Μερομήνια-Νερομήνια

Τα μερομήνια είναι προβλέψεις για τις καιρικές συνθήκες που θα επικρατήσουν τους μήνες του χρόνου. Είναι η αντιστοίχιση του καιρού ημέρας-μήνα (=μερομήνια), των δώδεκα πρώτων ημερών του Αυγούστου κάθε χρόνου με τους μήνες του επόμενου ετήσιου κύκλου ή κατά τον δημοτικιστή Μ. Φιλήντα, νερομήνια  (= νερό + μήνις).

Στα παλιότερα προ ραδιοφώνου και τηλεόρασης χρόνια, οι γνώστες των "σ'μαδιών τ' κιρού"-πρακτικοί-λαϊκοί μετεωρολόγοι, υπήρχαν σε κάθε χωριό. Στον Αϊ-Γιώργη Νηλείας ο Γεώρ. Βογιατζής, στον Αϊ-Λαυρέντη ο Ηρακλής με τα "σ'κόφ'λλα"στις αστρέχες κι ο Κων. Τουφεξής στο Καραμπάσι, ήταν οι πιο γνωστοί "μετεωρολόγοι" της περιοχής. Μάλιστα για πολλά χρόνια, ο Γ. Βογιατζής τα έγραφε και τα επικολλούσε στα καφενεία των γύρω χωριών "προς γνώσιν", αλλά κι έλεγχο των προβλέψεών του!

 Ο Ζωσιμάς Εσφιγμενίτης λέει στον ΠΡΟΜΗΘΕΑ του για τα μερομήνια και τις δρίμες ...της "ημετέρας επαρχίας" (=Βόλου):

Μια άλλη άποψη για τα "μερομήνια" που βεβαίως είναι διαφορετική από την παραπάνω, ως προς τον τρόπο πρόβλεψης χρονικά. Κι εδώ στο Πήλιο όπως κι αλλού στην Ελλάδα, υπήρχε η ίδια εκδοχή πρόβλεψης έξι ημερών:

Ο Μένος Φιλήντας στο "ΓΛΩΣΣΟΓΝΩΣΙΑ ΚΑΙ ΓΛΩΣΣΟΓΡΑΦΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ" -1924 -τόμος Α΄, σελ.126-7, δίνει μια ερμηνεία που βασίζεται στη λαϊκή παράδοση για τις δρίμες (=δυσοίωνες ημέρες)

 "Τ' Αυγούστου οι δρίμες στα πανιά και του Μαρτιού στα ξύλα" είναι η γνωστή παροιμία. 

Αύγουστος

Καλό μήνα!

"Η ΦΗΜΗ" - 1886

Πανελλαδικές παροιμίες για το μήνα Αύγουστο: 

Από Αύγουστο χειμώνα κι από Μάρτη καλοκαίρι.

Από Μάρτη καλοκαίρι κι από Αύγουστο χειμώνα.

Από Μαρτιού πουκάμισο κι απ’ Αύγουστο σεντόνα.

Αύγουστε καλέ μου μήνα, να’ σουν δυο φορές το χρόνο.

Αύγουστε τραπεζοφόρε, να’ σουν τρεις βολές το χρόνο.

Αυγουστοκοδέσποινα ‚ καλαντογυρεύτρα

Αύγουστος άβρεχτος, μούστος άμετρος.

Δεκαπέντησεν ο Αύγουστος, πυρώσου και μην εντρέπεσαι.

Επλάκωσεν ο Αύγουστος, η άκρια του χειμώνα.

Ζήσε, Μάη μου, να φας τριφύλλι και τον Αύγουστο σταφύλι.

Ήρθε ο Αύγουστος, πάρε την κάπα σου.

Θεός να φυλάει τα λιόδεντρα απ' το νερό τα Αυγούστου.

Κάθε πράμα στον καιρό του κι ο κολιός τον Αύγουστο.

Καλή λαβιά τον Αύγουστο και γέννα τον Γενάρη.

Καλός ο ήλιος του Μαγιού, τ’ Αυγούστου το φεγγάρι.

Μακάρι σαν τον Αύγουστο να ‘ταν οι μήνες όλοι.

Να ‘σαι καλά τον Αύγουστο που ‘ναι παχιές οι μύγες.

Να ’σαι καλά τον Αύγουστο με δεκαοχτώ βελέντζες.

Ο Αύγουστος και ο τρύγος δεν είναι κάθε μέρα.

Ο Αύγουστος πουλά κρασί κι ο Μάης πουλά σιτάρι

Όποιος φιλάει τον Αύγουστο, τον Μάη θερίζει μόνος.

Ούτε ο Αύγουστος χειμώνας, ούτε ο Μάρτης καλοκαίρι.

Τ' Αυγούστου και του Γεναριού τα δυο χρυσά φεγγάρια.

Τ' Αυγούστου οι δρίμες στα πανιά και του Μαρτιού στα ξύλα.

Τ’ Αυγούστου το νερό αρρώστια στον λιόκαρπο.

Το Μάη με πουκάμισο, τον Αύγουστο με κάπα.

