Κατά την ιδίαν πεδινήν οδόν μίαν ώραν προβαίνοντες (απὸ το Βόλο), ερχόμεθα εις τα Λεχώνια. Αυτά κείνται επί μιας με χωράφια, αμπέλους, κήπους νεραντζίων, κίτρων και άλλων διαφόρων οπωρίμων δέντρων φυτευμένης πεδιάδος...

(Νεωτάτη της Θεσσαλίας Χωρογραφία-Ιωάννης Αναστασίου Λεονάρδος, 1836)

Π Ρ Ο Σ Ο Χ Η ! Μπορείτε να αντιγράφετε κείμενα κ.ά. από το ιστολόγιο. Αυτό, ΔΕΝ αποκλείει αναφορά στην ΠΗΓΗ. - Φωτογραφίες άλλων να μην ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝΤΑΙ - Ιδιωτικά αρχεία να ΜΗΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝΤΑΙ.

Κυριακή, 29 Ιανουαρίου 2017

Των Τριών Ιεραρχών

Γιορτή των Τριών Ιεραρχών πάλι…
(ή πώς οι παλιοί συμπατριώτες τιμούσαν -κι εκτιμούσαν- αυτούς που γενικώς πρόσφεραν στην εκπαίδευση!)
Ένα κείμενο από τη ΘΕΣΣΑΛΙΑ της 4-2-1883, που αναφέρεται στην «τιμή» που έκαναν οι Δρακιώτες στον ευεργέτη-ιδρυτή του Σχολείου τους τα πρώτα χρόνια μετά την προσάρτηση της Θεσσαλομαγνησίας:

Χθες εορτήν των Τριών Ιεραρχών η κωμόπολις ημών Δράκια, επανελάμβανεν την ετησίαν αυτής μεγίστην κίνησιν και απετέλη εξαίσιον θέαμα, τελούσα λειτουργίαν και δοξολογίαν υπέρ του φιλτάτου αυτής τέκνου και ευεργέτου των σχολών μας κ. Ιωάννου Γεωργιάδη διαμένοντος εν Βλαχία.
Οι τρεις της χριστιανωσύνης Ιεράρχαι εν ταις καρδίαις ημών παρηκολουθούντο υπό του ευεργέτου τούτου συμπατριώτου μας.
Οι κώδωνες πασών των εκκλησιών αδιακόπως έκρουον τον αέρα και απετέλουν είδος μουσικής, οι δε πολίται ου μόνον οι ενταύθα ευρισκόμενοι, αλλά και οι εν τοις αγροίς, Αγριά και συνοικίαις, προσδραμόντες μετέβαινον αθρόοι και φαιδροί εις τον ιερόν ναόν του αγίου Αθανασίου. Αν και οι συναθροισθέντες υπερέβαινον τας δύο χιλιάδας ανδρών, γυναικών και παιδίων, τοιαύτη τάξις και συγκίνησις επεκράτει, ώστε ούτε ψιθυρισμός τις ηκούετο.
Μετά την θείαν λειτουργίαν εις ην πάντες οι ιερείς έλαβον μέρος  και καθ’ ην ηκούετο η ευχή «και υπέρ των ευεργετών των σχολών ημών, ιερών ιδρυμάτων της κωμοπόλεως ταύτης» οι ιερείς μεθ’ όλου του λαού εισήλθον εις την παρακείμενην δημοτικήν σχολήν και ετέλεσαν δοξολογίαν.
Οι μαθηταί περί τους διακοσίους περίπου κατά στίχους ταχθέντες και κρατούντες εις τας χείρας κλάδους ελαίας, δάφνας, μυρσίνας κτλ ηύχοντο εις τον Θεόν ψάλλοντες εναρμονίως και άδοντες υπέρ του κλεινού αυτών ευεργέτου Ιωάννου Γεωργιάδου, ότε δάκρυα χαράς και ευγνωμοσύνης έτρεχον εκ των οφθαλμών πάντων.
Μετά την δοξολογίαν ο λαός διεχύθη εις την αγοράν το όνομα του Γεωργιάδου εγκωμιάζον και πολλά παρά τοιούτου χρηστού τέκνου της Δρακίας, προσδοκών. Είθε η θεία πρόνοια να διατηρή και κρατύνη τους φιλανθρωπικούς και αγαθοεργούς του κ. Γεωργιάδου σκοπούς και κατατάξη αυτόν η μνήμη των ανθρώπων και η ιστορία μεταξύ των μεγάλων και αθανάτων τέκνων της Ηπείρου, προς αιωνίαν αυτού δόξαν και προς τιμήν της γεννησάσης αυτόν κωμοπόλεώς μας και εν γένει της όλης πατρίδος.
Δράκια 1 Φεβρουαρίου 1883

Σάββατο, 28 Ιανουαρίου 2017

Καιρικά προγνωστικά...

Το χάνι Κυριαζή στο Πήλιο, φωτ. Κώστα Στουρνάρα.
(Αντιγραφή από το ΔΗΚΙ Βόλου)
Ο Χειμών είναι παρών! 
Εν μέσω χειμώνι λοιπόν, διαβάστε κάποιες από τις παλιές προγνώσεις του καιρού. 
Αφορμή στάθηκε η αντιπαράθεση μεταξύ κοινού και διαφόρων μετεωρολόγων και ιστοσελίδων που βλέπουν "επιδρομές ψύχους, καταποντισμούς κλπ" σπέρνοντας πανικό και τρόμο στους Νεοέλληνες!
Το νου μας στα του καιρού προγνωστικά !! 
          - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -  

1. Προγνωστικά του ψ ύ χ ο υ ς  κ α ι  π ά γ ο υ.
Όταν οι άγριοι χήνες και αλλά διαβατικά πτηνά φαίνωνται προ του καιρού των, τα μικρά πουλία συνενώνονται κατ’ αγέλας, ο δίσκος της Σελήνης φαίνηται λαμπρός, ο ουρανός λάμπη από άστρα, μικρά σύννεφα κινώνται χαμηλά προς βορράν, υπάρχη πολλά λεπτή χιών και τα σύννεφα συσσωρεύωνται ως βράχοι• τελευταίον δε όταν το θέρος ήναι βροχερόν και κρύον, το φθινόπωρον γλυκύ, κτλ. κτλ.
2. Προγνωστικά του π ά γ ο υ  κ α ι  τ η ς  χ ι ό ν ο ς.
Όταν τα σύννεφα ήναι λευκο-κίτρινα και βαδίζωσιν αργά, (αν και υπάρχη δυνατός άνεμος) και ο ουρανός ήναι ωχρός προς το ανατολικόν μέρος πριν να έκβη ο ήλιος. Και τα μεν λευκά σύννεφα το θέρος, είναι σημεία πάγου• τα δε λευκά σύννεφα, τον χειμώνα, αν μάλιστα και ο αήρ ήναι ολίγον γλυκύς, προδηλούσι την χιόνα.
3. Προγνωστικά της δ ι α λ ύ σ ε ω ς  τ ο υ  π ά γ ο υ
Όταν πίπτη πολλή χιών με νότιον άνεμον• εις τον κρύσταλλον γίνωνται τριξίματα• ο ήλιος φαίνηται ως βρεγμένος εις το ύδωρ• τα κεράτια της σελήνης δεν ήναι οξέα, και ο άνεμος κινήται προς νότον ή μεταλλάσση συχνά.
                           (Αντιγραφή σε μονοτονικό από το περιοδικό ΦΙΛΟΛΟΓΙΑ, τχ 19,1843)

Τρίτη, 24 Ιανουαρίου 2017

Παρασκευή, 20 Ιανουαρίου 2017

Η μάχη της Σουρβιάς

 Η μάχη στο μοναστήρι της Σουρβιάς ήταν η πρώτη της πηλιορείτικης εξέγερσης στα 1878. Στο βιβλίο «Η Πολιτική της Ελλάδος και η Επανάστασις του 1878 εν Μακεδονία, Ηπείρω και Θεσσαλία»  του Μιλτιάδη  Σεϊζάνη- ΑΘΗΝΑΙ 1879 (που είναι και η κυριότερη πηγή) διαβάζουμε:

Παρασκευή, 13 Ιανουαρίου 2017

Οι Εβραίοι της Αργαλαστής

Η Βικτώρια Ματταθία (όρθια 5η από αριστερά)
     μαζί με άλλους νέους το 1943
Η Βικτώρια Ματταθία (όρθια 5η από αριστερά) 
το 1943
Στο κείμενο που υπάρχει στις παρακάτω δ/νσεις,  ο πηλιορείτης εκπ/κός κ. Γιάννης Κονιόρδος, ασχολείται με την καταγραφή της ιστορίας της μικρής εβραϊκής κοινότητας, που ήταν εγκαταστημένη προπολεμικά στην Αργαλαστή.
Τον ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ που μου/μας το παραχώρησε για να γνωρίσουμε κι αυτή τη σελίδα του κεφαλοχωριού του Νοτίου Πηλίου.

Διαβάστε:

Διαβάστε και κατεβάστε:



Δευτέρα, 9 Ιανουαρίου 2017

Ζαχαρίας Παπαντωνίου: Βόλος !

Άλλη Μεριά -αντιπλημμυρικά με επίβλεψη του Ντε Κίρικο
(αρχείο Θανάσης Γέρμανος)

Θεσσαλικά  Σχεδιάσματα
ΦΥΣΙΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΗ ΣΤΟ ΒΟΛΟ
του Ζαχαρία Παπαντωνίου
Πολλές φορές, ψάχνοντας σε παλιά έντυπα, ανακαλύπτει κείμενα που ξεχάστηκαν πια, μα που είναι τόσο ζωντανά ακόμα. Η φρεσκάδα τους δον λέει να μαραθεί, όσο κι αν το χαρτί της πρώτης δημοσίευσης κιτρίνησε. Στην αθηναϊκή εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΒΗΜΑ» της 6ης Δεκεμβρίου 1937, δημοσιεύτηκε το παρακάτω κείμενο με τον πιο πάνω τίτλο, με τη μορφή της ταξιδιωτικής αφήγησης. 
Είναι γραμμένο από το λογοτέχνη  Ζ α χ α ρ ί α  Π α π α ν τ ω ν i ο υ , που φαίνεται πώς πρόσφατα τότε επισκέφτηκε το Βόλο και την περιοχή του. Αν το ξαναδημοσιεύουμε και σήμερα, ύστερα από 43 χρόνια, είναι γιατί στις γραμμές του βρήκαμε ωρισμένες παρατηρήσεις και διαπιστώσεις, πού και σήμερα προβληματίζουν τον τόπο. Επέμβαση στο κείμενο δεν κάναμε καμμιά και η ορθογραφία και η σύνταξη διατηρήθηκαν όπως είχαν στο πρωτότυπο. Το κείμενο αυτό του Ζαχαρία Παπαντωνίου είναι ντοκουμέντο, και σαν τέτοιο έχει τη θέση του στο περιοδικό μας.(*)
Γ.(ιάννης)  Μ.(ουγογιάννης)
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Ο Βόλος έχει αναπτυχθή στη διάσταση του μήκους, στην παραλιακή φορά που έχει πάρη ένα αιώνα κι’ εδώ από το εμπορικό ένστικτο. Είναι γεωμετρημένος, κομμένος σε κανονικά τετραγωνάκια. Η νοικοκυρωσύνη, η άγνοια μαζί και η ανυπομονησία των Βολιωτών να χαρούν την ευτυχία της ελευθερίας, εχάραξαν την πόλι με χάρακα επιμελή μαθηματικό. Πλατείες δεν έχει. Είναι η έλλειψίς του. Η νοικοκυρική ρυμοτομία του 81 του έδωκε μεγάλους δρόμους κατά μήκος, όχι όμως και μεγάλες λεωφόρους προς τα βουνά που σχίζοντας το πλέγμα των στενών δρόμων, θ’ άφιναν το σμαράγδι τού Πηλίου να χυθή ως το λιμάνι. Τους υμεναίους αυτούς του πρασίνου και του κυανού τους ματαίωσεν η στεναχωρημένη ρυμοτομία της οριζοντίας και της καθέτου που είναι το χαρακτηριστικό του Βόλου και η μονοτονία των ελαιώνων του. Ο φυσιολάτρης θα στεναχωρηθή ως που να βγη στον κάμπο. Άμα όμως φτάση στον κάμπο και προχωρήση στα πρόβουνα, τον περιμένουν αρκετές χαρές. Το Πήλιο στήνει ως εκεί χαράδρες, νερά και πλατανοφυτείες. Οι άγριες ομορφιές της ρεματιάς του Άνω Βόλου περιμένουν τον περιπατητή. Δεν είδα κανέναν τέτοιον. Μα τον θέλει τάχα η φύσις; Απ’ όσα καταλαβαίνω, όπου είναι υπέροχη, δεν ανέχεται θεατή. Προ πάντων αποντροπιάζεται τόν όμιλο. Είδα τη βιβλική ρεμματιά τού Άνω Βόλου καταμόναχη. Ευτυχισμένη που δεν την εθαύμαζαν, παραδομένη στον εαυτό της, χτυπούσε το διαμαντένιο της νερό επάνω στα τιτανικά κοτρώνια της, κυλώντας το σε καταρραχυές, σερπαντίνες λίμνες και κρύβοντάς το από τη ματιά του ήλιου κάτω από λόγγο πυκνό πλατανιών. Το πρώτο που συλλογιέται, ο διαβάτης στο θέαμα τόσης φυσικής παρθενιάς, κοντά στην πόλι είναι. Έξω τα ολέθρια κονφόρ. Μακρυά τα βαρβαρόφωνα της προόδου, από την ελληνική τούτη συμφωνία. Ας μείνουν και λίγα φαράγγια δίχως επιχειρηματία και δίχως ομίλους τουριστών. Η καλλίτερη φρουρά των παρθενικών τοπείων είναι η κακή συγκοινωνία. Δυστυχώς είδα εκεί κοντά να διορθώνεται ο δρόμος, ο δρόμος για το αυτοκίνητο. Αρχίζω λοιπόν να τρέμω για τη ρεμματιά του Άνω Βόλου. Και δεν είναι ο μόνος μου φόβος. Τάχα και οι γαλήνιοι ελαιώνες τού κάμπου αυτού στέκουν καλά; Ο Βόλος έχει μια μεγάλη βιομηχανία - τα τσιμέντα. Δεν ξέρω, πως τα εργοστάσια τού τσιμέντου πρέπει να μετατεθούν από εκεί. 
Αν ανεβήτε στη Μακρυνίτσα ή στην Πορταριά και αναπτυχθή κάτου από το μπαλκόνι σας η μακάρια σύνθεσις των λόφων, των κήπων, των χωριών και της θάλασσας, θα ιδήτε ένα φοβερό κίτρινο σύννεφο, σαν το τελώνιο της Χαλιμάς, να προβάλλη από τη Γορίτσα, ν’ απλώνεται και να τυλίγη ολόκληρο τον κάμπο. Οι γεωργοί λέγουν πως από την εποχή του τσιμέντου η ελαιοπαραγωγή έχει πολύ ελαττωθή. Δυο επιτροπές ειδικών κατέληξαν στο ίδιο συμπέρασμα. Μια τρίτη επιτροπή απεφάνθη πώς δεν γίνεται βλάβη. Ας υποθέσουμε πως η τρίτη επιτροπή είπε σωστά  Μα ο Βόλος; Το Πήλιο; Ας ερωτηθούν δα κι’ αυτοί. Δεν φαντάζομαι πως θα βρεθή κανένας να θεωρήση ωφέλιμο τον κίτρινο εφιάλτη του καπνού, που πνίγει μια ωραία χώρα και μεταβάλλει τον περιπατητή της παραλίας της Γορίτσας σε μουσικόν όργανον ειδικό για να εκτελή με τον βραχνό βήχα του ατονικήν σύνδεσιν του Χίντεμιτ.
Ας γυρίσουμε να ιδούμε την πόλη και τα έργα της. Το σχέδιο της πόλεως, που σταματούσε στην οδόν Παγασών από το ένα μέρος, στην οδόν Φιλίππου Ιωάννου από το άλλο και στην Ανάληψι προς βορράν, ήρθαν να το αλλοιώσουν οι αιφνιδιασμοί των γεγονότων. Η μικρασιατική καταστροφή έρριξε στο Βόλο δέκα χιλιάδες πρόσφυγες. Κύμα οικογενειών που ζητούσε στέγη χύθηκε μεταξύ των δύο χειμάρρων που δροσίζουν την πόλι χτίζοντας όπου τύχη, όπως τύχη. Η πολεοδομική αναρχία και τα αμείλικτα «τετελεσμένα» γεγονότα που ακολούθησαν και πού είχαν ως αποτέλεσμα να σκορπισθή στο περιθώριο της πόλεως πληθυσμός αναγκασμένος να εργάζεται στο κέντρο - σε εργοστάσια υφαντουργίας, σιδηρουργίας, καπναποθήκες, καταστήματα - δημιούργησε προβλήματα σοβαρά συγκοινωνίας. Το δημοτικό πνεύμα του Βόλου αντίκρυσεν αυτά τα προβλήματα, όλα μαζύ. Τα έργα τού Δήμου στα τελευταία δέκα χρόνια είναι έργα σταθερά προνοίας και επιστήμης. Γι’ αυτό δεν δίνουν απότομες εντυπώσεις. Ο δημότης που θα βρη ένα πρωί τέλειο δρόμο θα τον πατήση και θα ξεχάση τι είχε υποφέρει ως χτες. Η χρήσις είναι λήθη. Μολαταύτα το συγκοινωνιακό έργο του Δήμου σ’ αυτή τη δεκαετία, γιατί στην οδοποιία συγκέντρωσε όλες του τις πολεοδομικές δυνάμεις και μ’ αυτή προ πάντων θέλησε ν’ απαντήση στις δυσκολίες που δημιούργησεν η οικοδομική αναρχία θα μείνη ένα από τα σπουδαιότερά του.
Ως τότε τη συγκοινωνία του Βόλου την εξυπηρετούσε το γραφικό του «τραινάκι» ο τροχιόδρομος που διασχίζει το μήκος του, η συμπαθητική αυτή αρχαιότης, να εγγονάκι του τροχιοδρόμου του Βωτύ. Αυτοκίνητα δεν μπορούσαν να κυκλοφορήσουν, απλούστατα γιατί έλειπαν οι συγχρονισμένοι δρόμοι. Δεν υπήρχε λοιπόν συγκοινωνία. Μπορεί να φαντασθή τώρα κανείς τη μεταβολή της ζωής τού Βόλου και του Πηλίου όταν, στο διάστημα μιας εξαετίας, η οδοποιία έδωσε τις μεγάλες σημερινές αρτηρίες: Δρόμο ασφαλτοστρωμένο προς τη Λάρισσα και τον Αλμυρό από να μέρος, προς τα χωριά τού Πηλίου από το άλλο: Δρόμους παραλλήλους προς τη μεγάλη αρτηρία, επίσης ασφαλτοστρωμένους που οδηγούν στις βιομηχανικές εγκαταστάσεις και επιχειρήσεις, δρόμους δευτερεύοντας στις συνοικίες, με κράσπεδα και ρείθρα. Έτσι ο Βόλος έλαβε το αγαθόν της συγκοινωνίας άρτιο. Απέκτησε την τελευταίαν δεκαετία δρόμους με μήκος 80 περίπου χιλιομέτρων. Η οδοποιία της πόλεως μόνον εστοίχισε τριάντα εκατομμύρια. Και πρόκειται για δρόμους πραγματικούς, επειδή η τεχνική υπηρεσία του Βόλου έθεσε την βασική αρχή. «Κανένας δρόμος χωρίς κράσπεδα και ρείθρα» Στο σημείον αυτό ο Βόλος προσπέρασε τις άλλες πόλεις κι’ αυτήν ακόμη την πρωτεύουσαν. Για να θέλη ο Δήμος τον δρόμον ολόκληρο, πραγματικόν επήρε και τη σημερινή της ωραιότητα η παραλιακή λεωφόρος. Είχε άλλοτε το ίδιο πλάτος, ήταν όμως ανύπαρκτη προτού γίνει τέλεια. Μόνον όταν έγιναν εκεί πεζοδρόμια 10 μέτρων πλάτους πού πλαισιώνουν ασφαλτοστρωμένο κατάστρωμα 20 μέτρων πλάτους. Η παραλιακή λεωφόρος επήρε την αξία έργου ευεργετικού και μοναδικού στην Ελλάδα. Ας σημειωθή πως μέσα στην τελευταίαν δεκαετίαν έγιναν στην οδοποιία του Βόλου κράσπεδα και ρείθρα ογδοήντα χιλιομέτρων. Τα προβλήματα όμως μιας πόλεως είναι αλληλέγγυα. Και το αγαθό της συγκοινωνίας δεν θα ωφελούσεν αν ο Δήμος δεν αντίκρυζε όλα τα γενικά ζητήματα του Βόλου. Από τα γενικά ζητήματα άλλα βρήκαν την λύσιν των κι' άλλα αντικρύζονται με σταθερή προσπάθεια. Εκωδικοποιήθη το σχέδιο της πόλεως και με το ενιαίον τώρα σχέδιον, όπου έχουν τώρα συγχωνευθή όσες τροποποιήσεις έγιναν στο μεταξύ, έληξεν η οικοδομική αναρχία. Ελύθη το ζήτημα του φωτισμού. Ο Βόλος φωτίζεται λαμπρά, καλλίτερα, καθώς λέγουν από όλες τις ελληνικές πόλεις. Έγιναν λιμενικά έργα. Έγιναν οι τρείς περίφημοι ναοί του Βόλου, από τον αρχιτέκτονα Ζάχον, έργα τού Δήμου και αυτοί.
Πριν λυθή το γενικό ζήτημα της υδρεύσεως του Βόλου, ο δήμος επροίκισε τον συνοικισμόν της Νέας Ιωνίας, που κατοικείται από δέκα χιλιάδες πρόσφυγες, με αυτοτελές σύστημα υδρεύσεως, για το όποιον εδαπάνησε ένα και πλέον εκατομμύριον. Ο ένας από τους χειμάρρους που ορίζουν την πόλι, ο Άναυρος, απέκτησε γέφυραν με μπετόν αρμέ, ανοίγματος 26 μέτρων. Κανένας κάτοικος του Βόλου ή του Πηλίου δεν θα μείνη πλέον μονοσάνδαλος. Σ’ αυτόν τον ξεροπόταμο ο Ιάσων έχασε το σανδάλι του και η παράδοσις είναι αληθινή, αφού μας τονίζει την αλήθεια πως στους χειμάρρους χρειάζονται γέφυρες. Μα με την γέφυρα αυτήν εξεπληρώθη σκοπός πολύ μεγάλος. Χωρίς αυτήν δεν εννοείται η μεγάλη αρτηρία Λαρίσης - Βόλου -Πηλίου. Και χωρίς αυτή την αρτηρία τι αξίαν θα είχεν ο Βόλος;
Αυτό που λέμε δημοτικό πνεύμα του Βόλου, αυτή η συνοχή, η παράδοσις χαρακτηρίζεται καλλίτερα με το εξής: Ο φωτισμένος επιστήμων που διευθύνει την τεχνική υπηρεσία του δήμου Παγασών, ο μηχανικός κ. Κοντοστάνος, είχε κληθή από τον κοσμαγάπητο δήμαρχο του Βόλου Σπύρο Σπυρίδη. Όταν έπειτα η λαϊκή ψήφος έφερε δήμαρχο τον Καρτάλη, ο διευθυντής των τεχνικών υπηρεσιών του υπέβαλε την παραίτησί του. «Να μείνετε» ήταν η απάντησις του νέου Δημάρχου. Ο Καρτάλης, εκλεκτός δήμαρχος, φίλος του Βόλου, εθυσίασε την γνωστή κυριαρχική του φύσι για το συμφέρον της πόλεως. Και δεν είχε γελαστή όπως δεν γελάστηκαν ο Σπύρος Σπυρίδης και ο σημερινός δήμαρχος. Ο μηχανικός που τον εμπιστεύτηκαν τρεις δημοτικοί άρχοντες στη σειρά ήταν ο πρακτικός νους που εισηγήθη και εξετέλεσε μια σειρά γενναίων δημοτικών έργων για να αποδειχθή και η δική του αξία και η αλληλεγγύη των δημοτικών αρχόντων του Βόλου, η δύναμις που υπάρχει στην παράδοσι και στη συνέχεια. Και όμως τα σπουδαιότερα έργα είναι αυτά πού δεν έγιναν ακόμη. 
Αληθινό πολεοδομικό γεγονός για το Βόλο είναι ότι θα χρησιμοποιηθή ο τεράστιος χώρος της πλατείας Φερραίου που κατέχεται τώρα από τουρκικούς στρατώνες και φυλακές. Με την επιμονή και επιδέξια ενέργεια του κ. Σ. Σπυρίδη, έπειτα από μεγάλους αγώνες, ο Βόλος επήρε στην κατοχή του τον πολύτιμο τούτο χώρο, μέσα στο κέντρο, χώρο σαράντα τουλάχιστον στρεμμάτων. Εκεί τώρα λογαριάζουν να χτίσουν τα κρατικά μέγαρα μαζύ με το δημοτικό, γεγονός που θ’ αλλάξη τη κεντρική φυσιογνωμία τού Βόλου. Μελετώνται ακόμη η κατασκευή σφαγείων συγχρονισμένων για πληθυσμό εξήντα χιλιάδων 60000 κατοίκων, η αποξήρανσις του έλους της Μπουρμπουλήθρας για να απαλλαχθή η πόλις από την μάστιγα των κουνουπιών - είναι αυτό που πρέπει να προτιμηθή από όλα,- η διευθέτησις των εκβολών του Κραυσίδωνος για την προστασία της υγείας και της περιουσίας των γειτονικών συνοικισμών. Ας αναφέρωμε πως ο Δήμος έχει καταστρώσει σχέδιον υδρεύσεως του Βόλου με την πηγή της Καλιακούδας - νερό του Πηλίου που βρίσκεται σε οχτακόσια μέτρα ύψος. Χάρις σε νόμο ψηφισμένα προ τριών χρόνων ο Δήμος θα έχει το προνόμιον να εκμεταλευθή την ηλεκτρική δύναμι που θα δώση η τόση διαφορά του ύψους. Άμα τελειώσει το έργο της υδρεύσεως θα γίνη δίκτυο υπονόμων. Με αυτά τα έργα φιλοδοξεί να κλείση το δημαρχικό του στάδιον ο κ. Κ. Σπυρίδης.
Ο Μεζιέρ εδώ κι εξήντα χρόνια περιγράφει το Βόλο «φρούριο τουρκικό που κλείνει τους στρατώνες με τους οχτακόσιους στρατιώτες του και τα τουρκικά σπίτια» ενώ έξω από το κάστρο απλώνεται η μικρή ελληνική συνοικία με «ακάθαρτα φιδωτά σωκάκια, με καφενεία και με άθλια μικρομαγαζιά». Πόσο ήρθαμε μακρυά απ’ το Γάλλο ταξειδιώτη. Μα από το Βασιλειάδη;

                                                                                          ΖΑΧ. ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ

(*) Ο Γ.(ιάννης)  Μ.(ουγογιάννης) εννοεί το περιοδικό "κείμενα του βόλου" τχ. 7, 1980, όπου δημοσιεύτηκε. 

Τετάρτη, 4 Ιανουαρίου 2017

Τα δρακιώτικα κάλαντα των Φώτων (Β΄)

Τα «εγκωμιαστικά» στιχάκια (παινέματα) στα δρακιώτικα κάλαντα είναι πολλά και για όλες τις περιπτώσεις. Υπάρχουν δηλαδή για κόρη, παπά, νοικοκύρη, νοικοκυρά, δάσκαλο, χασάπη, κουρέα κλπ.
Παρακάτω έχουμε τα «παινέματα» για το νεαρό γιο της οικογένειας. 
Ακούστε τα!

ΠΑΙΝΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΓΙΟΥ
«Ξεκίνησε ένας νιούτσικος να πάει ν’ αρραβωνιάσει,
παίρνει ασημένιο άλογο σέλα μαλαματένια,
βάζει ασημένια πέταλα καρφιά μαλαματένια.
Διακόσιοι παραστέκονται. Αφέντη καβαλίκα!
Κι ο αφέντης καβαλίκεψε, αστέρι τα’ άλογό του.
Στο δρόμο που επήγαινε στο δρόμο που πηγαίνει,
βρίσκει παιδιά που παίζανε που ρίχναν το λιθάρι.
Ξεπέζεψε κι ο νιούτσικος να ρίξει το λιθάρι.
Κόπηκε η φούντα τέσσερα και το γαϊτάνι πέντε.
Ντελαλαλητάδες έβαλε σ' όλα τα βιλαέτια.
-Ποια είν’ αψιά και γρήγορη να ρίξει το γαϊτάνι*;
Η κόρη που τον αγαπά κι από καρδιά τον θέλει,
Βόηθα, Αη-Γιάννη, βόηθα τον, το νιο που ταγουδάμε, ρ
να ζήσει χρόνους εκατό και να τους δια-να-περάσει
κι απ’ τα διακόσια κι ύστερα ν’ ασπρίσει, να γεράσει.
Όσα πουλιά έχ' η Μπαρμπαριά κι η Πόλη παραθύρια
τόσα πολλά πουκάμισα να ζήσεις να χαλάσεις.
Σένα σε πρέπει, νιούτσικε, στης Πόλης τα μπουγάζια,
να δερμενίζεις** τα φλουριά με τα μαργαριτάρια
κι από το δερμενίσματα κέρνα το παλληκάρια.»

Το τραγούδι λέγεται στα σπίτια που υπάρχει νέος σε ηλικία γάμου. Συγκρίνοντάς το με το προηγούμενο, οι διαφορές είναι εμφανείς: ο στίχος εδώ είναι δεκαπεντασύλλαβος και όλη η φρασεολογία και τα μοτίβα είναι καθαρά λαϊκής έμπνευσης. Το θέμα του νέου ο οποίος βρίσκει στο δρόμο του παιδιά και ρίχνει το λιθάρι το συναντούμε, στη Μαγνησία, εκτός από άλλα χωριά του Πηλίου και στην περιοχή του Αλμυρού.
Ο νέος, πηγαίνοντας για αρραβώνα, ξεπροβοδίζεται από διακόσιους (!) παραστάτες και καβαλικεύει άλογο πλούσια στολισμένο. Το ξεκίνημα ενός νέου ανθρώπου για την σπουδαιότερη στιγμή της ζωής του, το σμίξιμο με την αγαπημένη του, δεν μπορεί παρά να γίνεται με μεγαλοπρέπεια ανάλογη της σημασίας του επικείμενου γεγονότος αλλά και δεν μπορεί επίσης παρά να γίνεται και με την παρότρυνση και βοήθεια των άλλων ανθρώπων, οι οποίοι θέλουν το ζευγάρωμα των δύο νέων για το καλό της κοινότητας αλλά και της πλάσης ολόκληρης.
Ο πλούτος όμως και η ομορφιά του νέου δεν αρκούν. Ο λαός θέλει τον άντρα να είναι και λεβέντης, άξιος, επιτήδειος και δυνατός. Γι αυτό, μόλις βρήκε στο δρόμο άλλους νέους να αγωνίζονται στο λιθάρι (δηλαδή ποιος θα ρίξει πιο μακριά μια πέτρα), αμέσως θέλησε να δείξει και αυτός τις ικανότητές του, αμιλλώμενος τους συνομηλίκους του. Εδώ ακριβώς,
από τη φούγα την πολλή κι απ’ την πολλή τη φόρα
(παραλλαγή του τραγουδιού από την περιοχή Αλμυρού)
χαλάει η πλουμισμένη στολή του κι έτσι βρίσκει την κατάλληλη ευκαιρία να αναζητήσει την άξια και γρήγορη κοπέλα που θα του ξαναπλέξει το γαϊτάνι. Και βέβαια, το γαϊτάνι θα το πλέξει όχι κάποια κοπέλα αδιάφορη, αλλά η κόρη που τον αγαπά και τον έχει στην καρδιά της. Η ομορφιά της στολής του κάθε ανθρώπου δεν είναι λοιπόν Θέμα ατομικό. Ο άνθρωπος μόνος του δεν μπορεί να φτάσει στην ομορφιά και την τελειότητα. Χρειάζεται οπωσδήποτε και κάποιον ακόμη, κάποιον ο οποίος, έχοντας υπερβεί το τείχος του εγωισμού, θα τον αγαπήσει και Θα μοιραστεί την ζωή του μαζί του.
Το τραγούδι συνεχίζεται με πλούσιες ευχές προς τον νέο για μακροημέρευση και πλουτισμό και τελειώνει με ένα έξυπνα διατυπωμένο αίτημα για φιλοδώρημα.

[*] γαϊτάνι: σχοινοειδές μεταξωτό κορδόνι με το οποίο διακοσμούσαν τα ρούχα.
[**] δριμινίζω: κοσκινίζω (δριμόνι: κόσκινο με μεγάλες τρύπες)
-------------------------------------------------------------------------------------
[ Αντιγραφή (μουσική, κείμενο) από το CD «Παραδοσιακή μουσική και τραγούδια» 
Ηχογραφήσεις Αρχείου ραδιοφωνικού Σταθμού Βόλου. 
Παραγωγή ΕΡΑ Βόλου - ΕΚΠΟΛ - 2004 ]

Τρίτη, 3 Ιανουαρίου 2017

Τα δρακιώτικα κάλαντα των Φώτων (Α΄)

Για τα κάλαντα των Φώτων που ψάλλονται από παλιά στη Δράκια, έχουμε αναφερθει και παλιότερα. (ΕΔΩ)  κι (ΕΔΩ) 
Σήμερα θα τα ακούσουμε σε ζωντανή ηχογράφηση από όμιλο δρακιωτών τραγουδιστών. Περιλαμβάνονται στο cd ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ ΚΑΙ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ του Ραδιοφωνικού Σταθμού Βόλου του 2004. 
Εδώ είναι το θρησκευτικό κομμάτι. Υπάρχουν και τα "ξετραγουδίσματα" που εγκωμιάζουν αυτούς που απευθύνονται και που υποδέχονται τους τραγουδιστές. 
Όλα εξαιρετικά!!