Τ' Αϊ-Βλασιού

Σαν σήμερα τ’ Αϊ-Βλασιού στο Καραμπάσι

(Του Αγίου Βλασίου σήμερα. Ας "γιορτάσουμε τον Άγιο" με την παρακάτω εγγραφή, λίγο διαφορετικά!)

Στο παλιό Καραμπάσι (Άγιο Βλάσιο) του Πηλίου,την περίοδο του μεσοπολέμου, η ζωή ήταν αρκετά καλή. Οι άνθρωποι εργατικοί, φιλοπρόοδοι, φιλειρηνικοί, γλεντζέδες αλλά και πεισματάρηδες, τα …έφερναν βόλτα.

 Η πολυμελής οικογένεια Βολιώτη με καταγωγή τη Δυτ. Μακεδονία, ήταν από τις λίγες που καταγινόταν με το εμπόριο γενικά και είχε προκόψει αρκετά. Ο πόλεμος όμως, όπως και άλλες καραμπασιώτικες οικογένειες, τους άφησε «καμένους», αφού το χωριό σχεδόν ολόκληρο πυρπολήθηκε στις 13 Μαΐου 1944. Αυτή η οικογένεια επιπλέον, πλήρωσε βαρύ φόρο αίματος. Ο Βλάσης, ένα απ’ τα πολλά αδέλφια, κάηκε ζωντανός όταν οι Γερμανοί έκαψαν τα κτήριά της. Είναι τα οικήματα (που αναφέρονται στη δημοσίευση) και που παλιότερα υπήρχαν παρακάτω απ’ την Κάτω πλατεία του χωριού, που σήμερα είναι χώρος στάθμευσης.  

Απόσπασμα από μαρτυρία του Άρη Βολιώτη στο περιοδικό «Εν Βόλω», τχ 17,2005, σελ. 32-33, που ήταν αφιερωμένο στη «Διασκέδαση».

Ένα όμορφο κείμενο που παραπέμπει σ’ άλλες εποχές του καραμπασιώτικου βίου. Απολαύστε το: 

Αντιγραφή από το δίτομο έργο
 "Άγνωστες πτυχές της Κατοχής και της Αντίστασης κλπ"της Νίτσας Κολιού

Η Επανάσταση του 1878 στο Πήλιο (3)

                         [συνέχεια από Η Επανάσταση του 1878 στο Πήλιο (2)]

(Σαρακηνός- Μακρινίτσα)
Αρχίζοντας την εξιστόρηση μέσα από τις ιστορικές πηγές, της δεύτερης μάχης στη Μακρινίτσα (η πρώτη ήταν στη Σουρβιά κι ακολουθεί και η τελική τρίτη το Μάρτιο), ας δούμε και κάποιες ανταποκρίσεις εφημερίδων, για τις κινήσεις των Τούρκων:

Πρωί πρωί λοιπόν, στις 6 Φεβρουαρίου, οι φωνές του Αγγελούκου μαζί με καμπανοκρουσίες και σαλπίσματα  ξεσήκωσαν τη Μακρινίτσα. Όλοι αλαφιασμένοι έτρεχαν στα καλντερίμια χωρίς οδηγούς και σωματάρχες. Ο Μπασδέκης στο παζάρι παρακινούσε τους εθελοντές να πολεμήσουν!

 Στο κέντρο της μάχης ήταν ο Μπασδέκης με το Γαρέφη. Βλέποντας ο αρχηγός το μέγα τουρκικό πλήθος του Ούγγρου Ισκεντέρ πασά, πήγε να φέρει πολεμιστές  για να βρει θέση υποχώρησης. Ο Λεων. Πλατούτσας στην αριστερή πλευρά,  πολεμούσε γενναία. Μαζί μ’ όλους¹, πολεμούσαν και 50 Μακριντζιώτες.

Οι Τούρκοι έπεφταν απ’ τα ευθύβολα όπλα «σασεπώ» και παρά τις δύο εφόδους, υποχωρώντας ανακατέταξαν τα τηλεβόλα και τις δυνάμεις τους. Τότε ήρθαν σε βοήθεια 18 Κερασιώτες  με το Ράικο.

Παρόλα τούτα οι επαναστάτες ² δεν κατάφεραν  να κρατήσουν τους εχθρούς και υποχώρησαν σιγά-σιγά προς τον Προφήτη Ηλία, δια μέσου της Καλογρίτσας.

Αργότερα εκεί ήρθε πάλι ο αρχηγός, αλλά ήταν πια αχρείαστος! Οι Τούρκοι που κατέλαβαν την Καλογρίτσα, έμειναν εκεί όλη τη νύχτα, χωρίς να προχωρήσουν. Όμως:

Και το αποτέλεσμα³  μετά την καταμέτρηση -πάντα κατά τον Σεϊζάνη- ήταν:

Συμπέρασμα επίσης του Μιλτ. Σεϊζάνη:

Νικ. Γαντζόπουλος

Τέλος, μια ανταπόκριση από αθηναϊκή εφημερίδα:

1. Μαζί με τους 200 και νεαροί φοιτητές. Οι Κυριακόπουλος και Χριστόδουλος σκοτώθηκαν πρώτοι

2.  Με τους αγωνιστές ήταν και ο Νικ. Γαντζόπουλος.

3.  Ο Κορδάτος γράφει:  «…πολλοί απ’ τους αντάρτες  λιποτάχτησαν, άμα είδαν την ανικανότητα του Μπασδέκη». 

Η Επανάσταση του 1878 στο Πήλιο (2)

[συνέχεια από το Η Επανάσταση του 1878 στο Πήλιο (1)]

Ο Ζήσιμος Μπασδέκης, μοίραρχος της Χωροφυλακής (!), απόγονος της γνωστής πηλιορείτικης οικογένειας πολεμιστών, διορίστηκε αρχηγός της νέας εξέγερσης. 

Μπασδέκης Ζήσιμος

Έτσι, ερχόμενος απ’ την Αθήνα με 200 πολεμιστές, βγήκε  στο Προμύρι στις 20 Ιανουαρίου 1878. 

Το σώμα αυτό είχε αρκετούς καλούς πολεμιστές, αλλά και νέους φλογερούς πατριώτες.  Αυτό, διέσχισε όλο το Πήλιο ως τη Μακρινίτσα κι οι Πηλιορείτες έγιναν ένθερμοι οπαδοί του επαναστατικού κινήματος. 

Το ακολούθησαν αρκετοί  και κατατάχτηκαν εθελοντές, παρόλο που ήταν καταχείμωνο και κακοκαιρία. Ερχόμενος στη  Μακρινίτσα, τον υποδέχτηκε ο λαός και γύρω του συγκεντρώθηκαν εθελοντές και  φοιτητές. Αυτός ενώθηκε με τον Βούλγαρη και έφτιαξαν την προσωρινή κυβέρνηση, με πολλές γκρίνιες και κόντρες μεταξύ των ανατολικών και δυτικών χωριών. 
Ο Ν. Αξελός για παράδειγμα, δεν έμενε στη Μακρινίτσα παρά στην Πορταριά χολωμένος και αδρανής γιατί δεν πήρε αξίωμα!  

Ιερώνυμος Κασσαβέτης

Οι κάτοικοι έστειλαν 60 αντιπροσώπους και στον Άγ. Λαυρέντη εξέλεξαν προσωρινή κυβέρνηση.

Ο Κωνσταντίνος Γαρέφης, 
διορισμένος υπαρχηγός από τον εξάδελφό του Ζ. Μπασδέκη

Τις επόμενες μέρες έφτασαν οι 800 περίπου επαναστάτες στη Μακρινίτσα κι ο αρχηγός Μπασδέκης παρακίνησε το πλήθος σε βοήθεια κι εξέγερση. Οι Μακριντζιώτες ανταποκρίθηκαν κι η Μακρινίτσα έγινε η έδρα του Αρχηγείου. Εκτός του αρχηγού και υπαρχηγού, ήταν κι οι σωματάρχες: 

 

Γιάννης Γίδας 

Ο Κορδάτος που στηρίχτηκε στα βιβλία-απομνημονεύματα των αγωνιστών, αλλά και σ' άλλες μαρτυρίες γράφει στην "Ιστορία της επαρχίας Βόλου-Αγιάς":

Πολεμικές προετοιμασίες αρκετές δεν έγιναν στην περιοχή, παρόλο που οι επαναστάτες ξέρανε πως οι Τούρκοι, δεν θα έμεναν με σταυρωμένα χέρια!

Υπήρχε όμως καλή διοικητική και οικονομική διαχείριση, με αποτέλεσμα οι Πηλιορείτες να πληρώσουν κάποιο φόρο για τις πολεμικές ανάγκες εκτός απ’ τους  Μακριντζιώτες, επειδή αυτοί ταλαιπωρούνταν απ’ την εκεί στρατοπέδευση των ανταρτών.

Χαρακτηριστικό ήταν η αμεριμνησία των επαναστατών, καθώς και ο κατακερματισμός των δυνάμεων στη Βουλγαρινή Αγιάς κι αλλού.

Οι Τούρκοι τώρα με ανησυχία και αγωνία βλέπανε τις σημαίες της «ελεύθερης Μακρινίτσας» και σχεδίαζαν αντεπίθεση. Την Κυριακή 5 Φλεβάρη, τουρκικό στρατιωτικό σώμα, γυμνάστηκε στην Μπουρμπουλήθρα και μετά έμεινε στο στρατόπεδο σ’ επιφυλακή. Ο Ισκεντέρ πασάς κατά τις 7 το βράδυ με 4000 πεζικό, 1 ίλη ιππέων και 2 ορεινά τηλεβόλα,  πήγε στο Κλήμα και στρατοπέδευσε. 
Τη νύχτα προχώρησε προς την περιοχή Τύμπανο κι άρχισε να οχυρώνεται. Το πρωί άρχισε την ανάβαση στον Σαρακηνό.

Τότε για καλή τύχη των επαναστατών, τους είδε χαράματα ακόμα ο μακριντζιώτης Αγγελής Αγγελούκος που πήγε να κόψει ξύλα σε χωράφι του στο Κλήμα. Έτρεξε στο χωριό κι ειδοποίησε τους επαναστάτες.  Ευτυχώς, γιατί θα τους έπιαναν …στον ύπνο!

Πρωθυπουργός, βασιλιάς & υπουργός στα Λεχώνια

Από τ’  Άνω Λεχώνια κατά καιρούς πέρασαν διάφοροι υψηλοί επισκέπτες με προορισμό το χωριό ή το Πήλιο. Εδώ θα δούμε δύο επισκέψεις (κυβερνητών) υψηλών προσώπων, καθώς κι ενός υπουργού. 

Η πρώτη στα 1902 του πρωθυπουργού Ζαΐμη κι η άλλη του βασιλιά Γεώργιου Β΄, στα 1938. Ο Αλέξανδρος Ζαΐμης, ήταν φίλος του Αλέξανδρου Τοπάλη πατέρα του βουλευτή Κωστή Τοπάλη και του Αλέξανδρου Νικολαΐδη, της γνωστής οικογένειας εμπόρων καπνού.

Ο Τοπάλης είχε το αρχοντικό νότια του μύλου Κοκοσλή (μετέπειτα Αποστολίδη και Καλαμακιώτη) κι απέναντι απ’ το κτήμα Χατζηλάζαρου. Στην άκρη του, χτίστηκε το υπάρχον αρχοντικό Νικολαΐδη-Κασιόπουλου.(Βλ. σχετικές δημοσιεύσεις)

Τα Άνω Λεχώνια είχαν ντυθεί στα καλά τους περιμένοντας το βασιλιά Γεώργιο Β΄, που θα περνούσε με το τρένο για τις Μηλιές. 

Περιμένοντας τον άνακτα στις Μηλιές!
Φωτογραφία από το αρχείο του Θεόδ. Γκαβαρδίνα.
(Τον ευχαριστώ πολύ!)

Για μέρες το χωριό προετοιμαζόταν και το κέντρο του …άστραφτε από καθαριότητα! Κόσμος είχε μαζευτεί και περίμενε να δει το βασιλιά, που όταν έφτασε φορούσε λευκό κοστούμι κι επέβαινε στο βασιλικό βαγόνι! 

Οι βολιώτικες εφημερίδες της εποχής για μέρες σχολίαζαν την επίσκεψη του «άνακτος» στο Πήλιο που έγινε το Μάη του 1938:

Ο βασιλιάς με τη συνοδεία του κατέβηκε στον ονομαστό «Κήπο Μουρογιάννη» (ΕΔΩ) , όπου και του παρατέθηκε γεύμα, απ’ τις τότε τοπικές αρχές. Το μενού ήταν όπως άρμοζε «βασιλικό», πλουσιότατο. Εξάλλου ο «Κήπος» διέθετε βιεννέζικα σερβίτσια και χρυσά μαχαιροπίρουνα!

Ο  Γεώργιος ενθουσιάστηκε και ρώτησε να μάθει, τι ήταν το  έδεσμα που δοκίμασε. 
Οι συνοδοί τού είπαν πως ήταν «ταραμοσαλάτα»!  Κι επειδή του άρεσε πολύ, ζήτησε να γνωρίσει το μάγειρα-παρασκευαστή. Εκείνοι του παρουσίασαν τον ιδιοκτήτη Θεοδόση Σασσόπουλο. (ΕΔΩ)  Αυτός τον ρώτησε πώς την φτιάχνει. Ο Θεοδόσης απάντησε λέγοντας τη συνταγή: Μία εκατό ντόπιο λάδι , τριάντα πέντε δράμια ταραμά κλπ! Ο βασιλιάς ενθουσιασμένος, τον παρασημοφόρεσε!  

Ο Θεοδόσης τιμημένος, καμάρωνε κι είχε για πολύν καιρό κρεμασμένο στο σακάκι του το παράσημο του βασιλιά για την …ταραμοσαλάτα του!

Στο επίσημο αυτό γεύμα, συνέβη κι ένα ακόμη ευτράπελο: 

Στο τραπέζι που έφαγε ο βασιλιάς υπήρχε, εκτός από την "«ταραμοσαλάτα» και του πουλιού το γάλα! Στην ερώτηση των επισήμων στον υψηλό προσκαλεσμένο αν έμεινε ευχαριστημένος, αυτός απάντησε: 

«Όλα καλά, εκτός από κάτι. Δεν μου προσφέρατε το τοπικό προϊόν σας. Δεν μου είχατε βάλει ...ελιές! »

Οι συγχωριανοί φαίνεται, σκέφτηκαν να μη βάλουν στο βασιλιά ελιές, θεωρώντας τες υποδεέστερο έδεσμα, αλλά και των φτωχών! 

Τέλος, κι ο Γεώργιος Σιδέρης, υπουργός Γεωργίας της επαναστατικής Κυβέρνησης Στυλιανού Γονατά 1922, ήρθε για επίσκεψη και "τραπέζωμα" στα Λεχώνια στις 14-5-1923, όταν επισκέφτηκε τη Θεσσαλία:

Φλεβάρης

Φλεβάρης! Καλό μήνα να έχουμε!

Πανελλαδικές παροιμίες για το Φλεβάρη:

Άγιε Πολύκαρπε βόηθα το σπόρο να φυτρώσει και να πολυκαρπίσει.

Άμα αγκιάξει ο Κουτσοφλέβαρος το πόδι του, θα μας χώσει στα χιόνια.

Αν δεν βγει ο Φλεβάρης δεν μπαίνει ο Μάρτης.

Άσπρος Φλεβάρης, χαρούμενος ο χωραφιάρης.

Γενάρη γέννα το παιδί, Φλεβάρη, φλέβισέ το.

Γενάρη και Φλεβάρη καταβολάδα και ξινάρι.

Γενάρης με τα κρούσταλλα, Φλεβάρης με τα χιόνια.

Γεναριάτικο αρνί και Φλεβαριάτικο κατσίκι.

Ζεστός ο Φλεβάρης, το Πάσχα κρύο.

Η Παπαντή διώχνει τις γιορτές με τ' αντί.

Θύμωσε ο Φλεβαράκης, πλάκωσε ο χιονάκης.

Κάλλιο Μάρτης με παλούκια, παρά Φλεβάρης με μπουμπούκια.

Καλοκαιριά της Υπαπαντής, Μαρτιάτικος χειμώνας.

Κύριε ελέησον, Φλεβάρη, και στο χάλκωμα με βάνεις

Ο μήνας Φλεβάρης ή τις φλέβες  ανοίγει ή τις φλέβες κλείνει.

Ο Φλεβάρης αν θυμώσει, μες στο χιόνι θα μας χώσει.

Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίζει του Καλοκαιριού μυρίζει κι αν τις φλέβες του ανοίξει, θε να κάψει να φλογίσει.

Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίζει του Καλοκαιριού μυρίζει, κι αν αλήθεια φλογίσει πόσους σκύλους θα ψοφήσει.

Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίζει, πάλι ή άνοιξη μυρίζει μα κι αν τύχη να θυμώσει, μες στα χιόνια θα μας χώσει.

Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει καλοκαίρι θα μυρίσει κι άμα πει και θυμώσει μέσ’ τα χιόνια θα μας χώσει.

Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει καλοκαίρι θα μυρίσει, μ' αν τις φλέβες του ανοίξει ξεροπήγαδα γιομίζει.

Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει, καλοκαίρι θα μυρίσει

Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει, καλοκαίρι θα μυρίσει, μα κι αν δώσει, μες στο χιόνι θα μας χώσει.

Ο Φλεβάρης κι αν φλεβίσει, πάλι άνοιξη θ' ανθίσει. Μα αν κάμει και πεισμώσει, μες τα χιόνια θα μας χώσει.

Ο Φλεβάρης κι αν χιονίσει, πάλι άνοιξη θ' ανθίσει.

Ο Φλεβάρης φλέβες ανοίγει και πόρτες σφαλάει.

Ο Φλεβάρης με νερό, κουτσός μπαίνει στο χορό.

Ότι έφτιασε ο Φλεβάρης έχει ο Αλωνάρης.

Ότι ημέρα κάμει της Παπαντής, θα την κάνει σαράντα μέρες.

Παπαντή καλοβρεμμένη, η κοφίνα γεμισμένη.

Παπαντούλα βροχερή και τ’ αλώνια σαν σωροί».

Παπαντούλα χιονισμένη, και τ’ αμπάρια γιομισμένα.

Σου ‘πανε Φλεβάρη βρέξε και λησμόνησες να πάψεις.

Στα μαλακά Φλεβάρη μου και έχει ο Θεός.

Στις δέκα εφτά του Φλεβάρη θα ζεσταθεί το νύχι του βοδιού

Στις δεκαπέντ' από Φλεβάρη βαρεί το άλογο ποδάρι.

Τα γέρικα γαϊδούρια Φλεβάρη ψοφάνε.

Τα έκανε ο Φλεβάρης κι έσκασε ο Μάρτης.

Τα χιόνια του Φλεβάρη, βγάζουν τον Μάρτη παλικάρι.

Τα χρέη του Φλεβάρη, ο Μάρτης τα πλερώνει.

Την Τυρινή και των Βαγιών μπαίνει ο διάβολος στο γιαλό.

Της Κρεατινής τα κομμάτια τα τρώει η Τυρινή και της Τυρινής τα σκυλιά.

Το Φλεβάρη μη φυτέψεις, ούτε να στεφανωθείς, Τρίτη μέρα μη δουλέψεις, Σάββατο μη στολιστείς.

Τον Γενάρη κλάδευε και τον Φλεβάρη απόσκαφτε.

Τον κακό Φλεβάρη ψοφούν οι λύκοι απ’ την πείνα.

Τον καλό τον Φλεβαράκη σκάρισε τ’ αρνάκι.

Τον ξερό Φλεβάρη, σου παίρνει ο διάβολος το γαλάρι.

Τον Φλεβάρη ανοίγουνε οι φλέβες.

Τον Φλεβάρη τον καλό ανοίγει η γης από το νερό.

Του Αϊ – Τρυφώνου μην δουλέψεις και τα χέρια σου κλαδέψεις.

Του Φλεβάρη είπαν να βρέξει και λησμόνησε να πάψει.

Του Φλεβάρη είπαν να βρέξει κι αλησμόνησε να πάψει.

Του Φλεβάρη το κριθάρι του Μάρτη το κατσίκι.

Υπαπαντή καλοβρεγμένη, η κοφίνα γιομισμένη.

Φλέβαρε – κουτσοφλέβαρε, καταραμένε μήνα, το έκανες το παράκανες με πέθανες απ’ την πείνα.

Φλεβάρη κουτσοφλέβαρε καταραμένε μήνα, μας χιόνισες, μας απόπειρες, μας έλιωσες στην πείνα.

Φλεβάρη μήνα κοίταγε ήλιο και φεγγάρι, πάρε και γνώμη από αστρί και κάνε ότι βγάλει.

Φλεβάρη το ‘πες, Φλεβάρη το ‘κάνες.

Φλεβάρη, φλέβες (νερού) μ’ άνοιξες.

Φλεβάρης ,κουτσοφλέβαρος, έρχεται κούτσα κούτσα, όλο νερά και λούτσα.

Φλεβάρης κουτσοφλέβαρος, και του τσαπιού ο μήνας.

Φοβήθηκε ο παπάς τον Νοέμβρη και ο Δεσπότης τον Φλεβάρη.

Φυλάξου από τον διάβολο κι από Φλεβαριάτικο κρύο.

Χιόνι το Φλεβάρη βάνει τάπα στο κελάρι.

Χιόνι Φλεβαριάτικο, αλώνι αβερτιάτικο.

Χιόνια του Φλεβαριού, χρυσάφι του καλοκαιριού.

Για  το Φλεβάρη δείτε και στο "ΦΙΡΙΚΙ"