαλοι του παλιού καιρού

Γιορτή χθές των Τριών Ιεραρχών, γιορτή της Παιδείας και έχουν ειπωθεί πολλά κοινότοπα. Εμείς  θα ασχοληθούμε με Αϊγιωργίτες δασκάλους που στα πρώτα χρόνια μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλίας και του Πηλίου, διδάσκουν στα σχολεία του τότε δήμου Νηλείας, Πήλιο και Βόλο.
Θα δούμε μέσα από καταχωρήσεις των βολιώτικων εφημερίδων (ΘΕΣΣΑΛΙΑΣ 1882 και του ΕΘΝΙΚΟΥ ΜΕΓΑΛΕΙΟΥ 1884 -1886) τι «πάθαιναν» οι λειτουργοί της παιδείας μας τότε.
Στην παρακάτω δημοσίευση της εφημερίδας ΕΘΝΙΚΟΝ ΜΕΓΑΛΕΙΟΝ Φεβρ. 1884, στηλιτεύεται η απαράδεκτη κατάσταση των σχολείων και των δύσμοιρων δασκάλων:
Παρόλα τα συμβόλαια που υπέγραφαν μεταξύ των τοπικών επιτροπών σχολείων και που οι μεταξύ τους υποχρεώσεις ήταν καταγραμμένες, φαίνεται πως δεν τηρούνταν- τουλάχιστον στην περίπτωση αυτή.
«Η εφορεία των Σχολών της Δρακείας δυνάμει της επί τούτο ανατεθείσης αυτή υπό της Κοινότητος φροντίδος, διώρισεν αλληλοδιδάσκαλον της κάτω Συνοικίας τον εξ Αγίου Γεωργίου Κωνσταντίνον Αγyελίδην δι’ εν έτος επί ταις ακολούθεις συμφωνίαις:
Α. Ο διδάσκαλος οφείλει να διδάξει τους μαθητάς αόκνως και επιμελώς κατά τους τρόπους της νέας αλληλοδιδακτικής μεθόδου.
Β. Ο ετήσιος μισθός του δημοδιδασκάλου ωρίσθη αμοιβαία συμφωνία εις τέσσαρας χιλιάδας γρόσια, άτενα θέλουσι πληρώνεσθαι τω διδασκάλω εκ των τριών καθολικών εκκλησιών της Κοινότητος εκ των ταμείων αυτών ως εξής δηλ. Οι επίτροποι του Αγίου Νικολάου θέλουσι πληρώσει εκ του ειρημένου ποσού τα 2/5 δύο πέμπτα, ωσαύτως και ο επίτροπος της εκκλησίας του Αγίου Αθανασίου τα 2/5 δύο πέμπτα και 1/5 ο της Αγίας Παρασκευής, η δε πληρωμή της μισθοδοσίας αυτής θέλει γίνεσθαι εις τρεις δόσεις κατά το τέλος εκάστης τετραμηνίας, οι δε μαθηταί θέλουσι προσφέρει τω διδασκάλω τα ειθισμένα σιτιτρέσια.
 Γ. Ο διδάσκαλος υποχρεούται κατά το τέλος του έτους, να κάμη δημοσίας εξετάσεις παρόντων των Εφόρων των Σχολών και των πατέρων των μαθητών.
Δ. Ουδείς δύναται να απευθύνη οιονδήποτε είδος παράπονα προς τον διδάσκαλου, δύναται όμως ν' αποτείνεται πρός την Εφορείαν, ήτις θέλει κάμη τας απαιτουμένας παρατηρήσεις προς τον διδάσκάλου.
Ε. Παύσεις καλοκαιριναί δεν επιτρέπονται, ουδ’ απουσίας του διδασκάλου άνευ γραπτής αδείας της Εφορείας.
ΣΤ. Μαθητήν ταραξiαν και απειθή εις τον διδάσκαλον δύναται να αποβάλη της Σχολής, ειδοποιών συνάμα περί τούτου τον Εφορείαν
Ζ. Οι επίτροποι των τριών εκκλησιών ουδόλως δικαιούνται, να κάμωσιν ένστασιν ή αντίρρησιν τινά προς τον διδάσκαλον ως προς τας εμπροθέσμους πληρωμάς της ως είρηται μισθδοσίας. Συνετάχθη το παρόν διπλούν εις ένδειξιν και ασφάλειαν αμφοτέρων των μερών.
Εν Δρακεία τη α'. 7βρίου 1877.
Ο διδάσκαλος  Κ. Αγγελίδης»
Μάλλον θα πούμε «όχι κάθε πέρσι και καλύτερα»!

Οι δάσκαλοι που αναφέρονται είναι:
1.  Παναγιώτης-Πατάκης Βογιατζής (; -1900)
Παν. Βογιατζής 
 (αντιγραφή από "Ο μεγάλος Αϊ-Γιώργης του Πηλίου" - Κ. Λιάπη)
Αϊγιωργίτης δάσκαλος που υπηρέτησε στο χωριό του πριν τα 1881, αλλά και στη Δράκια και στο Βόλο που μετατέθηκε στα 1895 ως δ/ντής του Β΄Δημοτικού. Σπουδαίος δάσκαλος βοήθησε στην καταγραφή λαογραφικού υλικού και δημοτικών τραγουδιών του Αϊ-Γιώργη μετά την έκκληση του τότε Γεν. Δ/ντού Σχολείων και πατέρα της Λαογραφίας Νικολάου Πολίτη. Ήταν ο πρώτος εκλεγμένος πρόεδρος του Δημοδιδασκαλικού Συλλόγου Θεσσαλίας στα 1895.
Ο Βογιατζής είχε σπουδαία πατριωτική δράση αφού συμμετείχε στη δημιουργία των επαναστατικών ομάδων Πηλίου «Σταυραδέλφια» λίγο πριν την εξέγερση του 1878.
 Ήταν παντρεμένος με την Αγλαΐα Ιωάν. Ζήση και είχε τέσσερα κορίτσια. Πέθανε από καρκίνο του στομαχιού την 1-1-1900 σε ηλικία περίπου 60 ετών.  
2. Κων-νος Αγγελίδης (1836-1910)
Κ. Αγγελίδης 
 (αντιγραφή από "Ο μεγάλος Αϊ-Γιώργης του Πηλίου" - Κ. Λιάπη)
Αϊγιωργίτης επίσης ο δάσκαλος Αγγελίδης που έδρασε στη τουρκοκρατία στα σχολεία αρρένων Νεοχωρίου, Τσαγκαράδας, Λαύκου, Μούρεσι, Δράκιας, αλλά και μετά στο σχολείο του χωριού του ως τα 1893. Αργότερα υπηρέτησε στα σχολεία 3ο -4ο Δημ. Βόλου και στη Μακρινίτσα ως το 1902 που συνταξιοδοτήθηκε.
Καλός εκπ/κός με αξιόλογη μόρφωση. Ήταν παντρεμένος και είχε τρία κορίτσια και ένα αγόρι. 

ΠΗΓΕΣ:
 Ο «μεγάλος» Αϊ-Γιώργης του Πηλίου - Κ. Λιάπης -Κοινότητα Αγ. Γεωργίου Νηλείας, Βόλος 1994 
Αγριά-Δράκια, παράλληλοι βίοι δυο πηλιορείτικων χωριών- Αναστάσιος Ι.    Τζαμτζής - ΑΓΡΙΑ 2005
- Εφημερίδες
Ιστορία της Επαρχίας Βόλου και Αγιάς –Γιαν Κορδάτος- 20ος ΑΙΩΝΑΣ- Αθήνα 1960

Πέμπτη, 28 Ιανουαρίου 2016

Μαλαβέτας

 Όλοι μας θα έχουμε δει στο στάδιο (ΕΑΚ Βόλου) σε πανό ή σε σύνθημα στους τοίχους της πόλης την παραπάνω λέξη. Την χρησιμοποιεί ως όνομά της μια από τις ομάδες των φιλάλθων του Ολυμπιακού Βόλου, η «Malavetas Olympiakos Volou Antifa Ultras».  
Μοιάζει εκ πρώτης όψεως με ξενική. Όμως είναι ένα επώνυμο, της βολιώτικης οικογένειας Μαλαβέτα, που τα δύο απ’ τα αγόρια της ήταν σπουδαίοι ποδοσφαιριστές του ιστορικού Ολυμπιακού Βόλου.
 Ήταν η οικογένεια που όλα τα παιδιά της «θυσιάστηκαν» με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στο βωμό της λευτεριάς την περίοδο της Κατοχής και μετά.
Ας τους γνωρίσουμε:
Η οικογένεια Μαλαβέτα
Η οικογένεια του Ανδρέα Μαλαβέτα ζούσε στο διώροφο σπίτι στην Περαιβού με Πολυμέρη με τα τέσσερα αγόρια και την κόρη τους. Ο πατέρας ήταν λεμβούχος της μεγάλης βάρκας «ΑΒΕΡΩΦ» που έκανε και δρομολόγια στο λιμάνι του Βόλου. 
Η οικογένεια αυτή ξεκληρίστηκε στην Κατοχή και μετά, χάνοντας και τα πέντε παιδιά της!
Μεγαλύτερος αδελφός ήταν ο Μενέλαος (1907-1943) που εργαζόταν στο συγκρότημα Κ. Σινέλη, στα ψάρια. Την Κυριακή της Αποκριάς του ‘43, πήγε στο γήπεδο για να δει τον Ολυμπιακό και έκτοτε εξαφανίστηκε. Οι φήμες έλεγαν πως τον έπιασαν οι αντάρτες και τον εκτέλεσαν, γιατί δεν ήταν ευχαριστημένοι από τη στάση του!  Όμως άλλες μαρτυρίες λένε πως σκοτώθηκε στο βουνό ως αντάρτης.
Η κόρη Παναγιώτα –το δεύτερο παιδί- στην Κατοχή βρισκόταν στη Θεσσαλονίκη, όπου και πιάστηκε και μαζί με άλλους μεταφέρθηκε στη Γερμανία για καταναγκαστική εργασία σε εργοστάσιο ραπτικής. Εκεί χάθηκαν και τα ίχνη της!
Ο Δημήτριος Μαλαβέτας
Το τρίτο παιδί της οικογένειας ήταν ο Δημήτριος (1914-1944) που εργαζόταν μαζί με τον πατέρα του στη βάρκα τους. Ήταν αθλητής της ιστιοπλοΐας και είχε πάρει και μετάλλιο!  Πιάστηκε αρκετές φορές για την αντιστασιακή του δράση, αλλά αφηνόταν ελεύθερος. Τελευταία φορά που πιάστηκε ήταν από τους Γερμανούς. Αφού οδηγήθηκε στις φυλακές Αλεξάνδρας και μετά στην Κίτρινη Αποθήκη, βασανίστηκε και τέλος εκτελέστηκε το Σεπτέμβριο του ’44 στα 30 του χρόνια, χωρίς να παραδοθεί η σορός του στους οικείους του! 
Ο Νικόλαος Μαλαβέτας και ο θάνατός του στις 22 Μαΐου 1944
Ο Νίκος Μαλαβέτας
Μετά τους πρώτους θανάτους με απαγχονισμό τριών  ατόμων  (Νικόλαος Τζιόβινος -44χρονος υποδηματοποιός,  Χρήστος Δεσποτόπουλος -27χρονος ζαχαροπλάστης & Ελευθέριος Μπαλτσαβιάς -σερβιτόρος) την ημέρα του Αγ. Κων-νου  σε ισάριθμα δέντρα της Πλατείας Ελευθερίας στο Βόλο, οι Γερμανοί και οι Εασαδίτες συνεργάτες τους, κρέμασαν και τον 28χρονο πολύ γνωστό και  πολύ καλό τότε ποδοσφαιριστή του Ολυμπιακού Βόλου το Νικόλαο Μαλαβέτα (1915-1943). Τον έστειλαν στην αγχόνη κρεμώντας τον σε δέντρο της ίδιας Πλατείας. Έπαιζε ακραίος μέσος- δεξιά κι ήταν γνωστός ως Νικολάρας!   
 Ο Νικόλαος (1915-1943) ήταν το τέταρτο παιδί κατά σειρά.
Τον έπιασαν οι Ιταλοί την προηγούμενη μέρα, που γιόρταζε η νιόπαντρη γυναίκα του. Πήγε ως την κοντινή ταβέρνα του Τσουράπα και εκεί συνελήφθη. Μέσα στο 12ωρο τον οδήγησαν στην πλατεία Ελευθερίας και πήγαν να τον κρεμάσουν, χωρίς βέβαια να έχει καταδικαστεί από κάποιο δικαστήριο σε θάνατο! Συνέβηκε όμως τότε κάτι αναπάντεχο: Η αγχόνη, παρόλη την προσπάθεια των εγκληματιών, έσπασε τρεις συνεχόμενες φορές. Κι ενώ οι διεθνείς κανονισμοί λέγανε πως μετά τρεις προσπάθειες απελευθερώνεται ο μελλοθάνατος δίνοντάς του χάρη, ένας Ιταλός αξιωματικός τον πυροβόλησε στο κεφάλι και τον άφησε νεκρό. Έμεινε εκεί κάποιες ώρες γυμνός, μέχρι που τον πήρε η οικογένειά του για την ταφή.
Η εκτέλεση αυτή έκανε μεγάλη εντύπωση και γέμισε θλίψη τους Βολιώτες κι όχι μόνον, γιατί ο Νίκος ήταν αναγνωρισμένη ποδοσφαιρική φίρμα και γνωστός στην πόλη και γύρω, αλλά και για τον τρόπο εκτέλεσής του.
Τελευταίο αρσενικό της οικογένειας ήταν ο Πέτρος Μαλαβέτας ή Μανιατάκης. Ιχθυοπώλης στο επάγγελμα με δικό του μαγαζί στα παλιά ψαράδικα. Παίχτης κι αυτός του Ολυμπιακού Βόλου που έπαιζε στη θέση του κεντρικού επιθετικού. Ήταν πολύ ψηλός και δύσκολο για τους αντιπάλους του να τον μαρκάρουν. 
Στην Κατοχή ήταν αντιστασιακός κι αργότερα μαχητής του ΔΣΕ.  
Πιάστηκε από την Ασφάλεια Βόλου στις 3 Ιουλίου1949 και μετά από Στρατοδικείο, οδηγήθηκε στις φυλακές Αλεξάνδρας κι εκτελέστηκε στις 5 Αυγούστου 1949 μαζί με άλλους/ες τριάντα, στο Καζανάκι. Τότε ήταν 31 ετών παντρεμένος με την Καλυψώ και πατέρας ενός παιδιού δυόμισι ετών, που μετά την εκτέλεση πήρε το όνομά του.  
ΠΗΓΕΣ: 
- Εφημερίδα Βόλου ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ, 29-4-1961
«Όταν τους ίδωμεν όλους υπό το πέλμα μας...όταν τους πατήσωμεν όλους τελειωτικώς, θα ησυχάσωμεν...» Θανάσης Κ. ΒογιατζήςΕπικοινωνία, Βόλος 2008.
- Εφημερίδες Βόλου ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ & ΛΑΪΚΗ ΦΩΝΗ.

Δευτέρα, 25 Ιανουαρίου 2016

Φιλόπτωχος Αδελφότης Βόλου

«Η πόλη κρίνεται στα δύσκολα, και όχι στις "δόξες" του παρελθόντος...» έγραψε ο καλός φίλος Αντώνης Ζ. [ΕΔΩ] στο χρονολόγιο  της σελίδας (Η ΜΑΓΝΗΣΙΑ ΣΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ) που επιμελείται [ΕΔΩ] αναφερόμενος στα τεκταινόμενα στο Ορφανοτροφείο Βόλου.  (Η σελίδα του Ιδρύματος  [ΕΔΩ]).
Μπορεί κάποιος να διαφωνήσει;
Η Φιλαρμονική του Ορφανοτροφείου -από το αρχείο του Αντώνη Ζ. 
(Στο κείμενο υπάρχει αναφορά στην μπάντα.)
Η αφορμή λοιπόν δόθηκε ώστε να συνεχιστεί σήμερα με μιαν ακόμη ανάρτηση η ιστορία της «ΦΙΛΟΠΤΩΧΟΥ ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΟΣ ΒΟΛΟΥ» μέσα από το «Ημερολόγιό» της του 1899. (Στην προηγούμενη υπήρχε αναφορά στον ευεργέτη του Ορφανοτροφείου Αθ. Μυλωνόπουλο)  

Πέμπτη, 21 Ιανουαρίου 2016

Αθανάσιος Μυλωνόπουλος

Ο άγνωστος ευεργέτης του Ορφανοτροφείου Βόλου
Τούτες τις μέρες έχει έλθει στο προσκήνιο το Ορφανοτροφείο του Βόλου (Φιλόπτωχος Αδελφότης Βόλου) με τα όποια προβλήματά του. Κάποιοι λένε διάφορα, κάνουν διάφορα, κάποιοι δείχνουν ενδιαφέρον(;) και οι υπόλοιποι συμπολίτες παρακολουθούν από τον ηλεκτρονικό τύπο και τις εφημερίδες εμβρόντητοι τα τεκταινόμενα σ’ αυτό το ίδρυμα που διαχρονικά έχει προσφέρει πολλά στα ορφανά του τόπου κι όχι μόνον.
Σήμερα θα παρουσιάσουμε έναν σπουδαίο δωρητή-ευεργέτη του Ιδρύματος που στην αυλή του υπάρχει η προτομή του.
Είναι ο Αθανάσιος Μυλωνόπουλος.
Κι αυτό για να γνωρίσουμε τον φιλάνθρωπο συμπατριώτη και ίσως μας «παραδειγματίσει» -ειδικά τώρα- ο βίος του!
Ο Αθανάσιος Μυλωνόπουλος γεννήθηκε στα 1856 στο Πουρί του Πηλίου. Σε ηλικία 12 ετών έφυγε από το χωριό του και πήγε στην Αίγυπτο κοντά σε άλλους συμπατριώτες του. Εκεί δουλεύοντας, έμεινε τρία χρόνια κι επέστρεψε για λόγους υγείας μετά από την προτροπή των γιατρών του. Ερχόμενος πίσω εγκαταστάθηκε στον Πειραιά, όπου και εργάστηκε για μια οκταετία. Ως τότε ασχολείται με το γενικό εμπόριο που κι αργότερα συνεχίζει.
Μετά πήγε στην Αγιά όπου για δώδεκα χρόνια επιστατούσε στην καλλιέργεια των κτημάτων του. Κάποια στιγμή έρχεται στο Βόλο και εργάζεται ως συνεργάτης της Τράπεζας Κοσμαδόπουλου ως τα 1911. Αποχωρώντας από την Τράπεζα ασχολήθηκε μόνος του με χρηματιστηριακές επιχειρήσεις. Έμενε στην οδό Κενταύρων 73 (Κ. Καρτάλη).
Απέκτησε από την πολύχρονη δουλειά του αρκετή περιουσία, που μεγάλο μέρος της άφησε με διαθήκη του στους συγγενείς του (αδελφό, αδελφή και ανηψιό περίπου 1.200.000 δρχ) και 2.000 λίρες στη σύζυγό του Βιολέτα Πολυμέρου του Γεωργίου (1862-1954) με καταγωγή επίσης από το Πουρί. 
Κάποια στιγμή του Αύγουστο του 1930, πήγε σε γάμο μιας ορφανής (τότε ήταν συνηθισμένο το Ίδρυμα να παντρεύει τις κοπέλες του αποκαθιστώντας τες) και γνωρίζοντας από κοντά και τα άλλα παιδιά του ορφανοτροφείου, συγκινήθηκε κι αποφάσισε να δώσει κάποιο χρηματικό ποσό σαν βοήθεια και για προίκα των κοριτσιών. Αυτό όμως το ποσό ήταν αρκετά μεγάλο! Δώρισε σε τρεις ισόποσες δόσεις το ποσόν των 6.000 λιρών. Πρώτα έδωσε από 2.000 τον Οκτώβριο και το Δεκέμβριο του 1930 και 2.000 τρεις μέρες πριν το θάνατό του. (Σκεφτείτε πως τότε η λίρα είχε 280 δρχ περίπου)
Πέθανε άτεκνος στις 2 Απριλίου 1931, από καρκίνο του προστάτη σε ηλικία 75 ετών.  Η κηδεία του έγινε πάνδημη την επόμενη στις 10.30΄ στον Άγ. Νικόλαο και λόγους έβγαλαν ο τότε πρόεδρος του Ιδρύματος Αθανάσιος Φιλιππάκης και φίλος του ευεργέτη και ο καθηγητής Σπυρίδων Διαμαντόπουλος μέλος του συμβουλίου. Παραβρέθηκαν οι αρχές του Βόλου και πλήθος κόσμου.  
Στο παλιό νεκροταφείο Βόλου βρίσκεται ο τάφος του, με μνημείο-στήλη του γλύπτη Νικόλα που στην επιγραφή στο υπόβαθρο γράφει: ΤΟ ΟΡΦΑΝΟΤΡΟΦΕΙΟΝ ΒΟΛΟΥ ΕΙΣ ΤΟΝ ΜΕΓΑ ΕΥΕΡΓΕΤΗΝ ΑΘΑΝ. ΜΥΛΩΝΟΠΟΥΛΟΝ.
Το μνημείο-στήλη.
(Από το βιβλίο της Βασ. Γιασιράνη-Κυρίτση "Ιστορίες ζωής και θανάτου...")
Το Ίδρυμα και σωστά, τον ανακήρυξε σε μέγα ευεργέτη, αφού ήταν ο μεγαλύτερος Βολιώτης που τότε έκανε αγαθοεργίες και έστησε την προτομή του στον αύλειο χώρο του, μετά από απόφαση των μελών του Διοικητικού του Συμβουλίου.
Η προτομή έγινε με δαπάνη του και εκτελέστηκε από τη Βολιώτισσα γλύπτρια Καίτη Τσολάκη, κόρη του τότε καθηγητή του Ελληνικού σχολείου Κοντογεωργίου, Βασιλείου Τσολάκη. Η γλύπτρια είχε γνωρίσει τον «παππού των ορφανών» όπως τον αποκαλούσαν και είχε σχεδιάσει τη μορφή του εκ του φυσικού. Έτσι απέδωσε και στην προτομή ακριβώς τα χαρακτηριστικά του. Στ' αριστερά του βάθρου αναφέρεται το όνομά της.
Η προτομή είναι στημένη σε βάθρο και στα δεξιά της εισόδου του Ιδρύματος.  
Κλείνοντας, ας δούμε ένα απόσπασμα του επικήδειου από τον καθηγητή Διαμαντόπουλο, σαν επίλογο αλλά και δίδαγμα.(*)    
ΠΗΓΕΣ:
-Εφημερίδες Βόλου ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ, ΛΑΪΚΗ ΦΩΝΗ, ΘΕΣΣΑΛΙΑ - Απρίλιος 1931
-«ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟΥ ΣΤΟ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟ ΤΟΥ ΒΟΛΟΥ» Γιασιράνη-Κυρίτση Βασιλεία, ΩΡΕΣ 1996

(*) Πιστεύω, πως έχει τον τρόπο του ο καθένας μας -ακόμη κι αυτές τις δύσκολες εποχές- να βοηθά το ίδρυμα. 
π.χ. Υπάρχουν σε διάφορα σημεία της πόλης κουμπαράδες ή κάνοντας μια κλήση στο τηλέφωνο-γραμμή στήριξης κλπ  κλπ