Τον Αύγουστο τον χαίρεται οπόχει να τρυγήσει

Για το μήνα Αύγουστο  (έθιμα, παροιμίες κ.ά) επίσης στο ΦΙΡΙΚΙ (ΕΔΩ)

Πηλιορείτικα πανηγύρια Ιουλίου

Στο Πήλιο, όπως και σ'όλον τον ελλαδικό χώρο, οι καλοκαιρινοί μήνες είναι οι μήνες των πανηγυριών (παγγυριών) . Αυτά συνήθως ξεκινούν του Αγίου Γεωργίου ή στις 2 και 8 Μαΐου του Αγ. Αθανασίου και του Αγ. Ιωάννου Θεολόγου αντίστοιχα και τελειώνουν του Σταυρού στις 14 Σεπτεμβρίου ή αργότερα. 

 Ο Ζωσιμάς στον ΠΡΟΜΗΘΕΑ τού Ιουλίου 1890, γράφει για τα πηλιορείτικα πανηγύρια:

Σημείωση: Πανηγύρια έχουμε και στ' Άνω Λεχώνια την 1η, στις Πινακάτες στις 7,στον Άγ. Γεώργιο Νηλείας και στον Αγ. Λαυρέντη  στις 20  Ιουλίου.

Προσθήκη λεζάντας

Και μια ανταπόκριση μεταγενέστερη, από το πανηγύρι στον Άγιο Βλάσιο, μας δίνει τον παλμό της εποχής και των πανηγυριών που ήταν πανομοιότυπα σ' όλα τα χωριά μας.

 (Η ΘΕΣΣΑΛΙΑ 27-7-1934)

Υ.Γ. 1: Σήμερα μετά την εγγραφή, διάβασα στην εφημερίδα Η ΘΕΣΣΑΛΙΑ και στο κυριακάτικο ένθετο ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ,  ένα δισέλιδο πολύ κατατοπιστικό άρθρο με θέμα τα παλιιά πηλιορείτικα "παγγύρια" του γνωστού μας πηλιορείτη συγγραφέα Κώστα Λιάπη.  

Υ.Γ. 2: Οι φωτογραφίες του 1960, είναι από ιδιωτική συλλογή, γι' αυτό και τα πρόσωπα "βαμμένα", να μην είναι  αναγνωρίσιμα.

Λαϊκή Τέχνη

Για τη Λαϊκή Τέχνη του Πηλίου έχουν γραφτεί κατά καιρούς πολλά. Όμως ο μεγάλος λαογράφος και ερευνητής του Πηλίου Κίτσος Μακρής στο ομώνυμο σπουδαίο του έργο κάνει την καλύτερη ανάλυση κι απεικόνιση.

 Τα κείμενα είναι αντίγραφα από το παραπάνω βιβλίο. Οι ασπρόμαυρες φωτογραφίες είναι παλιές φωτογραφίσεις-αποτυπώσεις διαφόρων ειδών, ενώ οι έγχρωμες τωρινές.

Ρόκες. Η δεξιά είναι λιναρόροκα

"Του κέντ'μα είνι γλέντ'μα κι η ρόκα είνι σιργιάν'' κι ι καημένους αργαλιός είνι σκλαβιά μιγάλ'"

Κασέλα, κούφες και δεξιά τ'λυγάδ'.

Ξύλινες "χλιαροθήκες" (=κουταλοθήκες)

Δύο ακόμη εργαλεία απαραίτητα μαζί με το αδράχτι, τη ρόκα, τα λανάρια, το τυλιγάδι, είναι η τσικρίκα κι η ανέμη.
Με την ανέμη το νήμα μετά το τ'λυγάδιασμα γινόταν "κούκλα". Αυτή η κούκλα έμπαινε στην ανέμη και ξετυλιγόταν σιγά σιγά για να μην μπερδεύεται και γινόταν-μαζευόταν σε κουβάρι. Ήταν εύκολη σχετικά δουλειά γι' αυτό και χωρίς ιδιαίτερη προσοχή, με αποτέλεσμα οι ιστορίες και τα παραμύθια να ...περισσεύουν! 
(Γνωστός κι στίχος "κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη, δώσε κλώτσο να γυρίσει παραμύθι ν'αρχινήσει!) 
Με την τσικρίκα οι γυναίκες της οικογένειας παλιότερα, έκλωθαν (=έστριβαν) και ετοίμαζαν το νήμα (μάλλινο ή βαμβακερό) για τα στρωσίδια τους (χράμια, διάφορα υφαντά, καρπέτες, σεντόνια κ.ά.) και τα κουρέλια για τις κουρελούδες.
Ήταν βασικά εξαρτήματα μαζί με τον αργαλειό και τα "΄σέϊα" του, όπως το αντί, οι σαΐτες, τα χτένια...

Αριστερά τσικρίκα και δεξιά ανέμη

Τσικρίκα ή τσικρίκι

Το βουνό Πήλιο

Από τον "Αρχαιολογικό και Ιστορικό Οδηγό Θεσσαλίας" 1998 

των Βαγγέλη Σκουβαρά-Κίτσου Μακρή