Το Πήλιον

Μάθημα Γεωγραφίας: Το Πήλιον

Από το "Εγχειρίδιον Γεωγραφίας" Δημ. Ιωαννίδου – Ολυμπίου, Εν Αθήναις 1892, σελ. 416-7-8.  

(Αντιγραφή σε μονοτονικό με τη βοήθεια οπτικής αναγνώρισης χαρακτήρων -OCR)

[ Το νότιον μέρος της Μαγνησίας, το Πήλιον, κατέχει η επαρχία Β ό λ ο υ, η πολυανθρωποτάτη του νομού (62355 κ.) και η καλλίστη συμπάσης της Θεσσαλίας. Πλην του Βόλου 24 μεγάλα χωρία οικούνται επί του Πηλίου, της άλλοτε κατοικίας των Λαπιθών και Κενταύρων, 14 μεν παρά τον Παγασιτικόν κόλπον, 10 δε εκ της ανατολικής πλευράς, άτινα ονομάζονται και χωρία της Ζαγοράς εκ του μεγίστου αυτών.

Και τα μεν άγρια δάση του Πηλίου ηραιώθησαν πολύ, αλλ’ η καλλιέργεια των ημέρων δένδρων είναι εξαισία. Τα χωρία πάντα κρύπτονται εν άλσεσι πλατάνων και οπωροφόρων δένδρων, καστανέων, μηλεών, κερασέων κ.τ.λ. πορτοκαλεώνες δε πληρούσι τας κοιλάδας του όρους και μεγάλοι ελαιώνες καλύπτουσιν εξόχως άπασαν την ανατολικήν πλευράν του κόλπου. Ύδατα άφθονα κατέρχονται από του όρους και αρδεύουσι τους κήπους. Έλαιον και ελαίαι, μέταξα, εξαίρετοι οπώραι και γεώμηλα εύχυμα είναι τα κυριώτατα προϊόντα εξαγόμενα ου μόνον εις την λοιπήν Ελλάδα, αλλά και εις την αλλοδοπήν. Οι δε κάτοικοι του Πηλίου ήσαν ανέκαθεν οι μάλιστα πεπολιτισμενοι πάντων των Θεσσαλών. Οι μεγάλοι ναοί, τα ευπρεπή σχολεία, αι μεγάλαι και κομψαί οικίαι μαρτυρούσι περί τούτου και περί της ευπορίας των κατοίκων, οίτινες είναι λίαν επιχειρηματικοί και αποδημούσι χάριν εμπορίου εις Αίγυπτον ιδίως και Ρωμουνίαν. Πρωτεύουσα της επαρχίας είνε ο Βόλος, πόλις συνοικισθείσα από 40 ετών, και έχουσα προ της ελευθερώσεως 5000, νυν δε 11880 κατ. Κείται δε εν ελαιοφύτω πεδιάδι μεταξύ των χειμάρρων Αναύρου και Κραυσίνδωνος. Το δε φρούριον του Βόλου, όπερ οι Βυζαντινοί ωνόμαζον Γόλον, κατηδαφίσθη ήδη, έχει δε θέσιν υγιεινοτέραν της πόλεως.

Προς δυσμάς του Βόλου έκειντο αι  Π ά γ α σ α ί,  πόλις της Πελασγιώτιδος, επίνειον των Φερών. Μεταξύ δε των Παγασών και του ακρ. Πύρρας ευρίσκονται ερείπια της πόλεως Αμφανών. Επί δε της Γορίτσας, λόφου προς νότον της πόλεως, έκειτο η υπό Δημητρίου του Πολιορκητού κτισθείσα  Δ η μ η τ ρ ι ά ς, ούσα μία των οχυρωτάτων πόλεων της Ελλάδος.

Μίαν ώραν άνω της πόλεως εν τη κλιτύι του Πηλίου κείται ο Άνω Βόλος πρωτεύουσα του δήμου Ι ω λ κ ο ύ  η αρχ. πόλις, εξ ης απέπλευσαν οι Αργοναύται, έκειτο πλησίον του Βόλου. Ημίσειαν ώραν ανωτέρω του Άνω Βόλου είναι η τερπνοτάτην έχουσα τοποθεσίαν Πορταριά, πλησίον αυτής ένιαι η αφθόνως ρέουσα πηγή του Κραυσίνδωνος, παρ’ ην έκειτο πιθανώς το Ο ρ μ ί ν ι ο ν, εξ ου ονομάζεται ο δήμος. Οι πλείστοι των κατοίκων της Πορταρίας εμπορεύονται νυν εν Βόλω.

Ημίσειαν δε πάλιν ώραν προς δυσμάς της Πορτ. είναι το μέγιστον των χωρίων του Πηλίου   Μ α κ ρ υ ν ί τ σ α (3682 χ.) επί της αποτόμου κατωφερείας του Πηλίου από των κορυφών σχεδόν μέχρι της ύπωρείας επί μιαν ώραν. Η βυρσοδεψική είναι η κυριωτέρα των κατοίκων ασχολία.

Πέραν της Γορίτσας είναι ο δήμος Ν η λ ε ί α ς, έχων πρωτεύουσα  τα Λ ε χ ώ ν ι α και μεταξύ των άλλων τα μεγάλα χωρία Ά γ ι ο ς  Γ ε ώ ρ γ ι ο ς, Α γ. Λ α υ ρ έ ν τ ι ο ς και Δράκια. Η πεδιάς των Λεχωνίων, η «μεγίστη καί λασιωτάτη ρίζα του Πηλίου» , είναι τερπνοτάτη και χαριεστάτη, λειμώνες και κήποι οπωροφόρων δένδρων και ελαιώνες καλύπτουσιν αυτήν. Ο ποταμός  Β ρ ύ χ ω ν  χωρίζει από ταύτης την μικροτέραν πεδιάδα της  Α γ ρ ι ά ς κεκαλυμμένην πάσαν υπό ελαιώνων.

Περαιτέρω επί της κλιτύος του όρους ο δήμος Μ η λ ε ώ ν.  Η πρωτεύουσα Μ η λ έ α ι έχει καλλίστην τοποθεσίαν, είχε δε άλλοτε λαμπράν σχολήν και είναι πατρίς του Ανθίμου Γαζή, Γρηγ. Κωνσταντα και Δανιήλ Φιλιππίδου.

Προς νότον των Μηλεών είναι επί του όρους το  Ν ε ο χ ώ ρ ι ο ν  πρωτεύουσα του δήμου Αφετών. Κάτω δε εις την θάλασσαν υπάρχει λιμενίσκος ασφαλής και πηγή διαυγεστάτου και αφθόνου ύδατος, ίσως οι αρχαίοι Α φ έ τ α ι, όθεν οι Αργοναύται «έμελλον υδρευσάμενοι αφήσειν εις το πέλαγος».

Νοτιώτερον είναι ο δήμος  Σ π α λ ά θ ρ ω ν, πρωτεύουσα  Α ρ γ α λ α σ τ ή, 1 1/2 ωρ. απέχουσα της θαλάσσης. Και ενταύθα μεγάλοι ελαιώνες. Το βούτυρον της Αργαλαστής είναι ονομαστόν.

Προς νότον της Αργαλαστής είναι ο Λ α ύκ ο ς πρωτ. τον δ. Σ η π ι ά δ ο ς. Επί του ισθμού του συνάπτοντος την προς δυσμάς εκτεινομένην χερσόνησον των Τρικέρων, έκειτο η πόλις Ο λ ι ζ ώ ν. Αντικρύ αυτής είναι το χαριέστατον νησίδιον Α λ α τ ά ς (αρχ. Τίσαι) και παρ’ αυτό η χλοερά Π ρ α σ ο ύ δ α. Η χερσόνησος των Τρικέρων τραχεία και άδενδρος, τελευτά εις το Αιάντειον ακρωτήριον, υπεράνω του οποίου είναι το χωρίον Τ ρ ί κ ε ρ ι  αποτελούν τον δήμον Αιαντείου. Οι κάτοικοι αυτού άλλοτε μεν είχαν αξιόλογον ναυτιλίαν, νυν δε ζώσι κατά μέγα μέρος εκ της σπογγαλιείας. Προ της βορείου πλευράς του βράχου των Τρικέρων κείται το εξ  ελαιών και αμπέλων κατάφυτον νησίδριον  π α λ α ι ά   Τ ρ ί κ ε ρ ι, Κ ι κ ύ ν η θ ο ς καλούμένη το πάλαι.

Προς την Εύβοιαν και Σκίαθον τετραμμένη πλευρά της χερσονήσου των Τρικέρων είναι πολύ τραχεία και απότομος. Δια τούτο επί των Τρικέρων μέχρι της Σ η π ι  ά δ ο ς άκρας (περί ην εναυάγησεν  ο στόλος του Ξέρξου) ουδεμία κώμη υπάρχει.

Και πάσα δε η ανατολική πλευρά του Πηλίου καταπίπτει πολλαχού αποτόμως εις την θάλασσαν ουδένα έχουσα ασφαλή όρμον, ως ουδέ η της Όσσης. Τα χωρία κείνται πάντα υψηλά επί των ράχεων. Τα νοτιώτατα είναι τα του δήμου  Μ υ ρ ε σ ί ο υ  αποτελούντα έχοντα πρωτεύουσαν την Τ σ α γ κ α ρ ά δ α.

Βορειότερον ο δήμος  Κ ι σ σ ο ύ  με ομώνυμον πρωτεύουσαν εντός άλσους πλατάνων και ημέρων δένδρων, ιδίως μηλεών και καστανεών. Η μεγάλη, ωραιοτάτη και ευδαιμονεστάτη των χωρίων ενταύθα είναι η Ζ α γ ο ρ ά πρωτεύουσα του ομωνύμου δήμου (3261 κατ. ), εν τω μέσω καστανεών, μηλεών, συκαμινεών, πλατάνων. Από δε του χωρίου μέχρι της θαλάσσης λαμπροί και μεγάλοι ελαιώνες.]

Μαγνησία 1909

 "Περί του Νομού Μαγνησίας". 

Απόκομμα Γεωγραφίας για τους μαθητές της Γ΄τάξης των Ελληνικών Σχολείων:

Άνω Λεχώνια 1901

Η διαδρομή με το τρένο από το Βόλο ως τα Άνω Λεχώνια, 

καθώς και μια περιληπτική περιγραφή του χωριού 

από τη "Μεγάλη Γενική Γεωγραφία"  

Εμπορική, Βιομηχανική, Οικονομική, Στρατιωτική, Πολιτική, Περιγραφική, Στατιστική κλπ.  

Ηλίας Οικονομόπουλος - εν Αθήναις -1901

Μερική ανατολική-νοτιοανατολική άποψη των Α. Λεχωνίων.

Σε πρώτο πλάνο το Δημοτικό & το Νηπιαγωγείο. 
Πίσω ο ναός του Αγ. Αθανασίου

Τωρινή (καλοκαιρινή) φωτογραφία του ΒΑ άκρου 

των Α. Λεχωνίων

Τα 24 χωριά του Πηλίου

Ας μάθουμε από παλιές Γεωγραφίες, για τα χωριά του Πηλίου:

Μια πολύ καλή συνοπτική περιγραφή της περιοχής του Πηλίου και του Βόλου. 

Αντίγραφο από το "Εγχειριδιον Γεωγραφιας του Δημ. Ιωαννίδου -Ολυμπίου, Εν Αθήναις 1892:

Και το παρακάτω απόσπασμα από την "Πατριδογραφίαν" του Σπυριδάκη -Θεσ/νίκη 1925. 

Τότε που γράφτηκε το χωριό μας "Λεχώνια" ήταν αδιαίρετο:

Αρχαίες πόλεις Μαγνησίας

Από τον "Περίπλου" του Σκύλακα

ΝΗΣΙ ΣΤΟΝ ΠΑΓΑΣΗΤΙΚΟ
Κικύνηθος ή Κίκηνθος:  Το νησί Παλιά Τρίκερι

ΠΟΛΕΙΣ ΣΤΟΝ ΠΑΓΑΣΗΤΙΚΟ:
Μεθώνη ή Μοθώνη: Άνω Λεχώνια - λόφος Νεβεστίκι (αναφέρεται και στον Όμηρο)
Ιωλκός: Βόλος - λόφος Αγ. Θεοδώρων Παλιά (την αναφέρει ο Όμηρος, ο Ησίοδος, ο Πίνδαρος, ο Σιμωνίδης. Επίσης στη μυθολογία με την Αργοναυτική εκστρατεία και τον Ιάσονα)
Κορακαί: Μάλλον -ανεπιβεβαίωτο- στο Λεφόκαστρο 
Σπάλαιθρα ή Σπάλαθρα: Μεταξύ Μηλίνας και Χόρτου - ύψωμα
Ολιζών: Μηλίνα - απέναντι από το νησί Αλατάς στη θέση Βαλτούδι
Ίσαι: (Τίσαι) Μάλλον το νησάκι Αλατάς

ΠΟΛΕΙΣ ΕΞΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΑΓΑΣΗΤΙΚΟ:
Μελιβοία; Στην επαρχία Αγιάς μεταξύ Σκήτης και Πολυδενδρίου
Ριζούς: Στην ακτή της Όσσας - κοντά στο Κόκκινο Νερό
Ευρυμεναί: Στην ακτή της Όσσας - κοντά στην Καρίτσα και το Κόκκινο Νερό
Μύραι: Στην ακτή της Όσσας κοντά στο χωριό Λασποχώρι

Χάρτες

Παλιοί χάρτες Θεσσαλίας -Μαγνησίας -Πηλίου- Λεχωνίων 

Θεσσαλία 338 π.Χ.

Μαγνησία 1902

Γεωγραφία Μελετίου-Πήλιον

Αντιγραφή από το παλαίτυπο

Ο Άνθιμος Γαζής στα 1807 στη Βενετία εξέδωσε σε Β΄έκδοση και σε τέσσερις τόμους, τη 
"ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΠΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΝΕΑ"

του Μελετίου  Επισκόπου Αθηνών. Η Α΄ έκδοση έγινε στη Βενετία το 1728 από τον Νικόλαον Γλυκόν εξ Ιωαννίνων.

Στην Α΄& Β΄έκδοση υπάρχει ο υπότιτλος "Συλλεχθείσα εκ διαφόρων συγγραφέων Παλαιών τε και Νέων, και εκ διαφόρων Επιγραφών των εν λίθοις, και εις κοινήν Διάλεκτον εκτεθείσα, χάριν των πολλών του ημετέρου Γένους"
Στη Β΄έκδοση υπάρχει και ο υπότιτλος:

"Πλείστοις δε σημειώμασιν επαυξηθείσα μετά και τινών παραρτημάτων , και πέντε γεωγραφικών πινάκων, και επιδιορθωθείσα, εξεδόθη ήδη το δεύτερον. υπό Ανθίμου Γαζή του Μηλιώτου"

Ο Δωρόθεος Σχολάριος γράφει για τα Λεχώνια

 Λεχώνια, χωρίον καρποφόρον καὶ πολὺ ὀπωροφόρον, κατωθεν τῆς Δρακείας καὶ τοῦ ἁγίου Λαυρεντίου, πλησίον τῆς θαλάσσης διαιρεῖται εἰς δύο τμήματα, ἄνω καὶ κάτω Λεχώνια καὶ ἀπέχει τοῦ λιμένος Βόλου μίαν καὶ ἡμίσειαν ὥραν. Ἔχει ἐκκλησίας δύο, τὴν τῆς θείας Μεταμορφώσεως καὶ τὴν τοῦ ἁγίου Γεωργίου, οἰκογενείας περὶ τάς 120, ἐξ ὢν 25 ὀθωμανικαί. Κατοίκους μὲν Ἕλληνας 475, ὀθωμανοὺς δὲ περὶ τοὺς 100. Δυστυχῶς ἐνταύθα σχολεῖον δέν ὑπάρχει, ἀδιαφορούντων τῶν κατοίκων, καίτοι ὄντων κτηματιών, καὶ γεωπόνων, οἱ δὲ ὀθωμανοὶ εἲναι μικροὶ κτηματίαι ἤδη.

(Από το βιβλίο "ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΗΜΕΡΑΙ" του Δωρόθεου Σχολάριου, Μητροπολίτου Π. Λαρίσσης, εν Αθήναις, 1877, Σελίδα 212)

Σχόλιο: Λέγοντας ο Δωρόθεος κ τ η μ α τ ί α ι, εννοεί τους κοτζαμπάσηδες και γ ε ω π ό ν ο υ ς, τους σκαφτιάδες, ξενοδουλευτάδες. (Γιαν. Κορδάτος, ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΒΟΛΟΥ ΚΑΙ ΑΓΙΑΣ)

Τα Λεχώνια όπως τα είδε ο Νικ. Μάγνης

Το 1860 ο Νικόλαος Ι. Μάγνης, δημοδιδάσκαλος από τη Χαλκίδα, έγραψε το " ΠΕΡΙΗΓΗΣΙΣ ή ΤΟΠΟΓΡΑΦΙΑ της Θεσσαλίας  και Θετταλικής Μαγνησίας". Για τη Θεσσαλία γράφει "εν επιτομή" αλλά για τη Μαγνησία "εν εκτάσει" . Όπως αναφέρει στην εισαγωγή του βιβλίου του και στην αφιέρωσή του στη σύζυγο του "φιλόμουσου" που δαπάνησε φιλότιμα τα χρήματα για την έκδοση Ελένη Αχ. Μεταξά,  ο ίδιος προ λίγων ετών περιόδευσε τη Μαγνησία και ασχολήθηκε ιδιαίτερα. Έτσι την περιέγραψε λεπτομερώς. Προτρέπει δε, να είναι αυτό το πόνημά του, η Γεωγραφία των παιδιών που σπουδάζουν. Για τα Λεχώνια γράφει τα παρακάτω στις σελίδες 60-61.

Δείτε όλο το βιβλίο εδώ.

Οι Δημητριείς γράφουν για τα Λεχώνια...

Οι Δημητριείς (Δανιήλ Φιλιππίδης και Γρηγόριος Κωνσταντάς- Μηλιώτες ιερομόναχοι και εξάδελφοι)  γράφουν στη Νεωτερική Γεωγραφία, Βιέννη 1791, και στο κεφάλαιο Περί της Θετταλίας στη σελίδα 227 για τα Λεχώνια:

«Λεχόνια, εις το νότειο του Αγίου Γεωργίου . Αύτή η χώρα κατοικείται από Τούρκους και Ρωμαίους. Οι Ρωμαίοι (=Έλληνες) όμως εδώ είναι εργάται της γης και τόπο ιδικό τους δεν έχουν. Ο τόπος των Λεχονίων είναι ο καλλίτερος της Μαγνησίας επειδή είναι μια πεδιάδα ανοιχτή, ο περισσότερος μακρειά ως δύο ώραις και πλατειά το ήμισυ. Η χώρα είναι εκεί οπού τελειώνει η πεδιάδα και αρχίζουν οι πρόποδες του Πηλίου, διηρημένη εις Πέρα Λεχόνια και εις Δώθε Λεχόνια. Και τα δύο αυτά μέρη είναι ωραιότατα, κατάρρυτα από νερά, στολισμένα με σπίτια υψηλά και όμορφα, κατάφυτα από διάφορα κάρπιμα δένδρα και από λεύκαις υψηλόταταις. Είναι σαν δυό παράδεισοι χαριέστατοι. Οι Τούρκοι είναι άνθρωποι απλοί, τα ήθη τους καθώς και η γλώσσα τους ρωμαϊζουν (=έχουν πάρει πολλές ελληνικές λέξεις). Τα εισοδήματά τους είναι διάφορα: πωρικά, τα οποία είναι πολλά επικερδή, επειδή και φαίνονται πρωιμώτερα παρά εις άλλο μέρος της Μαγνησίας και όλης της Θεσσαλίας. Οι Τούρκοι και οι Ρωμαίοι (=Έλληνες) των Λεχονιών δεν φυλάγουν τόσο κανέναν ξεχωριστό χαρακτήρα του έθνους των, έξω από τη θρησκεία μόνο, την οποία υποφέρνουν με μια ανεξιθρησκεία φυσική και οι δυό. Και μήτε Ρωμαίοι συγχίζονται διατί είναι εκείνοι Μωαμεθανοί, μήτε αυτοί διατί είναι εκείνοι Χριστιανοί. Άμποτες να ήταν έτζι και εις όλη την Τουρκία.»

ΜΑΓΝΗΣΙΑ & ΠΗΛΙΟ (Γεωγραφία Νεωτερική)

ΜΑΓΝΗΣΙΑ & ΠΗΛΙΟ

Η χερσόνησος αυτή (Μαγνησία) είναι το Πήλιο όρος, το πολυθρύλλητο εις τους ποιητές, βουνό όχι τόσο υψηλό, μήτε κορυφούμενο κωνικώς εις ύψος, αμή εκτεταμένο κατά μάκρος ωσάν χτένι. Αι άκρες του είναι κατάπυκναις από δένδρα μεγάλα όλο οξειές. Παρακάτω είναι στολισμένο και με άλλα διάφορα δένδρα, μάλιστα με μεγάλους πλατάνους και καστανιές από ταις οποίες εις μερικά μέρη είναι δάση ολόκληρα. Πλειό παρακάτω είναι κατάφυτο από δένδρα διάφορα, κερασιές, μηλιές, απιδιές, δαμασκηνιές, καρυδιές, συκές, αμπέλια και άλλα, μάλιστα από συκαμινές. Μέσα εις αυτά τα κάρπιμα και επικερδή δάση φωλεύουν 24 χωριά. Τα χωριά αυτά είναι καθώς είπαμε 24 και μερικοί μαχαλάδες, χωριά κι αυτοί μικρότερα και υποκείμενα εις άλλα μεγαλύτερα. Αυτά τα χωριά διαιρούνται εις βακούφια και εις χάσια. Τα βακούφια είναι 14 χωρίς τους μαχαλάδες τους.

...Τα χάσια οπού είναι ολιγώτερα δεν  συστήνουν όλα ένα σώμα καθώς τα βακούφια.

       ...Τα εισοδήματα του τόπου πρώτα είναι το μετάξι και αι εληαίς και τα σύκα. Το πρώτο, γενικό εις όλα τα χωριά, τα άλλα δυο, αλλού ολίγα αλλού πολλά, αλλού δια την χρήσι τους μόνο. Είναι ακόμι και αμπέλια πολλά, και διάφορα κάρπιμα δένδρα. Γεννήματα γίνονται κι απ’ αυτά εις μερικά χωριά, αρκετά δια να μην αγοράζουν, εις τα περισσότερα όμως ολίγα. Μερικά χωριά έχουν και κήπους με πορτοκαλλιές, νερατζαίς, λεϊμονιαίς και τέτοια, εκεί οπού δεν παραείναι εληαίς και συκαίς. Επειδή οι άνθρωποι δεν ημπορούν να καλλιεργούν εν ταυτώ όλα. Γίνονται προς τούτοις και κεράσια διάφορα, απίδια πολλών λογιών, μήλα πολλά και πολλά είδη, καρύδια, καεσά, αμύγδαλα, δαμάσκηνα, ρόϊδα, κηδώνια και τα τέτοια. Όσπρια διάφορα, κουκιά, φασόλια, ρεβύθια, λιανοφάσουλα, λαθύρι, φάβα, φακή κ.τ.τ. Γίνεται και βαμπάκι και λινάρι. Θρέφει ο τόπος ακόμι και ζώα καθώς και πρόβατα και γίδια, εις μερικά χωριά αρκετά δια τη χρήσι τους, εις τα περισσότερα ολίγα. Αγέλαις βοδιών πολλά ολίγαις και τα περισσότερα βόδια οπού μεταχειρίζονται εις τη γεωργία, καθώς και όλα τα μουλάρια και άλογα και όνους, τα αγοράζουν εις τα πανηγύρια όπου γίνονται στην επίλοιπη Θεσσαλία. Πράγμα ευγαίνει από τον τόπο, πρώτο και επικερδέστερο είναι το μετάξι, ύστερα τα λάδια και αι εληαίς και τα σύκα αρμαθιασμένα και ξεαρμάθιαστα. Προς τούτοις και διάφορα οπωρικά, μάλιστα από τα Λεχώνια εις τα οποία είναι τα πρώτα της εισοδήματα.

        ...Κοντά εις τα φυσικά οπού ευγαίνουν από τον τόπο, ευγαίνουν ακόμι και πράγματα από τα εργόχειρά τους, από όλα τα ανατολικά χωριά ευγαίνουν σκουτιά πολλά, από την Πορταριά ζωνάρια, γαϊτάνια, μανδύλια, ιμπρισίμια και μεσίνια εξαίρετα αργασμένα.    

Γεωγραφία Νεωτερική - Δανιήλ Ιερομονάχου (Φιλιππίδη) και Γρηγορίου Ιεροδιακόνου (Κωνσταντά) των Δημητριέων, Βιέννη 1791 τόμος Α΄.

(Σημείωση Γιάννη Κορδάτου 1929: Βακούφια είταν τα αφιερωμένα σε φιλανθρωπικά ιδρύματα. Χάσια είταν  τα χτήματα του στέμματος (βασιλικής οικογένειας). Δηλαδή ο Άνω Γόλος (Βόλος), Πορταριά, Κατωχώρι, Μηλιές, Νιοχώρι, Τζαγκαράδα, Ζαγορά, και Βακούφια η Μακρινίτσα, Δράκια, Αϊ Λαυρέντης, Καραμπάσι, Πινακάτες, Βυζίτσα, Αργαλαστή, Μπιρ, Μετόχι, Μπιστινίκα, Σική, Λαύκος, Προμμύρι, Ανήλι, Κισσός, Μούρεσι και Μακρυρράχη. Ο Βόλος και τα Λεχώνια, επειδής είχαν Τούρκους, αποτελούσαν ξεχωριστή διοίκηση και ούτε πλήρωναν φόρους. Όσο για το Τρίκκερι αυτό έμεινε έξω και υπαγόταν στη δικαιοδοσία του Καπουτάν Πασά.)