Θεοφάνεια (3)

Τώρα που τελειώνουν οι γιορτινές μέρες, είπα να θυμίσω ένα ακόμα κατόρθωμα του δεσπότη Γερμανού, καθώς και ένα «ψάλμα» ...ως επιστέγασμα των ημερών!

Το γεγονός που χαρακτήρισε τη γιορτή των Φώτων στα 1908, ήταν η απαγορευτική εγκύκλιος, του -γνωστού μας από άλλες δημοσιεύσεις για την πολιτεία του- μητροπολίτη Δημητριάδος Γερμανού.

Απαγόρευσε την εθιμική «βουτιά» στη θάλασσα από κολυμβητές, για την ανάσυρση του Σταυρού που ριχνόταν χωρίς κορδέλα, όπως γίνεται ακόμα σήμερα σε κάποια νησιά! 

Τότε ήταν συνήθεια  να γυρνάει στα σπίτια της πόλης ή του χωριού με το Σταυρό, αυτός που τον είχε πιάσει απ' τον βυθό. Αυτός τον έβαζε πάνω σ' ένα δίσκο στολίζοντάς τον με λουλούδια και οι άνθρωποι τον τον φίλευαν. Η ωφέλεια ήταν διπλή: απ' τη μια η ευλογία κι απ΄την άλλη η συλλογή των οβολών! 
Ετούτο ο δεσπότης είπε να το καταργήσει και το έκανε με εγκύκλιο. Ο ίδιος όμως, δεν κατάργησε τα «τυχερά» των ιερέων της μητρόπολής του, ούτε και τα δικά του, ούτε και το «εν Ιορδάνη» στα σπίτια! Πήγε να απαγορεύσει ένα παλιό έθιμο, που αν μη τι άλλο έδειχνε και δείχνει την ευσέβεια του λαού!   

ΘΕΣΣΑΛΙΑ 5-1-1908

ΘΕΣΣΑΛΙΑ 7-1-1908

Κι η αναγκαστική εφαρμογή της στον πρώην δήμο μας:

Στα παλιότερα χρόνια οι ασχολούμενοι με την εκκλησιαστική μουσική με βάση τα «προσόμοια»(=αρχικοί ύμνοι που όμοιά τους ψάλλονται οι επόμενοι) έφτιαχναν σατιρικά ποιήματα και τα έψαλαν όπως τους ύμνους (βλ. Παπαδιαμάντη). Αυτό- μάλλον- ήταν κατάλοιπο από τους βυζαντινούς!

Πάνω λοιπόν, στο γνωστό απολυτίκιο των Φώτων «Εν Ιορδάνη…» σε ήχο α', από παλιούς πηλιορείτες ασχολούμενους με την ψαλτική, λεγόταν και το παρακάτω προσόμοιο.

Βέβαια, ήθελε να σατιρίσει τους τότε παπάδες, που «έλεγαν τον Ιορδάνη» στα σπίτια κι έπρεπε όλοι οι χωρικοί να τους φιλέψουν: 
«-Εν Ιορδάνη, πού είν’ η μάνα σου βρε Γιάννη,
πάει στον ποταμό ρούχα για να πλύνει.
-Βρε, την καταραμένη, τέτοια μέρα πάει να πλύνει,
-Έννοια σου, παπά και θα πέσει ο παράς.
-Α, τη βλογημένη, ας είν' καλά κι ας πλένει!»

Θεοφάνεια (2)

Σε παλιότερη δημοσίευση (ΕΔΩ) είχαμε αναφερθεί στα «Νυχτοκάλαντα» των Φώτων που παραδοσιακά ψάλονται την παραμονή το βράδυ, από λεχωνίτες νεαρούς και άντρες. 
Το έθιμο αυτό επαναλήφτηκε και φέτος -συνεχίζεται αυτή τη στιγμή σ' όλο το χωριό μέχρι τα Πλατανίδια.

Με συνοδεία τις ευχές «να είναι πάντα καλά οι τραγουδιστάδες τού Αϊ-Θανάση», η φωτογραφική «απόδειξη» είναι εδώ:

"Καλησπέρα πάντες ω αδελφοί, ακούσατε την σήμερον εορτήν.
Ακούσατε την σήμερον την χαράν και την εορτήν την Δεσποτικήν .

Σήμερα βαπτίζεται ο Χριστός εις τον Ιορδάνην τον ποταμόν.
και τον Ιωάννην εζήτησε και το βαπτισμά του εκήρυξε.

Ο Θεός να δώσει έτη πολλά και ευτυχισμένα και αγαθά."

Μαζί με τα κάλαντα, τον αγιασμό-φωτισμό των σπιτιών, των νερών και των χριστιανών, θα φύγουν και τα «καρκατζούλια» που κι αυτά κατά παράδοση, συμβολίζουν το κακό! 

Να τι λέει για τα παραπάνω κι ο Κ. Λιάπης στο "ΠΗΛΙΟ ΤΗΣ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ":

Ας ελπίσουμε πως θα έχουμε μια χρονιά αγιασμένη και φωτισμένη !

Χρόνια Πολλά!

Υ.Γ. 1 Το παραπάνω βίντεο το ανέβασε απόψε η λεχωνίτισσα Ηλιάνα Φ. στο fb, απ' όπου το πήρα. Χρόνια της Πολλά!
Υ.Γ.  2 Η λήψη έγινε μέσα στο γνωστό καφενείο του Γιάννη Φουτζόπουλου, (παλιά του "Ηλία") ακριβώς πάνω απ' την πλατεία των Άνω Λεχωνίων. Ηλιάνα, ευχαριστώ! 

Θεοφάνεια (1)

Ένα κείμενο για το Βάπτισμα του Χριστού (θεολογικό) και τις βαπτίσεις των βρεφών (λειτουργικής). 

Είναι του σκιαθίτη  Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, στην αθηναϊκή εφημερίδα "ΕΦΗΜΕΡΙΣ" της 6ης Ιανουαρίου 1888. Υπογράφει όπως και σ' άλλα κείμενά του, με το ψευδώνυμο "Βυζαντινός": 

(σημ. Είναι στη γλώσσα του και η εφημερίδα παμπάλαιη, γι' αυτό δυσανάγνωστο, αλλά αξίζει τον κόπο!)

Μια παλιά πρωτοχρονιάτικη γιορτή!

Λίγο μετά την είσοδό μας στην καινούρια χρονιά και τις ευχέςακόμη  να δίνουν και να παίρνουν, θεώρησα καθήκον να θυμηθούμε πάλι την Αθηνά Καλαμακιώτη (ΕΔΩ), τιμώντας την προσφορά της στα παιδιά και συνολικά τη λιγόχρονη αλλά σημαντικότατη δράση της, στα προπολεμικά Άνω Λεχώνια.

Παραθέτω την πριν από 70 χρόνια, αυτούσια  πρωτοσέλιδη ανταπόκριση του ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΥ της 4ης Ιανουαρίου 1934 (ανταποκριτής είναι ο λεχωνίτης Δημοσθένης Νικ. Αγραφιώτης), με την ελπίδα κάποτε να βρεθούν άνθρωποι να τιμήσουν τη μνήμη της με μια εκδήλωση. Ίσως τότε να υπάρξουν και μιμητές της! 

Πρωτοχρονιάτικη χαρτοπαιξία

Μέρες χαρτοπαιξίας -έθιμο πια- η παραμονή κι ανήμερα της Πρωτοχρονιάς. Άλλοι ψάξανε την τύχη τους, άλλοι τη βρήκανε  κι άλλοι ακόμα κλαίνε! Ο Σουρής σε ποίημά του λέει:

Σήμερα θα δούμε το πώς ήρθε στην περιοχή μας αυτό το «φρούτο»:

Ήταν ακόμη τουρκοκρατία κι οι εμπορευόμενοι Πηλιορείτες, πηγαινοέρχονταν στο Βόλο πουλώντας κι αγοράζοντας προϊόντα. Εκεί ήταν επόμενο να συγχρωτιστούν μ΄ άλλους ξενόφερτους εμπόρους. Έτσι λοιπόν έμαθαν το μπιλιάρδο και την τράπουλα. Τους έγινε αρχικά διέξοδος στην πλήξη των παλιών συνηθειών. Ήταν μια ανάγκη εξωστρέφειας. Ήθελαν να γνωρίσουν τις νιόφερτες διασκεδάσεις και να ξεφύγουν απ’ τα παλιά έθιμα των προηγούμενων αιώνων. Περάσανε λοιπόν με πάθος στις νέες «κακές συνήθειες» και τις μεταλαμπάδεψαν σ’ όλους τους συμπατριώτες, συν τω χρόνω! 
Ο Ιωαν. Αναστ. Λεονάρδος,που ήρθε στο Βόλο στα 1836, γράφει στο βιβλίο του «Νεωτάτη της Θεσσαλίας Χωρογραφία»:

Η διάδοση της τράπουλας και των παιχνιδιών της, στα επόμενα χρόνια σ’ όλη τη θεσσαλική Μαγνησία ήταν ραγδαία. Παντού στρώνονταν χαρτοπαίγνια με πάθος και τα χρηματικά ποσά άλλαζαν χέρια, οι περιουσίες χάνονταν, οι άνθρωποι φτώχαιναν. Τις περιόδους των Γιορτών, όπως τώρα, η χαρτοπαιξία ήταν κανόνας. Επαγγελματίες κι ερασιτέχνες έπαιζαν όλη την περίοδο. Αλλά για τη χαρτοπαιξία της Πρωτοχρονιάς μιλά κι ο Ζωσιμάς στον ΠΡΟΜΗΘΕΑ Ιανουαρίου 1890: 

Το φαινόμενο έπαιρνε ανησυχητικές διαστάσεις και κατά καιρούς οι αρχές του τόπου έβγαζαν αυστηρές απαγορευτικές διατάξεις. Πάλι ο Ζωσιμάς κάνει έκκληση:

 Απευθύνονταν λοιπόν οι αρχές, συνήθως στους χαρτοπαίχτες αλλά και στους καφετζήδες που διέθεταν τα μαγαζιά τους για χαρτοπαιξία. Μια τέτοια απαγορευτική απόφαση βγήκε στα 1897 από τον τότε τούρκο Αστυνόμο του Βόλου προς τους πολίτες  ...και με κατακλείδα  ιδιοτελή για την αστυνομική αρχή : 

Υ.Γ. Σήμερα- κοντά στο τέλος της η μέρα της Πρωτοχρονιάς του 2014- κάποιοι κάνουν τον απολογισμό τους. Όσοι βοηθήθηκαν απ' την τύχη και κέρδισαν, χαίρονται. Ας την έχουν πάντα μαζί τους! Όσοι πάλι έχασαν κι έχουν πίκρα, ας μην το θεωρήσουν κι ατυχία! Υπάρχουν κι οι επόμενες Πρωτοχρονιές ...για να ρεφάρουν!

ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ !