Κατά την ιδίαν πεδινήν οδόν μίαν ώραν προβαίνοντες (απὸ το Βόλο), ερχόμεθα εις τα Λεχώνια. Αυτά κείνται επί μιας με χωράφια, αμπέλους, κήπους νεραντζίων, κίτρων και άλλων διαφόρων οπωρίμων δέντρων φυτευμένης πεδιάδος...

(Νεωτάτη της Θεσσαλίας Χωρογραφία-Ιωάννης Αναστασίου Λεονάρδος, 1836)

Π Ρ Ο Σ Ο Χ Η ! Μπορείτε να αντιγράφετε κείμενα κ.ά. από το ιστολόγιο. Αυτό, ΔΕΝ αποκλείει αναφορά στην ΠΗΓΗ. - Φωτογραφίες άλλων να μην ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝΤΑΙ - Ιδιωτικά αρχεία να ΜΗΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝΤΑΙ.

Τετάρτη, 6 Μαρτίου 2013

Αυστριακοί !!

Κάθε τόπος έχει και το ...παρατσούκλι του.  Συνήθως αποκαλούν έτσι σκωπτικά τους κατοίκους οι γείτονές τους. Έτσι ο Βόλος κατοικείται από "αυστριακούς, η Λάρισα από "πλατύποδες", τα Γιάννινα από "παγουράδες" και πάει λέγοντας... Πάντα πίσω απ' αυτά τα προσωνύμια υπάρχει μια εξήγηση, μια δικαιολογία. 
Να γιατί "αυστριακοί" οι Βολιώτες και κατά προέκταση όλοι οι Μαγνησιώτες:

Υ.Γ. Ο φίλος αναγνώστης του ιστολογίου Αντώνης Ζ., στην κοινότητά του
"Η Μαγνησία Στο Πέρασμα Του Χρόνου" (ΕΔΩ)
συμπλήρωσε για το "δεύτερο" όνομα των Βολιωτών. 
Αξίζει, όσοι είστε στο fb, να δείτε και να βλέπετε τις σπουδαίες αναρτήσεις του. Είναι πάντα σχετικές με τη Μαγνησία, εμπεριστατωμένες και αναλυτικές !

"Είναι αδύνατο να κάνεις κουβέντα για το Βόλο χωρίς να έρθει στην κουβέντα η λέξη «Αυστριακοί».[...]
 Εδώ συμπληρώνω ότι η μία από τις απόψεις ανήκει στο Γ. Κορδάτο (από το "Ιστορία Επαρχίας Βόλου και Αγιάς") - κείμενο στην φωτογραφία. Η εκδοχή αυτή μου φαίνεται πιό αληθοφανής. Το ατμόπλοιο στην φωτογραφία είναι το πρώτο μεταλλικό ατμόπλοιο της εταιρείας Oesterreichischer Lloyd με το όνομα «Αustria» ναυπηγήθηκε το 1865. Παρόμοια καράβια (ίσως και αυτό το ίδιο) έπιαναν και στο Βόλο από τα μέσα του 19ου αιώνα. Το απόκομμα κάτω δεξιά είναι τα δρομολόγια των καραβιών αυτής της εταιρείας – το πρώτο λέει Δαρδανέλια, Dedeagatsch(Αλεξανδρούπολη?), Καβάλα, Σαλονίκη, Βόλος, Πειραιάς, ... Τριέστη (από το 1902). 

Αλλά ας επικεντρωθούμε στο όνομα “Αυστριακοί”. Οι εξηγήσεις που έχουν δωθεί είναι οι εξής:

1) Η εκδοχή του Κορδάτου – ότι οι βολιώτες έμποροι αποκαλούνταν Αυστριακοί από τους συναδέλφους τους της Θεσσαλονίκης λόγω της μεγάλης εμπορικής κίνησης με την Αυστρια μέσω του λιμανιού του Βόλου στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα (πράγμα που επιβεβαιώνεται από τις εμπορικές στατιστικές – βλέπε π.χ. http://tinyurl.com/cv2jtoz )
2) Άλλη εκδοχή είναι η πιθανή επίκληση της προστασίας της Αυστρίας μετά την αποτυχημένη επανάσταση του 1878. Οι σχετικές βιβλιογραφικές αναφορές εστιάζουν στο ρόλο του Προξένου της Ιταλίας Μπόρελ, που έπαιξε σημαντικό ρόλο, και δεν γίνεται αναφορά στην Αυστρία. 
3) Σε άλλα μέρη του διαδικτύου γίνεται παρόμοια αναφορά στο «γεγονός» ότι οι Βολιώτες υψώσαν Αυστριακές σημαίες όταν οι Τούρκοι ήταν να μπούν στο Βόλο μετά τις ήττες του ελληνικού στρατού στο πόλεμο του 1897 για να αποφύγουν την μανία των νικητών. Και πάλι οι ιστορικές αναφορές είναι περισσότερο γύρω στο ρόλο του Γάλλου προξένου (και του Μπόρελ της Ιταλίας) στην αποτροπή των βιαιοτήτων, και δεν έχω βρεί απ’ αυθείας αναφορά στο επιχείρημα αυτό. 
4) Λέγεται επίσης ότι στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν μπήκε στον Παγασητικό ένα Αυστριακό πολεμικό, αν και εχθρικό, οι Βολιώτες το υποδέχθηκαν με μπάντες και αυστριακές σημαίες. 
5) Στο διδακτορικό του Γιάννη Γκιόσου ("Τουρκομερίτες και Αυστριακοί: Κοινωνικές παράμετροι στον τρόπο οργάνωσης του ποδοσφαίρου στον Βόλο» 1922-90), 1994, υπάρχει μιά αναφορά στην "Το ιστορικό γεγονός της άρνησης των ντόπιων να συμμορφωθούν με μια απόφαση της ελληνικής κυβέρνησης (να μην εκτελωνίζονται αυστριακά προϊόντα στο λιμάνι του Βόλου),το χρησιμοποιούσαν οι πρόσφυγες [αργότερα] για να υπαινιχθούν άτομα με ελαττωμένη αίσθηση της εθνικής τους ταυτότητας". Αλλά δεν δίνεται καμμία συγκεκριμένη αναφορά.
6) Σχετική με φόρους είναι μιά άλλη εκδοχή. Μετά την ενσωμάτωση της Θεσσαλίας το 1881 στο ελληνικό κράτος, η νέα κυβέρνηση φορολόγησε βαριά τη Θεσσαλία. Μπήκε ένας νέος φόρος σε όλους τους έλληνες εμπόρους κάτι το οποίο οδήγησε τους Βολιώτες να βάλουν αυστριακές σημαίες στα μαγαζιά τους για να αποφύγουν να φορολογηθούν. Η επιβολή υψηλών φόρων εκείνη την εποχή είναι βεβαιωμένη αλλά συγκεκριμένες αναφορές στην ύψωση αυστριακών σημαιών δεν έχω καταφέρει να βρώ.
7) Στο λήμμα «Αυστριακοί» του slang.gr γίνεται λόγος για την χρήση της έκφρασης «Αυστριακός» με τη σημασία σκληρός/μοχθηρός στο διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη «Ο Πανταρώτας», γραμμένο στα 1891. Το απόσπασμα έχει ως εξής: «Εις άλλος όμως ήτο σκληρός. Ήτο ολιγώτερον τρεπτός από τους αρχαίους θεούς, κι ας τους είχε σχεδόν πατριώτας. Ήτο «Αυστριακός, χειρότερος από Τούρκον», κι έτυχε να γίνει υπάλληλος εις την ελευθέραν Ελλάδα» και σημειώνει ότι η χρήση του όρου πρέπει να προηγείται της εποχής του διηγήματος αυτού (1891). Τώρα γιατί να θεωρούνται οι Βολιώτες σκληροί και μοχθηροί ... δεν το καταλαβαίνω. 
Διαλέξτε και πάρτε :) Εγώ πάντως ψηφίζω το Νο 1. :) "

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου